Πώς η AI αλλάζει το τοπίο των fake news στην υγεία και τα εμβόλια
Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) έχει μπει δυναμικά στην καθημερινότητά μας. Αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς τον τρόπο με τον οποίο αναζητούμε, παράγουμε και διακινούμε πληροφορίες, επηρεάζοντας πλέον και τον χώρο της υγείας.
Οι εφαρμογές της μπορούν να υποστηρίξουν στη διάγνωση νοσημάτων, στην αντιμετώπιση ασθενειών, στην επικοινωνία του επαγγελματία υγείας με το κοινό, να εξηγήσουν δύσκολες έννοιες με απλό τρόπο και να ενισχύσουν εκστρατείες ενημέρωσης για τη δημόσια υγεία.
Ωστόσο, η ίδια τεχνολογία εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους, καθώς μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για κάτι ιδιαίτερα επικίνδυνο: την παραγωγή και διάδοση ψευδών ή παραπλανητικών πληροφοριών για θέματα υγείας, με άμεσες συνέπειες για τη δημόσια υγεία, αναφέρει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου.
Αλλάζει το τοπίο της παραπληροφόρησης στην υγεία
Σύμφωνα με συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύθηκε πρόσφατα στο έγκριτο περιοδικό BMC Public Health, η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει το τοπίο της παραπληροφόρησης στην υγεία, γιατί κάνει πιο εύκολη, πιο γρήγορη και πιο πειστική τη δημιουργία ψευδών ειδήσεων και παραπλανητικού περιεχομένου.
«Ένα ψευδές κείμενο για μια θεραπεία, ένα εμβόλιο ή μια ασθένεια μπορεί πλέον να γραφτεί με ύφος “επιστημονικό”, να περιλαμβάνει ψεύτικες αναφορές, να φαίνεται καλοδομημένο και να μοιάζει αξιόπιστο. Αυτό είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό, γιατί πολλοί άνθρωποι δυσκολεύονται να ξεχωρίσουν αν ένα κείμενο έχει γραφτεί από άνθρωπο ή από AI, αλλά και αν οι πληροφορίες που περιέχει είναι σωστές», εξηγεί η κ. Ψαλτοπούλου.
Τονίζει ότι η ανασκόπηση δείχνει επίσης πως τα υπάρχοντα συστήματα εντοπισμού περιεχομένου που παράγεται από Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ακόμη αρκετά αξιόπιστα. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι η ψευδής πληροφορία παράγεται εύκολα, αλλά και ότι μπορεί να εμφανιστεί ως άρθρο, ανάρτηση, εικόνα ή βίντεο που φαίνεται αληθοφανές.
Σύμφωνα με την ίδια, το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί, οι πληροφορίες δεν διαδίδονται πάντα επειδή είναι σωστές, αλλά επειδή προκαλούν φόβο, θυμό, εντύπωση ή αίσθηση επείγοντος. Ένα ψευδές μήνυμα για την υγεία μπορεί να κοινοποιηθεί χιλιάδες φορές πριν προλάβει κάποιος ειδικός να το ελέγξει.
«Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να παράγει πολλές παραλλαγές του ίδιου ψευδούς ισχυρισμού, προσαρμοσμένες σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων: γονείς, ηλικιωμένους, άτομα με χρόνια νοσήματα ή ανθρώπους που ήδη δυσπιστούν απέναντι στους θεσμούς. Έτσι, η παραπληροφόρηση γίνεται πιο προσωπική και πιο πειστική».
Χαρακτηριστικό πεδίο παραπληροφόρησης ο εμβολιασμός
Όπως αναφέρει η κ. Ψαλτοπούλου στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, ο εμβολιασμός είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά πεδία όπου η παραπληροφόρηση μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες.
«Τα εμβόλια έχουν συμβάλει στον έλεγχο ή ακόμη και στην εξάλειψη σοβαρών ασθενειών, όπως η ευλογιά, η πολιομυελίτιδα και η ιλαρά. Παρ’ όλα αυτά, οι ψευδείς ισχυρισμοί για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων συνεχίζουν να επηρεάζουν αποφάσεις».
