Ποιες οικονομίες θα πληρώσουν το μεγαλύτερο τίμημα για τον πόλεμο με το Ιράν
Η επίθεση του Ντόναλντ Τραμπ στο Ιράν θα πλήξει περισσότερο τις ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες παρά τις ίδιες τις ΗΠΑ, οι οποίες προστατεύονται χάρη στον μεγάλο εγχώριο ενεργειακό τους τομέα, λένε αναλυτές.
Οι ΗΠΑ είναι καθαρός εξαγωγέας φυσικού αερίου από το 2017 και πετρελαίου από το 2020, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Αυτό σημαίνει ότι ο δικός τους ενεργειακός τομέας ωφελείται από την άνοδο των τιμών, ακόμη κι αν το μέσο αμερικανικό νοικοκυριό θα πληγεί έντονα από το αυξημένο κόστος καυσίμων.
Αντίθετα, οι ευρωπαϊκές και ασιατικές οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας θα αντιμετωπίσουν πολύ μεγαλύτερη άνοδο του πληθωρισμού, εν μέρει επειδή οι τιμές φυσικού αερίου σε αυτές τις αγορές είναι πιο ασταθείς από ό,τι στις ΗΠΑ και έχουν ήδη αυξηθεί — ενώ το καύσιμο αυτό είναι κρίσιμο για τις εγχώριες ενεργειακές τους αγορές.
«Οι ΗΠΑ είναι προστατευμένες, αλλά όχι άτρωτες», δήλωσε ο James Knightley της ING. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν θα υποστούν διακοπές στην προμήθεια βασικών εμπορευμάτων όπως θα συμβεί αλλού, υποστήριξε.
«Όλοι θα βγουν χαμένοι, γιατί η ουσία είναι ότι έχεις κάνει έναν βασικό συντελεστή παραγωγής ακριβότερο», συμφώνησε ο David Aikman, επικεφαλής του think tank National Institute of Economic and Social Research (Niesr). «Αλλά ο αντίκτυπος θα είναι άνισος μεταξύ των χωρών.»
Πώς επηρεάζουν τις οικονομίες οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας;
Το πετρέλαιο Brent εκτινάχθηκε σχεδόν 30% μετά την έκρηξη του πολέμου, ενώ οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου έκλεισαν την εβδομάδα κατά δύο τρίτα υψηλότερα.
Οι αυξήσεις οφείλονται στους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ, μιας βασικής αρτηρίας για την παγκόσμια ενεργειακή διακίνηση, καθώς και σε απώλειες παραγωγής αλλού στη Μέση Ανατολή.
Αν διατηρηθούν, οι υψηλότερες τιμές θα αυξήσουν τον πληθωρισμό, θα μειώσουν την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και θα πλήξουν την παγκόσμια ανάπτυξη.
Οι κεντρικές τράπεζες ίσως αναγκαστούν να κρατήσουν τα επιτόκια υψηλά για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ή ακόμη και να τα αυξήσουν, ενώ οι κυβερνήσεις θα αντιμετωπίσουν πρόσθετη δημοσιονομική πίεση εάν αποφασίσουν να παρέμβουν στις αγορές ενέργειας για να προστατεύσουν τους ψηφοφόρους.
Οι αλλαγές στις τιμές της ενέργειας λειτουργούν ως ένας «ισχυρός μηχανισμός αναδιανομής εισοδήματος μεταξύ χωρών», δήλωσε η Qian Wang, επικεφαλής οικονομολόγος για την Ασία-Ειρηνικό στη Vanguard. Οι εξαγωγείς πετρελαίου θα επωφεληθούν περισσότερο από τα αυξημένα έσοδα, αλλά οι καταναλωτές τείνουν να μειώνουν αμέσως τις δαπάνες, ενώ και οι χρηματοπιστωτικές αγορές δέχονται πλήγμα, με αποτέλεσμα να υποφέρει η συνολική παγκόσμια ζήτηση.
Η σοβαρότητα των επιπτώσεων θα εξαρτηθεί όχι μόνο από το πόσο θα αυξηθούν οι τιμές, αλλά και από το πόσο θα διαρκέσει η άνοδος και από τα μέτρα που θα λάβουν οι κυβερνήσεις για να ελαφρύνουν τους καταναλωτές.
Ποιες οικονομίες θα επηρεαστούν περισσότερο από τις αυξήσεις στο φυσικό αέριο;
Η άνοδος των τιμών φυσικού αερίου έχει ξεπεράσει την αύξηση του κόστους του πετρελαίου. Αυτό θα αποδειχθεί ιδιαίτερα δαπανηρό για ευρωπαϊκές οικονομίες όπως η Ιταλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, που εξαρτώνται έντονα από εισαγωγές αερίου.
Ανάλυση 15 οικονομιών από την Oxford Economics δείχνει ότι το άλμα στο ενεργειακό κόστος θα αφήσει το μεγαλύτερο αποτύπωμα στην Ιταλία, όπου ο πληθωρισμός στο τέταρτο τρίμηνο του έτους θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περισσότερο από μία ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με τις προηγούμενες προβλέψεις.
Η Ευρωζώνη συνολικά και το Ηνωμένο Βασίλειο θα δουν αύξηση του πληθωρισμού άνω της μισής ποσοστιαίας μονάδας. Αντίθετα, στις ΗΠΑ η αύξηση θα είναι μόλις 0,2 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ ο Καναδάς θα επηρεαστεί λιγότερο από όλους.
