ΚΕΦΙΜ: Αναβαθμίζεται το OpenGov, αλλά οι νόμοι εξακολουθούν να ψηφίζονται χωρίς επαρκή τεκμηρίωση
- Θετικά αξιολογεί το ΚΕΦΙΜ την αναβάθμιση της πλατφόρμας OpenGov.gr και την επικαιροποίηση των εργαλείων Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης, που πραγματοποιήθηκε τον Αύγουστο του 2026.
- Σημαντικά κενά εξακολουθούν να υπάρχουν στην τεκμηρίωση των νόμων, καθώς οι περισσότερες εκθέσεις συνεπειών δεν περιλαμβάνουν επαρκείς ποσοτικές εκτιμήσεις για το κόστος και τα οφέλη των ρυθμίσεων.
- Υποχρεωτική αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων, χρήση δεδομένων και παρακολούθηση των αποτελεσμάτων ζητά το ΚΕΦΙΜ, ώστε η νομοθετική διαδικασία να γίνει πιο διαφανής και αποτελεσματική.
Θετικά βήματα προς τη βελτίωση της ποιότητας της νομοθέτησης στην Ελλάδα αναγνωρίζει το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), επισημαίνοντας ωστόσο ότι η ενίσχυση των ψηφιακών εργαλείων δεν αρκεί από μόνη της για να διασφαλίσει την ουσιαστική τεκμηρίωση των νομοθετικών αποφάσεων.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η αναβάθμιση της πλατφόρμας OpenGov.gr, που ανακοινώθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 2026, και η επικαιροποίηση του Εγχειριδίου Ανάλυσης Συνεπειών Ρύθμισης τον Αύγουστο αποτελούν σημαντικές εξελίξεις για τη διαφάνεια και τη δημόσια διαβούλευση.
Ωστόσο, το ΚΕΦΙΜ υπογραμμίζει ότι το βασικό ζητούμενο παραμένει η ουσιαστική χρήση δεδομένων κατά τη σύνταξη των νόμων, ώστε να είναι σαφές ποιο πρόβλημα επιχειρεί να αντιμετωπίσει κάθε ρύθμιση, ποιο είναι το αναμενόμενο κόστος και πώς θα αξιολογείται η αποτελεσματικότητά της.
Τι αλλάζει στο OpenGov με τη νέα αναβάθμιση
Η ανανεωμένη πλατφόρμα OpenGov.gr εισάγει νέες δυνατότητες για τη συμμετοχή των πολιτών στη νομοθετική διαδικασία.
Μεταξύ των σημαντικότερων αλλαγών περιλαμβάνονται η προσωποποιημένη ενημέρωση, οι ειδοποιήσεις για νέες δημόσιες διαβουλεύσεις και η συγκεντρωτική πρόσβαση στα σχόλια που έχει υποβάλει κάθε χρήστης.
Παράλληλα, η αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης για την ομαδοποίηση και επεξεργασία των σχολίων μπορεί να διευκολύνει την ανάλυση των προτάσεων που κατατίθενται από πολίτες και φορείς.
Η πλατφόρμα παρέχει επίσης δυνατότητες ανοικτής διάθεσης δεδομένων μέσω προγραμματιστικής διεπαφής (API), δημιουργώντας νέες προοπτικές για έρευνα, δημοσιογραφική αξιοποίηση και δημόσιο έλεγχο.
Το ΚΕΦΙΜ εκτιμά ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις ενισχύουν τις υποδομές της δημόσιας διαβούλευσης, τονίζει όμως ότι η πραγματική τους αξία θα εξαρτηθεί από το εάν οι προτάσεις των πολιτών θα λαμβάνονται ουσιαστικά υπόψη.
Το βασικό πρόβλημα: Οι νόμοι δεν συνοδεύονται από επαρκή στοιχεία
Παρά την πρόοδο στις διαδικασίες δημόσιας διαβούλευσης, η Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες.
Όπως επισημαίνει το ΚΕΦΙΜ, σχεδόν κάθε νόμος συνοδεύεται από σχετική έκθεση, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι πραγματοποιείται ολοκληρωμένη αξιολόγηση των οικονομικών, κοινωνικών και διοικητικών επιπτώσεών του.
Οι περισσότερες εκθέσεις, σύμφωνα με την οργάνωση, εξακολουθούν να βασίζονται κυρίως σε περιγραφικές διατυπώσεις, χωρίς συστηματική χρήση δεδομένων και μετρήσιμων εκτιμήσεων.
Το πρόβλημα αποτυπώνεται τόσο στα στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το ΚΕΦΙΜ όσο και στην έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) για το 2025.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ίδια αξιολόγηση, οι νέες απαιτήσεις που έχουν εισαχθεί για την ποσοτική εκτίμηση των συνεπειών δεν εφαρμόζονται ακόμη συστηματικά στις εκθέσεις που συνοδεύουν τις νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Πώς θα μετριέται το κόστος ενός νέου νόμου
Μία από τις βασικότερες αλλαγές του επικαιροποιημένου Εγχειριδίου είναι η ενσωμάτωση του Μοντέλου Σταθερού Κόστους (Standard Cost Model), μιας μεθόδου που επιτρέπει την ποσοτική εκτίμηση των διοικητικών επιβαρύνσεων.