Η επανάληψη ψευδών ισχυρισμών μπορεί να δημιουργήσει διστακτικότητα απέναντι στον εμβολιασμό, επηρεάζοντας όχι μόνο το άτομο αλλά και την κοινότητα, καθώς μειώνει τη συλλογική προστασία του πληθυσμού.
Η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αποτελέσει και μέρος της λύσης
Παρόλα αυτά, πρόσφατη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Vaccine δείχνει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι μόνο μέρος του προβλήματος, αλλά μπορεί να αποτελέσει και μέρος της λύσης.
Η μελέτη εξέτασε αν μηνύματα που δημιουργούνται με τη βοήθεια AI μπορούν να διορθώσουν λανθασμένες πεποιθήσεις για τα εμβόλια. Σε πείραμα με 1.435 ενήλικες στις ΗΠΑ, βρέθηκε ότι ορισμένα διορθωτικά μηνύματα που δημιουργήθηκαν από την AI μείωσαν τις λανθασμένες αντιλήψεις για τα εμβόλια, ειδικά όταν ήταν προσαρμοσμένα σε χαρακτηριστικά προσωπικότητας.
Αυτό σημαίνει ότι η σωστή ενημέρωση για την υγεία μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματική όταν λαμβάνει υπόψη το κοινό στο οποίο απευθύνεται.
Ωστόσο, τα μηνύματα που στόχευαν άτομα με έντονες ψευδοεπιστημονικές πεποιθήσεις δεν ήταν πάντα αποτελεσματικά και σε κάποιες περιπτώσεις μπορούσαν να έχουν αντίθετο αποτέλεσμα, εξηγεί η καθηγήτρια του ΕΚΠΑ.
«Ο τρόπος που επικοινωνούμε έχει μεγάλη σημασία. Ένα μήνυμα που ακούγεται επιθετικό, ειρωνικό ή περιφρονητικό μπορεί να κάνει έναν άνθρωπο να κλειστεί περισσότερο στις απόψεις του. Αντίθετα, ένα μήνυμα που αναγνωρίζει τις ανησυχίες του, μιλά με σεβασμό και εξηγεί καθαρά τα δεδομένα έχει περισσότερες πιθανότητες να βοηθήσει».
Τεχνητή Νοημοσύνη και μέλλον της δημόσιας υγείας
Η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι ένα ισχυρό εργαλείο. Μπορεί να πολλαπλασιάσει την παραπληροφόρηση στην υγεία, αλλά μπορεί επίσης να συμβάλει στη σωστή ενημέρωση των πολιτών, αρκεί να χρησιμοποιείται με έλεγχο, διαφάνεια και ανθρώπινη επίβλεψη.
«Στον χώρο της υγείας, και ιδιαίτερα στον εμβολιασμό, το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθούμε την τεχνολογία, αλλά να τη χρησιμοποιήσουμε υπεύθυνα, με στόχο την προστασία της εμπιστοσύνης και της δημόσιας υγείας».
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει ως συμπαραστάτης και όχι ως αντικαταστάτης του επαγγελματία υγείας, αφού δεν μπορεί να διενεργήσει την κλινική εξέταση, ούτε να συνταγογραφήσει και να υπογράψει για τη φαρμακευτική ή άλλη αγωγή, αναλαμβάνοντας και την αντίστοιχη νομική ευθύνη.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Μost Admired Companies in Greece: Οι εταιρείες που ξεχώρισαν το 2026
- Εκλογές το φθινόπωρο ή την άνοιξη;
- Οι αριθμοί μετρούν, όμως οι άνθρωποι τους δημιουργούν
- Θεοδωρόπουλος στο Fortune Greece: Η κοινωνία και η αγορά έχουν ανάγκη από ισχυρά και θετικά πρότυπα
