Υβριδική εργασία 4 ημερών και 32 ωρών: Ουτοπία ή λύση στις σύγχρονες προκλήσεις;

Πως θα φαινόταν η εφαρμογή ενός μοντέλου τετραήμερης εργασίας 32 ωρών, χωρίς μείωση αποδοχών; Είναι εφικτό να εργαζόμαστε Δευτέρα με Πέμπτη υβριδικά, αφήνοντας ένα τριήμερο για προσωπική ζωή, ευεξία και οικογενειακές υποχρεώσεις;

Είναι βιώσιμο ένα μοντέλο που θα καθιερώνει εργασία στο 80% των τωρινών ωρών και μάλιστα με 50% εργασία από το σπίτι, διατηρώντας στο 100% τις σημερινές αποδοχές, εξασφαλίζοντας το 100% της παρούσας παραγωγικότητας;

Σίγουρα τα παραπάνω είναι μία ριζοσπαστική πρόταση που πριν λίγα χρόνια θα χαρακτηριζόταν ουτοπιστική. Ειδικά σε χώρες όπως η Ελλάδα, που το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας και του κόστους εργασίας είναι κρίσιμο, μια τέτοια προσέγγιση προκαλεί εύλογους προβληματισμούς.

Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι δεν είμαστε πλέον πολύ μακριά από τη σταδιακή υιοθέτησή της, στην αρχή από πρωτοπόρες εταιρείες και από κάποιους επιχειρηματικούς κλάδους που είναι πιο εύκολη η εφαρμογή της.

Κλάδοι που είναι πιο εφικτή η εφαρμογή:

• Χρηματοοικονομικός τομέας, Υπηρεσίες, Τεχνολογία-Πληροφορική.
• Δημόσιος τομέας, Οργανισμοί Κοινής Ωφέλειας.

Κλάδοι που είναι δυσκολότερη η εφαρμογή:

• Υγεία και φροντίδα.
• Κλάδοι με συνεχή λειτουργία.
• Τουρισμός, Λιανεμπόριο, Εστίαση.
• Βιομηχανία, Κατασκευές.

Η διεθνής εμπειρία δείχνει τον δρόμο

Τα τελευταία χρόνια, πιλοτικές εφαρμογές σε αναπτυγμένες χώρες έχουν ανατρέψει παραδοχές δεκαετιών.

Ισλανδία: Το 2019 εφαρμόστηκε πιλοτικά η τετραήμερη εργασία στο 1% των εργαζομένων με μεγάλη επιτυχία. Σήμερα, το 86% των κατοίκων εργάζεται με μειωμένο ωράριο 35 ωρών, χωρίς μείωση αποδοχών.  Το εντυπωσιακό είναι ότι η παραγωγικότητα έμεινε σταθερή ή αυξήθηκε, οι ρυθμοί ανάπτυξης της χώρας είναι 5%, ενώ το 97% των εργαζομένων δηλώνει ότι το μειωμένο ωράριο βελτίωσε σημαντικά τη ζωή τους.

Ηνωμένο Βασίλειο: Το 2022, 60 εταιρείες με 3.000+ εργαζομένους, εφάρμοσαν πιλοτικά την τετραήμερη εργασία. Τα αποτελέσματα ήταν πολύ θετικά, αφού το 92% των εταιρειών διατήρησε το μέτρο μόνιμα, σημειώθηκαν 65% λιγότερες αναρρωτικές άδειες, 57% λιγότερες αποχωρήσεις εργαζομένων, αλλά και οριακή αύξηση εσόδων.

Ιαπωνία: Η Microsoft εφάρμοσε την τετραήμερη εργασία το 2019 χωρίς μείωση μισθού και πέτυχε 40% αύξηση παραγωγικότητας και 23% μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας. Η Κυβέρνηση, εφάρμοσε το 2025 την τετραήμερη εργασία σε 160.000 υπαλλήλους και συνεχίζει την σταδιακή επέκταση του μέτρου.

Ισπανία-Πορτογαλία: Και οι δύο χώρες εφαρμόζουν κυβερνητικά επιδοτούμενα προγράμματα τετραήμερης εργασίας. Το 95% των εταιρειών αξιολόγησε θετικά την εμπειρία ενώ το burnout στους εργαζομένους μειώθηκε από 70% στο 36%.

Τα πολλαπλά οφέλη για την Κοινωνία

• Συμβάλλει στη λύση του Κυκλοφοριακού, του Ενεργειακού και Περιβαλλοντικών προβλημάτων.
• Περιορισμός εκπομπών άνθρακα.
• Οικονομία για όλους τους πολίτες σε χρόνο και σε χρήμα.
• Λιγότερη κίνηση στους δρόμους, μειωμένο άγχος, λιγότερα ατυχήματα.

