Πετρέλαιο: Πτώση παγκόσμιας κατανάλωσης το 2026 για πρώτη φορά μετά την πανδημία – Σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή
- Η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου μειώνεται το 2026 για πρώτη φορά από το 2020.
- Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή προκαλεί το σοβαρότερο σοκ προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία.
- Ελλείψεις και υψηλές τιμές πιέζουν τη ζήτηση, ενώ η Ρωσία ενισχύει τα έσοδά της.
Για πρώτη φορά από την περίοδο της πανδημίας του COVID-19, η παγκόσμια κατανάλωση πετρελαίου αναμένεται να υποχωρήσει το 2026, σύμφωνα με τον Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), ο οποίος κάνει λόγο για το σοβαρότερο σοκ εφοδιασμού στην ιστορία της αγοράς ενέργειας.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται άμεσα με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, που έχει προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στην παραγωγή και τις μεταφορές πετρελαίου, οδηγώντας σε αυξήσεις τιμών και περιορισμό της ζήτησης.
Πτώση κατανάλωσης για πρώτη φορά μετά το 2020
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του IEA, η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου αναμένεται να διαμορφωθεί στα 104,26 εκατ. βαρέλια ημερησίως το 2026, ελαφρώς χαμηλότερα από τα 104,34 εκατ. βαρέλια το 2025.
Η μείωση αυτή –κατά περίπου 80.000 βαρέλια ημερησίως– έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις, που προέβλεπαν αύξηση της ζήτησης. Πρόκειται για την πρώτη ετήσια πτώση από το 2020, όταν τα lockdowns της πανδημίας είχαν προκαλέσει ιστορική κατάρρευση στην κατανάλωση καυσίμων.
Σοβαρό σοκ προσφοράς και ενεργειακές ελλείψεις
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας επισημαίνει ότι η αγορά βιώνει «το πιο σοβαρό σοκ προσφοράς πετρελαίου στην ιστορία», καθώς οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι διαταραχές στις θαλάσσιες οδούς μεταφοράς έχουν περιορίσει δραστικά την παραγωγή.
Ενδεικτικά, η παγκόσμια παραγωγή μειώθηκε κατά 10,1 εκατ. βαρέλια ημερησίως, φτάνοντας τα 97,05 εκατ. βαρέλια τον Μάρτιο, λόγω προβλημάτων στον εφοδιασμό και της κρίσιμης κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ.
Το δεύτερο τρίμηνο του έτους αναμένεται ακόμη μεγαλύτερη πτώση, έως και 1,5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, που θα αποτελέσει τη μεγαλύτερη μείωση από την εποχή της πανδημίας.
Πιέσεις σε αερομεταφορές και βιομηχανία
Οι πρώτες επιπτώσεις έχουν ήδη καταγραφεί στη Μέση Ανατολή και την Ασία-Ειρηνικό, με σημαντική μείωση στη χρήση αεροπορικών καυσίμων και υγραερίου (LPG).
Οι ελλείψεις πρώτων υλών έχουν οδηγήσει βιομηχανίες –ιδίως στον πετροχημικό κλάδο– σε περιορισμό παραγωγής, ενώ ακυρώσεις πτήσεων και μέτρα λιτότητας εντείνουν την πτώση της ζήτησης.
Κρίσιμος παράγοντας τα Στενά του Ορμούζ
Καθοριστικής σημασίας για την εξομάλυνση της κατάστασης θεωρείται η επανέναρξη των ροών μέσω των Στενά του Ορμούζ, μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές διόδους παγκοσμίως.
Το βασικό σενάριο του IEA προβλέπει μερική αποκατάσταση της προσφοράς έως τα μέσα του έτους, χωρίς όμως επιστροφή στα προπολεμικά επίπεδα. Ωστόσο, ένα πιο αρνητικό σενάριο –με παρατεταμένη σύγκρουση– θα μπορούσε να οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερες διαταραχές και ανάγκη για τεχνητή μείωση της ζήτησης.
Η Ρωσία κερδίζει από την κρίση
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η Ρωσία αναδεικνύεται ως βασικός ωφελημένος. Τα έσοδα από εξαγωγές πετρελαίου σχεδόν διπλασιάστηκαν μέσα σε έναν μήνα, φτάνοντας τα 19 δισ. δολάρια, κυρίως λόγω υψηλότερων τιμών και αυξημένων εξαγωγών προς αγορές όπως η Ινδία.
