Μοχάμεντ Ελ Εριάν: Τι σημαίνει η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν για την παγκόσμια οικονομία 

Η ανακοίνωση του μνημονίου κατανόησης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς τα εμπρός, σημειώνει ο γνωστός οικονομολόγος Μοχάμεντ Ελ Εριάν, σε ανάλυσή του για το Project Syndicate.

Μετά από μήνες εχθροπραξιών που έχουν επιβαρύνει βαριά την παγκόσμια οικονομία —τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε μέσα διαβίωσης— και έχουν προκαλέσει σημαντική οικονομική ζημιά παγκοσμίως, το υπογραφέν μνημόνιο παρέχει ένα αναγκαίο θεμέλιο για τη διπλωματία που θα μπορούσε να αναστρέψει τις στασιμοπληθωριστικές επιπτώσεις του πολέμου.

Δεδομένου ότι ο πόλεμος έχει περιπλέξει την κατάσταση για τις περισσότερες χώρες και επιχειρήσεις, η ανακοίνωση γίνεται εύλογα δεκτή με ικανοποίηση.

Όμως, όσο κρίσιμη κι αν είναι, αποτελεί μόνον ένα πρώτο βήμα.

Η επιστροφή στην παγκόσμια οικονομική σταθερότητα εξακολουθεί να εξαρτάται από το αν τα εμπλεκόμενα μέρη μπορούν να μεταβούν από ένα πλαίσιο συμφωνίας σε μια διαρκή συμφωνία.

Φυσικά, αυτή η αβεβαιότητα δεν έχει εμποδίσει τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές να αντιδράσουν σαν να είχε ήδη αποκατασταθεί η φυσιολογική οικονομική δραστηριότητα.

Οι προσδοκίες για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ και την επανέναρξη των εξαγωγών ενέργειας προς τις διεθνείς αγορές έχουν προκαλέσει απότομη πτώση στις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, και αυτό, με τη σειρά του, έχει ενισχύσει τις χρηματιστηριακές αγορές, ενώ έχει μειώσει το κόστος δανεισμού.

Επιπλέον, τις πρώτες ώρες μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας, τμήματα της αγοράς ομολόγων αναθεώρησαν προς τα κάτω τις υποθέσεις τους σχετικά με το πόσο επιθετικά θα χρειαζόταν οι κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια, καθώς συμπέραναν ότι το μνημόνιο θα οδηγήσει σε χαλάρωση των περιορισμών στην προσφορά που τροφοδοτούν τον πληθωρισμό.

Όμως, η διαρκής ανακούφιση για την παγκόσμια οικονομία θα εξαρτηθεί από το πώς οι ΗΠΑ και το Ιράν θα διαχειριστούν τις βαθιές λειτουργικές πολυπλοκότητες που συνεπάγεται η συμφωνία τους.

Για τους οικονομολόγους και για σημαντικό τμήμα των χρηματοπιστωτικών αγορών, είναι ακόμη νωρίς για να κηρυχθεί «όλα καθαρά».

Τέσσερα ζητήματα

Σύμφωνα με τον Mohamed El-Erian, τις επόμενες εβδομάδες θα κυριαρχήσει μια βήμα-βήμα αξιολόγηση του κατά πόσο η διπλωματία μπορεί να αντέξει τις δομικές πραγματικότητες.

Συγκεκριμένα, χρειάζεται περαιτέρω σαφήνεια σε τέσσερα ζητήματα.

Πρώτον, μπορούν οι τεχνικές ομάδες και από τις δύο πλευρές —τις ΗΠΑ και το Ιράν— να ξεκαθαρίσουν όσα ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ JD Vance έχει περιγράψει ως «πολλά» ακόμη μη συμφωνημένα τεχνικά ζητήματα;

Θα πρέπει όχι μόνο να επιλύσουν τα τρέχοντα εκκρεμή θέματα, αλλά και να διαχειριστούν την αναπόφευκτη μετάβαση από το μνημόνιο κατανόησης σε ουσιαστικές συνομιλίες για τα θεμελιώδη ζητήματα που προκάλεσαν τον πόλεμο, μεταξύ άλλων, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το ευρύτερο ζήτημα της περιφερειακής ασφάλειας.

Δεύτερον, η αντίδραση διεθνών και περιφερειακών δρώντων θα μπορούσε είτε να σταθεροποιήσει είτε να υπονομεύσει την εύθραυστη ειρήνη.

Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι σύμμαχοι της Αμερικής στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, οι οποίοι επιθυμούν να τερματιστεί το σοκ στην ενεργειακή τροφοδοσία.

Ελπίζουν σε μια ευρύτερη πολυμερή προσπάθεια για τη διασφάλιση μιας διαρκούς ειρήνης — μια ώθηση που πιθανότατα θα φανεί έντονα στη σύνοδο κορυφής της G7 αυτή την εβδομάδα στη Γαλλία.

