Κίνα: Οι εξαγωγές στηρίζουν την ανάπτυξη, αλλά η κρίση ακινήτων βαθαίνει

Του Jason Ma

Η πλημμύρα των κινεζικών εξαγωγών σε όλο τον κόσμο βοήθησε την οικονομία να ξεπεράσει τις μαζικές αυξήσεις δασμών του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ενώ το Πεκίνο διαφημίζει τις επιτυχίες στην τεχνητή νοημοσύνη, τα ηλεκτρικά οχήματα, τη ρομποτική και άλλες αναδυόμενες τεχνολογίες.

Ωστόσο, αυτή η ισχύς κρύβει τη συνεχιζόμενη αδυναμία των καταναλωτών και του τομέα των ακινήτων.

Το εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας αυξήθηκε κατά 20% στα 1,19 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2025 —το μεγαλύτερο στον κόσμο— καθώς οι αποστολές εμπορευμάτων αυξήθηκαν προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, την Αφρική, τη Λατινική Αμερική και τη Νοτιοανατολική Ασία.

Οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά 5,5% και αντιπροσώπευαν το ένα τρίτο της οικονομικής ανάπτυξης το 2025, το υψηλότερο επίπεδο από το 1997. Οι εισαγωγές παρέμειναν σχεδόν στάσιμες, αντανακλώντας την ασθενή εγχώρια ζήτηση και την προσπάθεια του Πεκίνου να γίνει πιο αυτάρκες.

Το ρεκόρ του εμπορικού πλεονάσματος βοήθησε το ΑΕΠ να αυξηθεί κατά 5% πέρυσι, ευθυγραμμιζόμενο με τον στόχο της κυβέρνησης. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά έρχονται σε αντίθεση με αυξανόμενα σημάδια ευρείας αδυναμίας.

Η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε προς το τέλος του έτους, με το ΑΕΠ να αυξάνεται κατά 4,5% στο τέταρτο τρίμηνο σε ετήσια βάση, έναντι 4,8% στο τρίτο τρίμηνο.

Οι λιανικές πωλήσεις τον Δεκέμβριο αυξήθηκαν μόλις κατά 0,9%, από 2,9% τον Οκτώβριο και 6,4% τον Μάιο. Οι επενδύσεις σε πάγια περιουσιακά στοιχεία αντιστράφηκαν απότομα, σημειώνοντας πτώση 15% τον Δεκέμβριο, μετά από ισχυρή άνοδο στις αρχές του έτους.

Στην πραγματικότητα, οι επενδύσεις σε πάγια περιουσιακά στοιχεία κατέγραψαν την πρώτη ετήσια πτώση τους εδώ και σχεδόν τρεις δεκαετίες. Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην κατάρρευση των επενδύσεων σε ακίνητα, οι οποίες μειώθηκαν κατά 17,2% πέρυσι, αντισταθμίζοντας τις αυξημένες δαπάνες σε βιομηχανίες υψηλής τεχνολογίας που το Πεκίνο προσπαθεί να προωθήσει.

Η Fitch Ratings αναμένει ότι η κινεζική οικονομία θα επιβραδυνθεί φέτος, προβλέποντας ότι η αύξηση του ΑΕΠ θα μειωθεί στο 4,1% από 5% το 2025.

«Πιστεύουμε ότι η εγχώρια ζήτηση θα παραμείνει περιορισμένη λόγω της υποτονικής καταναλωτικής εμπιστοσύνης, των αποπληθωριστικών πιέσεων και των επενδυτικών εμποδίων που πλέον υπερβαίνουν τη διόρθωση του τομέα των ακινήτων και ενισχύονται από την υπερχρέωση της τοπικής αυτοδιοίκησης», ανέφερε η Fitch σε έκθεση στις 22 Ιανουαρίου.

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια μετά το σκάσιμο της φούσκας κατασκευών, περίπου 80 εκατομμύρια απούλητα ή κενά σπίτια συνεχίζουν να επιβαρύνουν τις πωλήσεις, τις τιμές και τις νέες κατασκευές.

Αφού προσπάθησε να αναβιώσει τον τομέα των ακινήτων, η Κίνα έχει σηματοδοτήσει ότι στρέφεται σε ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης, απομακρυνόμενη από τις επενδύσεις που τροφοδοτούνται από το χρέος.

«Αυτό σηματοδοτεί την ουσιαστική εγκατάλειψη ενός κλάδου που κάποτε αντιπροσώπευε περίπου το ένα τέταρτο του ΑΕΠ και το 15% του μη γεωργικού εργατικού δυναμικού», έγραψε ο Jeremy Mark, ακαδημαϊκός του Atlantic Council και πρώην αξιωματούχος του ΔΝΤ.