Για τις Επιχειρήσεις

• Όντας μια σημαντικότατη παροχή, αποτελεί ισχυρότατο πλεονέκτημα για την προσέλκυση, διατήρηση και παρακίνηση των καλύτερων εργαζομένων.  Οι εταιρείες που δεν θα προσαρμοστούν έγκαιρα, κινδυνεύουν να χάσουν ταλέντα προς ανταγωνιστικές τους εταιρείες, οι οποίες θα τολμήσουν την προσαρμογή γρηγορότερα.
• Οι εργαζόμενοι καθίστανται πιο ευχαριστημένοι και παραγωγικοί, επειδή είναι περισσότερο παρακινημένοι, ξεκούραστοι και συγκεντρωμένοι.
• Μείωση λειτουργικού κόστους, λόγω μικρότερων γραφείων, λιγότερης κατανάλωσης ρεύματος, υπηρεσιών καθαριότητας κ.ά.
• Πρόσβαση σε μεγαλύτερη δεξαμενή ταλέντων.
• Μείωση των αποχωρήσεων.
• Λιγότερες απουσίες: οι εργαζόμενοι που δουλεύουν υβριδικά, παίρνουν λιγότερες αναρρωτικές άδειες, καθώς μπορούν να διαχειριστούν καλύτερα μικροενοχλήσεις και προσωπικές υποχρεώσεις.
• Ενίσχυση του ESG προφίλ.

Για τους Εργαζομένους

• Μεγαλύτερη ευχαρίστηση από την εργασία τους με λιγότερες ώρες και λιγότερο άγχος.
• Εξοικονόμηση σημαντικού χρόνου από τη μείωση των καθημερινών μετακινήσεων.
• Καλύτερη ισορροπία ζωής – εργασίας, ευελιξία στη διαχείριση προσωπικού χρόνου και δυνατότητα φροντίδας παιδιών/οικογένειας.
• Αυξημένη δυνατότητα συγκέντρωσης και δημιουργικότητας, αποφυγή περισσότερων διακοπών από συναδέλφους.
• Λιγότερα έξοδα για καύσιμα, εισιτήρια, φαγητό απ’ έξω, επαγγελματική ένδυση κ.ά.
• Υγεία και υγιεινή: λιγότερη έκθεση σε ιούς, εργασία με άνετα ρούχα και δυνατότητα για υγιεινά σπιτικά γεύματα.
• Διεύρυνση επαγγελματικών επιλογών σε περιοχές που είναι μακριά από την κατοικία τους, αφού η ανάγκη για μετακίνηση είναι για 2 αντί για 5 φορές την εβδομάδα.

Η αύξηση της παραγωγικότητας πρέπει να οδηγεί και σε καλύτερη ζωή με λιγότερες ώρες εργασίας.

Οι προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν για τις Επιχειρήσεις

• Διατήρηση εταιρικής κουλτούρας: η απομακρυσμένη εργασία δυσκολεύει την ενσωμάτωση των νέων υπαλλήλων, την ταύτιση με την εταιρεία και το κτίσιμο αποτελεσματικών διαπροσωπικών σχέσεων.
• Αρκετοί μάνατζερ δυσκολεύονται να καθοδηγούν αποτελεσματικά τους ανθρώπους τους και συχνά  τους συμπεριφέρονται σαν να υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης.
• Κίνδυνοι ασφάλειας δεδομένων, αφού η χρήση οικιακών δικτύων αυξάνει τον κίνδυνο  κυβερνοεπιθέσεων και διαρροής εταιρικών δεδομένων. Κάποιοι εργαζόμενοι πιθανό να είναι λιγότερο ορατοί στη διοίκηση, επηρεάζοντας ίσως τις προαγωγές ή αυξήσεις τους.
• Για εταιρείες που έχουν εργαζόμενους που πρέπει να δουλεύουν συνεχώς στους χώρους εργασίας, αλλά χορηγούν υβριδική εργασία επιλεκτικά σε άλλους εργαζόμενους, προκύπτει θέμα ισονομίας.

Για τους εργαζόμενους

• Αρκετοί εργαζόμενοι έχουν ακατάλληλους χώρους εργασίας στο σπίτι τους και μαζί με οικιακούς περισπασμούς αντιμετωπίζουν προβλήματα συγκέντρωσης και μείωσης της παραγωγικότητάς τους.
• Μερικοί εργαζόμενοι αισθάνονται πιεσμένοι για να αποδεικνύουν συνέχεια ότι εργάζονται, φοβούμενοι προκαταλήψεις από τους προϊσταμένους τους. Επιπρόσθετα, κάποιοι δυσκολεύονται να κλείσουν τον υπολογιστή και να αποσυνδεθούν, με αποτέλεσμα να εργάζονται περισσότερες ώρες.
• Ορισμένοι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες στην πράξη θα εντατικοποιήσουν την εργασία, αναμένοντας άτυπα ο ίδιος όγκος δουλειάς που γινόταν σε 40 ώρες, να γίνεται πλέον σε 32 ώρες.