Η Κίνα, η Ινδία και η Νότια Κορέα είναι επίσης μεγάλοι εισαγωγείς πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο, γεγονός που τις καθιστά ευάλωτες. Η Κίνα, για παράδειγμα, εισάγει το 70-75% της κατανάλωσης αργού πετρελαίου της, ενώ μεγάλο μέρος των εισαγωγών της από τη Μέση Ανατολή περνά από τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, η Κίνα διαθέτει μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου και μπορεί να πιέσει τα διυλιστήρια να περιορίσουν τις εξαγωγές ώστε να προστατεύσει τις εγχώριες προμήθειες. Έχει επίσης τη δυνατότητα να στραφεί σε εισαγωγές από τη Ρωσία.
Πώς επηρεάζονται οι ΗΠΑ ως εξαγωγέας ενέργειας;
Η επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου μετέτρεψε τις ΗΠΑ σε ενεργειακή υπερδύναμη τις τελευταίες δύο δεκαετίες, καθιστώντας τες τον μεγαλύτερο παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου στον κόσμο.
Αυτό σημαίνει ότι οι Αμερικανοί παραγωγοί αναμένεται να επωφεληθούν από τις υψηλότερες τιμές, ιδιαίτερα αν η σύγκρουση παραταθεί και οι τιμές παραμείνουν αυξημένες.
Οι αμερικανικές μετοχές έχουν δεχθεί μικρότερη πίεση από ό,τι οι αγορές σε Ευρώπη και Ασία από την έναρξη της σύγκρουσης, γεγονός που δείχνει ότι ορισμένοι επενδυτές θεωρούν πως η επίδραση στο ΑΕΠ της Βόρειας Αμερικής θα είναι μικρότερη.
Η υψηλή παραγωγή στις ΗΠΑ προστατεύει εν μέρει τους καταναλωτές, ειδικά στο φυσικό αέριο, όπου η παγκόσμια αγορά είναι σχετικά κατακερματισμένη. Ενώ οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία εκτινάχθηκαν, στις ΗΠΑ αυξήθηκαν μόνο ελαφρά.
Ωστόσο, στο πετρέλαιο, όπου η αγορά είναι πιο παγκοσμιοποιημένη, οι Αμερικανοί καταναλωτές πιθανότατα θα πιεστούν. Οι τιμές βενζίνης στις ΗΠΑ αυξήθηκαν σημαντικά, φτάνοντας τα 3,32 δολάρια ανά γαλόνι την Παρασκευή, από 2,98 δολάρια μια εβδομάδα νωρίτερα.
Η Goldman Sachs προειδοποίησε ότι αν η κρίση συνεχιστεί μέσα στον Μάρτιο, οι τιμές πετρελαίου πιθανότατα θα ξεπεράσουν τα ιστορικά υψηλά του 2008 και του 2022, όταν το Brent ξεπέρασε τα 147 δολάρια το βαρέλι και η βενζίνη τα 5 δολάρια το γαλόνι.
Η άνοδος των τιμών αποτελεί πολιτικό κίνδυνο για τον Τραμπ, καθώς απειλεί να επιδεινώσει την κρίση κόστους ζωής που αποτελεί ήδη σημαντικό μειονέκτημα ενόψει των κρίσιμων ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Τι σημαίνει αυτό για τις κεντρικές τράπεζες;
Τα οικονομικά εγχειρίδια υποστηρίζουν ότι οι κεντρικοί τραπεζίτες μπορούν να «αγνοήσουν» προσωρινές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας, επειδή προκαλούν βραχυπρόθεσμη αύξηση στον πληθωρισμό που στη συνέχεια υποχωρεί.
Ωστόσο, η εμπειρία της υψηλής πληθωριστικής περιόδου μετά την πανδημία Covid-19 και την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία σημαίνει ότι οι προσδοκίες των νοικοκυριών για τον πληθωρισμό είναι ήδη αυξημένες σε ορισμένες χώρες.
Έτσι, σύμφωνα με τον Michael Saunders της Oxford Economics, το «νέο εγχειρίδιο» για τις κεντρικές τράπεζες είναι ότι σε περίπτωση ενεργειακού σοκ πρέπει να είναι έτοιμες να αντιδράσουν για να αποτρέψουν την παγίωση υψηλότερου πληθωρισμού — είτε με πιο αυστηρή ρητορική είτε με πιο σφιχτή νομισματική πολιτική.
Ήδη οι αγορές χρήματος το αντανακλούν αυτό: οι επενδυτές αναμένουν πλέον λιγότερες μειώσεις επιτοκίων φέτος τόσο στο Ηνωμένο Βασίλειο όσο και στις ΗΠΑ.
«Κατά τη γνώμη μας η Fed έχει τον χρόνο να περιμένει και να δει τι θα συμβεί με το Ιράν και θα αξιοποιήσει πλήρως αυτή τη δυνατότητα», δήλωσε ο Krishna Guha της Evercore ISI.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Πώς η Ρωσία αναδεικνύεται σε έναν από τους πρώτους «κερδισμένους» του πολέμου με το Ιράν
- Νέα «φάση» στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή: Πλήγματα στην Τεχεράνη – Κλιμάκωση στον Λίβανο
- Μέση Ανατολή: Ο Τραμπ ενθαρρύνει τους Κούρδους του Ιράν να επιτεθούν στην Τεχεράνη – Κλιμακώνεται ο πόλεμος
- Ιράν: Ο Πεζεσκιάν επιβεβαιώνει διαμεσολαβητικές πρωτοβουλίες για ειρήνη στη Μέση Ανατολή
Πηγή: Financial times
