ΗΠΑ-Ιράν: Διπλωματικός μαραθώνιος για εκεχειρία εν μέσω απειλών Τραμπ
- Πακιστάν, χώρες του Κόλπου και ΗΠΑ κινούνται σε πυκνή διπλωματική ατζέντα για να διατηρηθεί η εκεχειρία και να κερδηθεί χρόνος για συμφωνία.
- Η Τεχεράνη στέλνει σκληρά μηνύματα, προειδοποιώντας ότι νέο αμερικανικό πλήγμα θα είχε «πιο συντριπτικές και δριμείες» συνέπειες.
- Παρά τις αμερικανικές αεροπορικές επιθέσεις, το Ιράν διατηρεί κρίσιμα εργαλεία πίεσης, από το Στενό του Ορμούζ έως το πυρηνικό του πρόγραμμα, δυσκολεύοντας τον Τραμπ να εμφανίσει καθαρή νίκη.
Η προσπάθεια να μετατραπεί η εύθραυστη εκεχειρία ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν σε πιο σταθερή ειρηνευτική συμφωνία μπαίνει σε νέα φάση, με το Πακιστάν και αραβικές χώρες του Κόλπου να αναλαμβάνουν πιο ενεργό ρόλο. Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού, Ασίμ Μουνίρ, βρέθηκε στην Τεχεράνη για επαφές με τον Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και τον Αμπάς Αραγτσί, ενώ η ιρανική διπλωματία είχε παράλληλες συνομιλίες με Ομάν, Τουρκία, Κατάρ, Ιράκ και τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες.
Το μήνυμα από την περιοχή είναι ότι υπάρχει ακόμη χώρος για διαπραγμάτευση, αλλά όχι χωρίς μεγάλες παραχωρήσεις και από τις δύο πλευρές. Η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα, την ασφάλεια στη Μέση Ανατολή και τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στά Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους στον κόσμο.
Τραμπ ανάμεσα σε νίκη και αδιέξοδο
Ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να εκπέμπει αντιφατικά σήματα. Από τη μία λέει ότι ο πόλεμος «θα τελειώσει σύντομα» και ότι οι τιμές του πετρελαίου θα υποχωρήσουν, από την άλλη αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων αεροπορικών επιθέσεων, όπως αποκαλύπτουν δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο μίλησε για «μικρή πρόοδο» στις συνομιλίες, χωρίς όμως να δείχνει ότι υπάρχει συμφωνία προ των πυλών.
Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις, όμως, αυξάνονται οι αμφιβολίες για το αν ο Τραμπ μπορεί να μετατρέψει τα τακτικά πλήγματα σε καθαρό γεωπολιτικό κέρδος. Αναλυτές υποστηρίζουν ότι, παρά τις σοβαρές απώλειες που υπέστη το Ιράν, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διατηρεί το βασικό της χαρτί: τη δυνατότητα να πιέζει την παγκόσμια ενεργειακή αγορά και να κρατά ζωντανή την απειλή κλιμάκωσης.
Το Ιράν κρατά τα χαρτιά του
Η ιρανική πλευρά δείχνει διατεθειμένη να συνεχίσει τις συνομιλίες, αλλά χωρίς να υποχωρεί στα βασικά της αιτήματα. Ο Γαλιμπάφ διεμήνυσε ότι το Ιράν δεν πρόκειται να συμβιβαστεί στα εθνικά του δικαιώματα, ενώ ο Αραγτσί κατηγόρησε τις ΗΠΑ ότι με τις «υπερβολικές απαιτήσεις» τους υπονομεύουν τη διαδικασία. Η επίσημη θέση της Τεχεράνης παραμένει ότι δεν πρόκειται να δεχτεί πλήρη εγκατάλειψη του δικαιώματος στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Ταυτόχρονα, ιρανοί αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας έχουν ανασυγκροτηθεί και είναι έτοιμες να απαντήσουν πιο αποφασιστικά αν ο Τραμπ επανεκκινήσει τις επιχειρήσεις. Η ρητορική αυτή ανεβάζει το θερμόμετρο, την ώρα που οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν και εσωτερική πίεση λόγω της ανόδου στις τιμές καυσίμων και της κόπωσης της κοινής γνώμης από έναν πόλεμο χωρίς καθαρό τέλος.
Η επόμενη μέρα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για τον Αμερικανό πρόεδρο είναι ότι οι διακηρυγμένοι στόχοι του πολέμου παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ανεκπλήρωτοι. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν έχει εξαλειφθεί, η επιρροή της Τεχεράνης στην περιοχή δεν έχει σβήσει και η απειλή για τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθεί να επηρεάζει τις διεθνείς αγορές ενέργειας. Αν υπάρξει συμφωνία, πιθανότατα θα πρόκειται για ενδιάμεση λύση που θα παρατείνει την εκεχειρία και θα δώσει χρόνο για νέες συνομιλίες.
Αν όμως οι συνομιλίες ναυαγήσουν, οι αναλυτές βλέπουν δύο βασικά σενάρια: είτε νέα, περιορισμένη αλλά αιχμηρή στρατιωτική κλιμάκωση είτε μια προσπάθεια του Τραμπ να μεταφέρει αλλού το κέντρο βάρους, αναζητώντας ένα πιο εύκολο πολιτικό κέρδος. Σε κάθε περίπτωση, το Ιράν έχει ήδη αποδείξει ότι μπορεί να κρατήσει ανοιχτό το μέτωπο για όσο χρειαστεί, καθιστώντας τη σύγκρουση πολύ πιο σύνθετη από μια απλή στρατιωτική αναμέτρηση.
