Κίνα: Tο γεωπολιτικό παίγνιο του Σι για να μην χάσει τους αγιατολάδες και το πετρέλαιό τους
Την Τρίτη 11/3 το Ιράν έστειλε ένα μήνυμα σε έναν άνθρωπό του τοποθετημένο σε μια ιδιαίτερη θέση: στο Πεκίνο. Ο Abdolreza Rahmani Fazli, πρέσβης της Τεχεράνης στην Κίνα, εξήγησε δημόσια τη θέση της χώρας του.
«Ως εγγυητές της ασφάλειας του Στενού του Ορμούζ αποδίδουμε μεγάλη σημασία στην ασφαλή διέλευση των πλοίων όλων των χωρών», είπε ο διπλωμάτης, με εμφανή υπερβολή. «Αλλά αν η ασφάλεια της διέλευσης και της γύρω περιοχής δεν είναι εγγυημένη, τότε ούτε εμείς θα μπορέσουμε να εγγυηθούμε την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας από το Ορμούζ».
Τα λόγια του πρέσβη Fazli ίσως μείνουν ως ο πιο προκλητικός ευφημισμός του τρίτου πολέμου του Κόλπου. Λίγες ώρες αργότερα, οι ιρανικές δυνάμεις άνοιξαν πυρ εναντίον τριών μεγάλων φορτηγών και πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με σημαία της Ταϊλάνδης και άλλων χωρών που δεν εμπλέκονται στη σύγκρουση.
Το αμερικανικό ναυτικό χρειάστηκε να χτυπήσουν 16 πλοία τοποθέτησης ναρκών. Παρ’ όλα αυτά, η δήλωση του πρέσβη της Τεχεράνης στην Κίνα είχε ζυγιστεί λέξη προς λέξη: «Η κυκλοφορία θα ρυθμιστεί» είπε ο Abdolreza Rahmani Fazli. «Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι το στενό θα κλείσει».
Φυσικά αυτό είναι ψευδές, γιατί το Ιράν έχει στην πράξη κρατά σε ομηρία τις ροές πετρελαίου, λιπασμάτων, αλουμινίου και ηλίου από τον Κόλπο, πάνω στις οποίες βασίζεται εν μέρει η ισορροπία τιμών της παγκόσμιας οικονομίας.
Σημασία όμως έχει το υπονοούμενο μήνυμα και το μέρος από το οποίο διαδόθηκε: το καθεστώς της Τεχεράνης προσπαθεί να επιβάλει όρους και να αφήσει να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να επιτρέψει ένα «ρυθμισμένο» άνοιγμα του στενού αν σταματούσαν οι ισραηλινοαμερικανικές επιθέσεις. Το να το λέει αυτό από το Πεκίνο σημαίνει ότι προσπαθεί να καθησυχάσει τη «φιλική» υπερδύναμη και κατά κάποιον τρόπο να την επικαλεστεί ως διαμεσολαβητή των μεταπολεμικών ισορροπιών στο Ορμούζ και στον Κόλπο.
Πρόκειται για την κίνηση ενός καθεστώτος που ίσως βρίσκεται στριμωγμένο, αλλά πιστεύει ότι και ο Donald Trump πλησιάζει στο δικό του όριο αντοχής: υπάρχει ένα σημείο πέρα από το οποίο ο Λευκός Οίκος δεν αντέχει την αποσταθεροποίηση των αγορών και των τιμών στις Ηνωμένες Πολιτείες, και το κλείσιμο του Ορμούζ ακριβώς αυτό το όριο προσπαθεί να πλησιάσει.
Και οι Κινέζοι όμως χρειάζονταν διαβεβαιώσεις από την Τεχεράνη, επειδή πέρυσι το 52% του πετρελαίου που εισήγαγαν προερχόταν από τον Περσικό Κόλπο. Η κυβέρνηση και οι αναλυτές του Πεκίνου συνεχίζουν να υποβαθμίζουν τις συνέπειες του πολέμου για τη χώρα τους, αλλά μέσα σε αυτές τις δώδεκα ημέρες έχουν χάσει πάνω από τις μισές προμήθειες. Ο πρώτος προμηθευτής της Κίνας σήμερα είναι η Ρωσία, ο δεύτερος ήταν η Σαουδική Αραβία και ο τρίτος το ίδιο το Ιράν (αν και στα τελωνεία το πετρέλαιό του, λόγω κυρώσεων, εμφανίζεται επίσημα ως εξορυγμένο στη Μαλαισία).
Η κυβέρνηση του Πεκίνου φαίνεται πως είχε προβλέψει τη σύγκρουση, γιατί στους πρώτους δύο μήνες του 2026 αύξησε τις αγορές πετρελαίου κατά 15,8% σε σχέση με ένα χρόνο πριν. Σήμερα τα στρατηγικά αποθέματα της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας είναι μεγαλύτερα από τα συνολικά αποθέματα των άλλων 32 πιο ανεπτυγμένων χωρών του κόσμου, συμπεριλαμβανομένων της Ευρώπης και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο οι κινεζικές ελίτ έχουν σοβαρούς λόγους ανησυχίας για αυτόν τον πόλεμο. Αν η Αμερική αποκτούσε έμμεσο έλεγχο στο Ορμούζ, για τον Λευκό Οίκο θα ήταν σαν να έχει το χέρι του στον λαιμό των ενεργειακών προμηθειών της Λαϊκής Δημοκρατίας, μια επικίνδυνη ευπάθεια για την κυβέρνηση του Πεκίνου αν στο μέλλον επιχειρούσε στρατιωτική προσάρτηση της Ταϊβάν.
Γι’ αυτό και ο Xi Jinping κάνει ό,τι μπορεί —χωρίς να εκτεθεί— για να διατηρήσει την εξουσία των αγιατολάδων. Έχει στείλει ένα κατασκοπευτικό πλοίο που βοηθά την Τεχεράνη, παρέχει δορυφορική πλοήγηση (BeiDou-3) για τα πλήγματα των ιρανικών drones και ραντάρ ικανά να εντοπίζουν τις «καλυμμένες» πτήσεις των Αμερικανών.
Ο Xi επαναλαμβάνει συχνά ότι «η Ανατολή ανεβαίνει και η Δύση βρίσκεται σε παρακμή». Πολιτικοί σύμβουλοι της κυβέρνησης, όπως ο Zheng Yongnian, παραδέχονται αυτές τις μέρες ότι δεν είναι τόσο σίγουροι, κρίνοντας από τις στρατιωτικές δυνατότητες των Ηνωμένων Πολιτειών. Αυτός ο πόλεμος μπορεί να κρίνει αν ο Xi είχε δίκιο. Σε ένα σημείο όμως δεν έχει αμφιβολία: θέλει να διατηρήσει τη σύνοδο κορυφής της 31ης Μαρτίου με τον Trump στο Πεκίνο. Όσο λιγότερο τον εμπιστεύεται, τόσο περισσότερο ενδιαφέρεται να τον ακούσει από κοντά.