Από την άλλη πλευρά βρίσκεται το Ισραήλ, το οποίο έχει συνεχίσει να πλήττει στόχους στον Λίβανο και έχει ήδη εκφράσει την άρνησή του να αποσυρθεί από τα εδάφη που κατέχει από την αρχή του πολέμου.

Τρίτον, η ταχύτητα της ομαλοποίησης της οικονομίας θα είναι κρίσιμη για την αποκατάσταση της παγκόσμιας οικονομικής υγείας.

Το άνοιγμα ενός στρατηγικού σημείου διέλευσης όπως τα Στενά του Hormuz δεν είναι τόσο απλό όσο το να γυρίσεις έναν διακόπτη.

Η προσαρμογή των ασφαλίστρων ναυσιπλοΐας, η διεξαγωγή επιχειρήσεων αποναρκοθέτησης και η αύξηση της παραγωγής ενέργειας απαιτούν χρόνο.

Τέλος, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής πρέπει να αξιολογήσουν προσεκτικά σε ποιο βαθμό ο πόλεμος έχει αφήσει οικονομικές ουλές από τη μία πλευρά και έχει δημιουργήσει επιπλέον οικονομική ανθεκτικότητα από την άλλη.

Η εκεχειρία δεν αναστρέφει αυτόματα τις αρνητικές επιπτώσεις, όπως το πλήγμα στο παγκόσμιο κόστος παραγωγής, ορισμένες από τις οποίες δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί (ιδίως στον τομέα των τροφίμων).

Όμως αυτά τα σοκ πρέπει να σταθμιστούν έναντι των μέτρων ενίσχυσης της ανθεκτικότητας που οι χώρες και οι εταιρείες αναγκάστηκαν να υιοθετήσουν, από τη δημιουργία εναλλακτικών ενεργειακών αλυσίδων εφοδιασμού έως τη μεγαλύτερη έμφαση στα στρατηγικά αποθέματα και τα logistics.

Οι περισσότεροι οικονομολόγοι θα αποφύγουν να κηρύξουν ότι «όλα είναι υπό έλεγχο», καθώς καθένα από αυτά τα ζητήματα θα μπορούσε να εκτροχιάσει ή να παρατείνει τη διαδικασία.

Μια αίσθηση προσοχής θα κυριαρχήσει αρχικά στην προσέγγιση των υπευθύνων χάραξης πολιτικής, όπως θα γίνει σαφές και στα σχόλια γύρω από τις συνεδριάσεις των μεγάλων κεντρικών τραπεζών αυτή την εβδομάδα.

Αυτό περιλαμβάνει και την Federal Reserve (Fed). Θα υποδεχθεί θετικά την εκεχειρία, αλλά είναι απίθανο να θεωρήσει απλώς ότι ένα προκαταρκτικό πλαίσιο συμφωνίας σημαίνει πλήρη και άμεση αντιστροφή των αρνητικών επιπτώσεων του πολέμου στον πληθωρισμό.

Η Fed και οι άλλες κεντρικές τράπεζες θα περιμένουν απτές αποδείξεις ότι οι λεπτομέρειες έχουν διευθετηθεί, ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν ανοικτά και ότι η παραγωγή ενέργειας και η ναυσιπλοΐα θα αποκατασταθούν στην πράξη.

Παρότι η πρόσφατη ανακοίνωση είναι σίγουρα θετική εξέλιξη, δεν είναι οριστική.

Η πορεία από μια δήλωση διπλωματικής πρόθεσης σε μια πλήρως αποκατεστημένη, μη πληθωριστική ενεργειακή αλυσίδα εφοδιασμού υπόκειται σε πολιτικούς, τεχνικούς και φυσικούς κινδύνους.

Πράγματι, οι επόμενες εβδομάδες θα κρίνουν πόσο γρήγορα οι ΗΠΑ και το Ιράν μπορούν να ξεπεράσουν τις προκλήσεις εφαρμογής.

Μέχρι τότε, η παγκόσμια οικονομία παραμένει σε κατάσταση «αναμονής ελπίδας» και όχι ακόμη σε πορεία οριστικής οικονομικής ανάκαμψης, καταλήγει ο El-Erian.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τι κερδίζει και τι χάνει κάθε πλευρά στο deal των 14 σημείων (vid)
• Νέα εποχή στη Fed: Ο Κέβιν Γουόρς «σβήνει» τη γλώσσα Πάουελ και ανησυχεί τις αγορές
• Χρυσή Βίζα, φορολογικά κίνητρα και lifestyle: Γιατί η Ελλάδα «κερδίζει» τους πλούσιους του κόσμου