Τετράημερη εργασία και Τεχνητή Νοημοσύνη

Η αύξηση της παραγωγικότητας από τη χρήση της ΤΝ έχει ήδη αρχίσει να αλλάζει τα δεδομένα. Έρευνα του OECD που παρουσιάστηκε στο τελευταίο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, έδειξε ότι εταιρείες που έχουν ενσωματώσει ΤΝ, πέτυχαν αύξηση στην παραγωγικότητά τους από 5% έως 25%.

Ο Μαρκ Κιούμπαν, διάσημος επιχειρηματίας, υποστηρίζει ότι η ΤΝ μπορεί να μειώσει την εργάσιμη μέρα κατά μία ώρα, ενώ ο Τζέιμι Ντάιμον της JP Morgan, προβλέπει ότι η ΤΝ θα μειώσει την εβδομάδα εργασίας κάτω από τις τέσσερις ημέρες, πριν το τέλος της δεκαετίας.

Η τετράημερη εργασία και η παραγωγικότητα που φέρνει η ΤΝ δεν πρέπει να είναι ξεχωριστές συζητήσεις. Το κρίσιμο συνεπώς ερώτημα που τίθεται είναι ποιοι επωφελούνται του χρόνου που εξοικονομείται χάρη στην ΤΝ;

Πιστεύω ακράδαντα ότι η εξοικονόμηση αυτή πρέπει να πάει κυρίως στη μικρότερη και υβριδική εβδομάδα εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών και όχι στην περικοπή θέσεων εργασίας. Εάν μάλιστα γίνουν οι δέουσες ενέργειες που θα βελτιώνουν την παραγωγικότητα, τότε μπορεί να επιτευχθεί ο τέλειος συνδυασμός: Οι εταιρείες να βελτιώνουν την κερδοφορία τους, με τον ίδιο αριθμό εργαζομένων, που θα δουλεύουν μεν λιγότερες ώρες και χωρίς περικοπή αποδοχών, αλλά επειδή θα είναι χαρούμενοι, υγιείς και με υψηλή παρακίνηση θα είναι και περισσότερο παραγωγικοί.

Προσδοκίες εργαζομένων και προϋποθέσεις επιτυχίας της υβριδικής εργασίας 4 ημερών

Η κοινωνία αλλάζει, οι επιθυμίες και προτεραιότητες των ανθρώπων και ειδικά των νέων γενεών μεταβάλλονται εντυπωσιακά. Οι προσδοκίες λοιπόν των εργαζομένων, για το τι πρέπει να τους προσφέρουν οι επιχειρήσεις, συνεχώς μεγαλώνουν.

Ταυτόχρονα, πολλές εταιρείες προοδεύουν και έχουν προοπτικές δυναμικής ανάπτυξης. Αντιμετωπίζουν όμως προβλήματα και ανταγωνισμό στην προσέλκυση και διακράτηση των κατάλληλων ανθρώπων και συνειδητοποιούν ότι πρέπει να δίνουν περισσότερα στους εργαζομένους τους. Η δε τετραήμερη υβριδική εργασία είναι μια τεράστιας σημασίας παροχή για τους εργαζομένους. Για να πετύχει όμως αυτό το τολμηρό μοντέλο, προϋποθέτει αλλαγή νοοτροπίας και αποδοχή win-win λύσεων για τους βασικούς stakeholders (Μέτοχοι, Εργαζόμενοι, Κοινωνία). Θέλει δέσμευση από όλους για ενέργειες που θα εξασφαλίζουν την αύξηση της παραγωγικότητας.

Μόνο έτσι το όφελος από την αύξηση της παραγωγικότητας των εργαζομένων, καθώς και από την ευρεία χρήση της ΤΝ μπορεί να επιμεριστεί στους μετόχους, με αύξηση κερδών και στους εργαζομένους, με τη μορφή λιγότερων ωρών και υβριδικής εργασίας, χωρίς περικοπή αποδοχών και με προοπτική αύξησής τους.
Τα τελευταία 100 χρόνια έχουν γίνει τεχνολογικά θαύματα και τεράστιες αλλαγές, αλλά το οκτάωρο και οι 40 εβδομαδιαίες ώρες εργασίας δεν έχουν ουσιαστικά αλλάξει από το 1926. Πιστεύω όμως ότι η ώρα της μεγάλης αλλαγής πλησιάζει.

Το κείμενο δημοσιεύεται στο νέο τεύχος του Fortune Greece που κυκλοφορεί από την Παρασκευή 17/7 στα περίπτερα.

Δείτε τον χάρτη με τα σημεία πώλησης.

H ON LINE ΕΚΔΟΣΗ TOY FORTUNE GREECE ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ ME ENA ΜΟΝΟ KΛΙΚ ΣΤΟ Fortune Members

**Φωτογραφίες: Νίκος Μαλλιάκος