Πολλά άλλα οικονομικά προβλήματα —χαμηλές λιανικές δαπάνες, αποπληθωρισμός και μειωμένη εμπιστοσύνη— συνδέονται με την ελεύθερη πτώση των ακινήτων, τα οποία αποτελούν το βασικό αποθετήριο αποταμιεύσεων για εκατοντάδες εκατομμύρια νοικοκυριά.

Περίπου το 85% των αυξήσεων στις τιμές των ακινήτων έχει εξαφανιστεί από το 2021. Ως αποτέλεσμα, οι καταναλωτές αποταμιεύουν αντί να ξοδεύουν, πιέζοντας τις επιχειρήσεις να μειώσουν μισθούς, προσωπικό και τιμές. Αυτός ο φαύλος κύκλος διατηρεί τις τιμές καταναλωτή στάσιμες και τις τιμές παραγωγού σε αρνητικό έδαφος.

Η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα και η κρατική στήριξη προς τους κατασκευαστές έχουν ενισχύσει την υπερπροσφορά. Ένας ευρύς δείκτης τιμών δείχνει ότι η Κίνα βρίσκεται σε αποπληθωρισμό για τρίτη συνεχόμενη χρονιά —το μακρύτερο σερί από τη μετάβαση σε οικονομία της αγοράς στα τέλη της δεκαετίας του 1970.

Η κρίση ακινήτων επηρεάζει επίσης τις τράπεζες και τις τοπικές κυβερνήσεις, καθώς οι προσπάθειες αποτροπής περισσότερων πτωχεύσεων έχουν δημιουργήσει εταιρείες «ζόμπι» και βουνά χρέους, προειδοποίησε ο Mark.

«Ακόμη κι αν οι επιπτώσεις από την κατάρρευση της φούσκας υποχωρήσουν, το έργο της ανοικοδόμησης θα είναι τρομακτικό», σημείωσε. «Απαιτεί όχι μόνο την αντικατάσταση ενός βασικού πυλώνα της ανάπτυξης, αλλά και την αποκατάσταση της βαθιά πληγωμένης οικονομικής ασφάλειας των ιδιοκτητών κατοικιών».

Η ανάπτυξη με γνώμονα τις εξαγωγές εξαντλείται

Οι οικονομολόγοι καλούν εδώ και καιρό την Κίνα να μεταβεί σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με επίκεντρο τον καταναλωτή, αντί για τις εξαγωγές και τις επενδύσεις. Ωστόσο, η συνεχιζόμενη εξάρτηση από τις εξαγωγές δείχνει απροθυμία αλλαγής.

Παρότι οι κινεζικές επιχειρήσεις παραμένουν ισχυρές μεταποιητικές δυνάμεις, η δυνατότητά τους να στηρίξουν συνολικά την οικονομία αμφισβητείται.

Η ασθενής αύξηση της απασχόλησης και των μισθών, η πτώση των τιμών των ακινήτων και η έλλειψη εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση έχουν περιορίσει την κατανάλωση. Με χαμηλή εγχώρια ζήτηση, τα εργοστάσια στρέφονται αναγκαστικά στις εξαγωγές.

Ωστόσο, οι δασμοί των ΗΠΑ ώθησαν τους εξαγωγείς να αναζητήσουν νέες αγορές, προκαλώντας αντιδράσεις που ενδέχεται να οδηγήσουν σε πρόσθετα εμπορικά εμπόδια. Η ΕΕ και χώρες όπως η Ινδία και η Ινδονησία έχουν ήδη επιβάλει στοχευμένους δασμούς σε κινεζικά προϊόντα.

«Ως η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, η Κίνα είναι πολύ μεγάλη για να στηρίζεται στις εξαγωγές για ανάπτυξη και η συνέχιση αυτού του μοντέλου ενέχει τον κίνδυνο κλιμάκωσης των παγκόσμιων εμπορικών εντάσεων», προειδοποίησε η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεορκίεβα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Οι κινεζικές αυτοκινητοβιομηχανίες «πατάνε γκάζι» στην Ευρώπη – 1 στα 10 αυτοκίνητα τον Δεκέμβριο ήταν κινεζικό
• Κοιμούνται αγκαλιά με AI: Η νέα κινεζική μόδα που ανησυχεί το Πεκίνο
• Από λάθος στη ραφή, εθνικό meme: Το «θλιμμένο άλογο» της Κίνας που έγινε σύμβολο και ξεπουλάει