Ισπανία: Αποσύρει το 12% του ελαιολάδου για να συγκρατήσει τις τιμές

• Η Ισπανία προχωρά σε απόσυρση του 12% της ετήσιας παραγωγής ελαιολάδου έως τον Σεπτέμβριο του 2027.
• Το μέτρο αφορά περίπου 188.000 τόνους, χωρίς πρόβλεψη αποζημίωσης για τους παραγωγούς.
• Η παραγωγή για τη σεζόν 2026-2027 αναμένεται να αυξηθεί κατά 23%, φτάνοντας τους 1,6 εκατ. τόνους.

Η Ισπανία προχωρά σε μια ασυνήθιστη παρέμβαση στην αγορά ελαιολάδου, επιχειρώντας να περιορίσει την περαιτέρω πτώση των τιμών μετά την ανάκαμψη της παραγωγής. Το υπουργείο Γεωργίας της χώρας έδωσε εντολή στους παραγωγούς να κρατήσουν εκτός αγοράς το 12% της ετήσιας παραγωγής τους έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2027, χωρίς να προβλέπεται αποζημίωση για την ποσότητα που θα αποσυρθεί.

Το μέτρο τέθηκε σε ισχύ με υπουργική απόφαση την Παρασκευή και αφορά συνολικά περίπου 188.000 τόνους ελαιολάδου. Σύμφωνα με το υπουργείο, στόχος είναι να διασφαλιστεί η κερδοφορία των παραγωγών, να προστατευθούν οι αγοραστές και να ενισχυθεί η σταθερότητα της αγοράς, προς όφελος τόσο των παραγωγών όσο και των καταναλωτών.

Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ισπανική παραγωγή αναμένεται να αυξηθεί κατά 23% τη σεζόν 2026-2027, φτάνοντας τους 1,6 εκατ. τόνους. Πρόκειται για την τέταρτη μεγαλύτερη συγκομιδή στην ιστορία της χώρας, καθώς οι αυξημένες βροχοπτώσεις και οι ήπιες θερμοκρασίες της περασμένης άνοιξης ευνόησαν την ανθοφορία και την καρποφορία των ελαιόδεντρων. Παράλληλα, τα αποθέματα που μεταφέρθηκαν από την προηγούμενη περίοδο ήταν ήδη αυξημένα κατά περισσότερο από 20% σε ετήσια βάση.

Αντιδράσεις και προειδοποιήσεις

Η ανάκαμψη της προσφοράς έχει αρχίσει να πιέζει τις τιμές. Στην Ανδαλουσία, τη μεγαλύτερη ελαιοπαραγωγική περιφέρεια της Ισπανίας, η μέση τιμή στα ελαιοτριβεία διαμορφώθηκε στα 2,93 ευρώ το κιλό την εβδομάδα έως την 1η Νοεμβρίου, καταγράφοντας πτώση περίπου 15% από τις αρχές Σεπτεμβρίου.

Η κυβερνητική παρέμβαση, ωστόσο, δεν έχει γίνει δεκτή χωρίς αντιδράσεις. Ο κλάδος της τυποποίησης και εμπορίας ελαιολάδου αμφισβητεί την αποτελεσματικότητά της, επισημαίνοντας ότι η αγορά έχει διεθνή χαρακτήρα και ότι η απόσυρση προϊόντος μόνο στην Ισπανία δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τις παγκόσμιες ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης.

Ο Πριμιτίβο Φερνάντεθ, γενικός διευθυντής της Anierac, της ένωσης παραγωγών και συσκευαστών βρώσιμων ελαίων, χαρακτήρισε την επιλογή υπεραπλουστευμένη λύση, υπογραμμίζοντας ότι τα μέτρα είναι προσωρινά και περιορίζονται στην ισπανική αγορά.

Επιφυλάξεις είχε διατυπώσει ήδη από τον Οκτώβριο και η ισπανική Αρχή Ανταγωνισμού και Αγορών (CNMC), προειδοποιώντας ότι η συγκεκριμένη πρακτική θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και στους καταναλωτές, περιορίζοντας την ποσότητα, την ποιότητα και την ποικιλία της προσφοράς.

Παράλληλα, αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποθήκευση δεν αποτελεί λύση χωρίς κόστος. Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο υποβαθμίζεται με την πάροδο του χρόνου, με αποτέλεσμα ένα προϊόν που παραμένει αποθηκευμένο για επτά έως εννέα μήνες να κινδυνεύει να χάσει την αρχική ποιοτική του κατάταξη. Την ίδια στιγμή, οι μεγάλοι αγοραστές διαθέτουν ήδη επαρκή αποθέματα, γεγονός που περιορίζει το κίνητρό τους να αυξήσουν άμεσα τις αγορές.

Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι θα συστήσει ειδική τεχνική ομάδα για την παρακολούθηση της εφαρμογής του μέτρου, με επιτόπιους ελέγχους στις εγκαταστάσεις των παραγωγών. Το ελαιόλαδο θα μπορεί να αποθηκεύεται είτε στις ιδιόκτητες εγκαταστάσεις τους είτε σε τρίτους αποθηκευτικούς χώρους.

Πίεση και στην Ιταλία

Η υποχώρηση των τιμών δεν περιορίζεται στην Ισπανία. Στην Ιταλία, η μέση τιμή του εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου διαμορφώθηκε στα 5,18 ευρώ το κιλό την τελευταία εβδομάδα του Οκτωβρίου, περίπου 38% χαμηλότερα σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα, σύμφωνα με την αγροτική ερευνητική υπηρεσία Ismea.

Η πτώση έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους Ιταλούς παραγωγούς, καθώς το κόστος παραγωγής έχει διπλασιαστεί, ενώ οι τιμές έχουν υποχωρήσει από τα 8,50-9 ευρώ στα 4,50-5 ευρώ το κιλό. Περισσότεροι από 2.000 αγρότες διαδήλωσαν τον περασμένο μήνα στο Μπάρι, προειδοποιώντας ότι η συγκομιδή κινδυνεύει να καταστεί οικονομικά ασύμφορη.

Εκπρόσωπος ιταλικής ένωσης ελαιοπαραγωγών, η οποία εκπροσωπεί 15.000 παραγωγούς, τάχθηκε υπέρ της ισπανικής πρωτοβουλίας και κάλεσε την Ιταλία να εξετάσει ανάλογα μέτρα για τη σταθεροποίηση της αγοράς.

Το ευρωπαϊκό πλαίσιο επιτρέπει την απόσυρση ελαιολάδου από την αγορά, υπό την προϋπόθεση ότι το μέτρο είναι αναλογικό και δεν προκαλεί αδικαιολόγητες στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είχε σχολιάσει άμεσα την ισπανική απόφαση.

Πίσω από την παρέμβαση βρίσκεται ένα ευρύτερο πρόβλημα για τον κλάδο: ακόμη και με τις τιμές χαμηλότερες, το ελαιόλαδο παραμένει για πολλούς καταναλωτές προϊόν για το οποίο απαιτείται προσεκτική στάθμιση της δαπάνης, καθώς οι αυξημένοι λογαριασμοί ενέργειας και το κόστος βασικών αγαθών περιορίζουν την αγοραστική τους δύναμη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Κίνα: Στο τραπέζι τριμερής συνάντηση Σι, Τραμπ και Πούτιν
• Στενά του Ορμούζ: Ο λογαριασμός των 12 δισ. ευρώ για το ευρωπαϊκό LNG – Οι επιπτώσεις στην ενεργειακή αγορά
• Νέο ρεκόρ για τις ελληνικές εξαγωγές: Η Ευρωπαϊκή Ένωση οδηγεί την άνοδο