Μέσω του συγκεκριμένου εργαλείου, η δημόσια διοίκηση μπορεί να υπολογίζει το κόστος συμμόρφωσης που δημιουργεί μια νέα ρύθμιση για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες.
Το νέο Εγχειρίδιο δίνει επίσης μεγαλύτερη έμφαση στον προσδιορισμό του προβλήματος, στη θέσπιση μετρήσιμων στόχων και στην προετοιμασία της εφαρμογής κάθε νομοθετικής παρέμβασης.
Σημαντική θεωρείται και η σύνδεση με το Εθνικό Μητρώο Διοικητικών Διαδικασιών «ΜΙΤΟΣ», καθώς και ο έγκαιρος προγραμματισμός των αναγκαίων κανονιστικών πράξεων.
Ωστόσο, το ΚΕΦΙΜ επισημαίνει ότι για επιπτώσεις πέρα από το διοικητικό κόστος, το νέο υπόδειγμα εξακολουθεί να αφήνει σημαντικά περιθώρια για γενικές και μη ποσοτικοποιημένες απαντήσεις.
Σε αντίθεση, οι κατευθυντήριες αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ποσοτική αποτίμηση των ουσιαστικών συνεπειών των ρυθμίσεων.
Τι προτείνει το ΚΕΦΙΜ για καλύτερους νόμους
Το ΚΕΦΙΜ εισηγείται οι νέες ψηφιακές και θεσμικές υποδομές να συνοδευτούν από πιο συγκεκριμένες υποχρεώσεις κατά την προετοιμασία των νομοσχεδίων.
Οι βασικές προτάσεις περιλαμβάνουν:
- Συγκριτική αξιολόγηση εφικτών εναλλακτικών λύσεων, πριν από την επιλογή της τελικής νομοθετικής παρέμβασης.
- Ποσοτική αποτίμηση των σημαντικότερων συνεπειών, με τεκμηριωμένες εκτιμήσεις για το κόστος και τα αναμενόμενα οφέλη.
- Συγκεκριμένο σχέδιο παρακολούθησης και αξιολόγησης, ώστε να εξετάζεται εάν ο νόμος πέτυχε τους αρχικούς του στόχους.
- Συστηματικό έλεγχο τήρησης των οδηγιών από τις ομάδες που προετοιμάζουν τις νομοθετικές ρυθμίσεις.
Η οργάνωση υπογραμμίζει επίσης ότι το βάθος της ανάλυσης πρέπει να είναι ανάλογο με τη σημασία κάθε παρέμβασης, με ιδιαίτερη προσοχή στις μικρές επιχειρήσεις, στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και στις διαφορετικές επιβαρύνσεις που μπορεί να επιφέρει μια ρύθμιση.
Ρώμπαπας: «Να φαίνεται με στοιχεία γιατί επιλέγεται κάθε παρέμβαση»
Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, χαρακτήρισε θετικές τόσο την επικαιροποίηση του Εγχειριδίου όσο και την αναβάθμιση του OpenGov, επισημαίνοντας ότι δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για την αξιολόγηση των νομοθετικών επιλογών.
Όπως τόνισε, το επόμενο βήμα είναι να τεκμηριώνεται με συγκεκριμένα στοιχεία γιατί επιλέγεται μια ρύθμιση, ποιες οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις αναμένονται και με ποιον τρόπο θα ελεγχθεί η αποτελεσματικότητά της.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε και στη συμμετοχή των πολιτών, υποστηρίζοντας ότι η δημόσια διαβούλευση πρέπει να συνοδεύεται από σαφή ενημέρωση για το πώς αξιοποιούνται οι προτάσεις που υποβάλλονται.
«Αυτή η σύνδεση ανάμεσα στην τεκμηρίωση, στη συμμετοχή και στη λογοδοσία θα κρίνει την ουσιαστική συμβολή των νέων εργαλείων στην ποιότητα της νομοθέτησης», υπογράμμισε.
Για το ΚΕΦΙΜ, συνεπώς, η πρόκληση δεν είναι μόνο να γίνει η διαδικασία νομοθέτησης πιο ψηφιακή, αλλά να διασφαλιστεί ότι κάθε σημαντικός νόμος στηρίζεται σε δεδομένα, εξετάζει εναλλακτικές επιλογές και αξιολογείται βάσει των πραγματικών αποτελεσμάτων του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Ελλάδα και Κύπρος χτίζουν ένα δυναμικό επιχειρηματικό οικοσύστημα:
- Το «καμπανάκι» του ΔΝΤ για την ελληνική οικονομία
- Ενεργειακή εκεχειρία υπό… βομβαρδισμό: Τα νέα πλήγματα στην Ουκρανία δοκιμάζουν τις εξαγγελίες Τραμπ
