Πώς η κρίση στο Ιράν αποκαλύπτει ένα «σκιώδες» crypto-δίκτυο 7,8 δισ. δολαρίων 

Το σκιώδες χρηματοοικονομικό δίκτυο που η Τεχεράνη έχει αναπτύξει παράλληλα με το αποδυναμωμένο τραπεζικό της σύστημα έφεραν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα…

Το Ιράν νομιμοποίησε την εξόρυξη κρυπτονομισμάτων το 2019, επιτρέποντας σε αδειοδοτημένους φορείς να χρησιμοποιούν επιδοτούμενη ηλεκτρική ενέργεια με αντάλλαγμα την πώληση των εξορυσσόμενων BTC στην κεντρική τράπεζα. Το bitcoin έχει λειτουργήσει ως μέσο πληρωμής για εισαγωγές και γενικότερα εμπορικές συναλλαγές εκτός του συστήματος του δολαρίου, έστω και έμμεσα.

Εκτιμήσεις των τελευταίων ετών τοποθετούν το μερίδιο του Ιράν στην παγκόσμια υπολογιστική ισχύ εξόρυξης bitcoin μεταξύ 2% και 5%, αν και μεγάλο μέρος της δραστηριότητας παραμένει εκτός δημόσιας θέασης.

Η εταιρεία ανάλυσης blockchain Chainalysis διαπίστωσε ότι το κρυπτο-οικοσύστημα του Ιράν έφτασε τα 7,78 δισ. δολάρια το 2025, σημειώνοντας ταχύτερη ανάπτυξη σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Το ποσό αυτό είναι συγκρίσιμο με το ΑΕΠ μικρότερων χωρών, όπως οι Μαλδίβες ή το Λιχτενστάιν.

Σύμφωνα με τη Chainalysis, η δραστηριότητα συχνά κορυφωνόταν γύρω από στρατιωτικές συγκρούσεις και εσωτερικές αναταραχές, συμπεριλαμβανομένης της 12ήμερης σύγκρουσης με το Ισραήλ πέρυσι.

Το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), ο βασικός κλάδος των ενόπλων δυνάμεων της χώρας, έχει έκτοτε ενισχύσει τον ρόλο του στον χώρο. Η Chainalysis εκτιμά ότι διευθύνσεις που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης αντιστοιχούσαν σε πάνω από το 50% των συνολικών εισροών κρυπτονομισμάτων στο Ιράν το τέταρτο τρίμηνο του 2025, με αξία άνω των 3 δισ. δολαρίων που εισπράχθηκαν το περασμένο έτος.

Τα στοιχεία αυτά αφορούν μόνο πορτοφόλια που έχουν δημοσίως συνδεθεί με λίστες κυρώσεων, γεγονός που υποδηλώνει ότι το πραγματικό αποτύπωμα ενδέχεται να είναι μεγαλύτερο.

Μηχανισμοί υιοθέτησης

Τα stablecoins διαδραματίζουν επίσης καθοριστικό ρόλο.

Ξεχωριστή ανάλυση της Elliptic διαπίστωσε ότι η κεντρική τράπεζα του Ιράν συγκέντρωσε τουλάχιστον 507 εκατ. δολάρια σε USDT το 2025, πιθανότατα για να στηρίξει το ριάλ και να χρηματοδοτήσει το εμπόριο. Η προσπάθεια αυτή έχει σε μεγάλο βαθμό αποτύχει, καθώς τα δεδομένα δείχνουν ότι το ριάλ έχει χάσει πάνω από το 96% της αξίας του έναντι του δολαρίου ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, πολλοί απλοί Ιρανοί στράφηκαν στο bitcoin. Κατά τη διάρκεια πρόσφατων διαδηλώσεων και ενός μπλακάουτ στο διαδίκτυο, οι αναλήψεις από τοπικά ανταλλακτήρια προς προσωπικά πορτοφόλια αυξήθηκαν απότομα.

Εάν η σύγκρουση διαταράξει τα δίκτυα ηλεκτροδότησης, η παραγωγή εξόρυξης θα μπορούσε να μειωθεί βραχυπρόθεσμα. Πιστεύεται ότι το ιρανικό κράτος εξορύσσει BTC με κόστος περίπου 1.300 δολάρια ανά νόμισμα, το οποίο στη συνέχεια πωλεί σε τρέχουσες τιμές αγοράς. Δεν είναι σαφές εάν το κράτος διατηρεί αποθέματα bitcoin, καθώς δεν υπάρχει δημόσιο ταμπλό θησαυροφυλακίου ούτε επίσημη γνωστοποίηση διαθεσίμων.

Στην πράξη, η εξόρυξη μετατρέπει τη φθηνή εγχώρια ενέργεια σε ένα περιουσιακό στοιχείο που μπορεί να μετακινηθεί διασυνοριακά. Ένας αδειοδοτημένος εξορύκτης δημιουργεί νέα bitcoin και στη συνέχεια τα μεταφέρει στην κεντρική τράπεζα του Ιράν. Η τράπεζα μπορεί κατόπιν να τα μεταβιβάσει σε αντισυμβαλλόμενο στο εξωτερικό για την πληρωμή μηχανημάτων, καυσίμων ή καταναλωτικών αγαθών, χωρίς να διοχετεύσει τα κεφάλαια μέσω τραπεζών που ελέγχονται από τις ΗΠΑ.

Παρότι οι συναλλαγές διακανονίζονται σε δημόσιο blockchain, οι αντισυμβαλλόμενοι μπορούν να παραμένουν αδιαφανείς.

Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στα stablecoins. Το USDT, που είναι συνδεδεμένο με το δολάριο, έχει καταστεί βασικό εργαλείο διακανονισμού σε οικονομίες υπό κυρώσεις, καθώς προσφέρει σταθερότητα τιμής και ταχύτερες μεταφορές σε σχέση με το bitcoin.

Ωστόσο, δεν είναι πάντα εύκολο να αποκρυφθούν τέτοιες συναλλαγές. Το ανταλλακτήριο κρυπτονομισμάτων Binance βρέθηκε πρόσφατα στο επίκεντρο κατηγοριών διότι απέλυσε ερευνητές που εξέφρασαν ανησυχίες για κεφάλαια που διακινούνταν μέσω της πλατφόρμας προς οντότητες συνδεδεμένες με το Ιράν και υπό καθεστώς κυρώσεων. Αυτό οδήγησε εννέα Δημοκρατικούς γερουσιαστές των ΗΠΑ να ζητήσουν από το Υπουργείο Οικονομικών και το Υπουργείο Δικαιοσύνης να διερευνήσουν τους ελέγχους της Binance σχετικά με την παράνομη χρηματοδότηση.

Γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Τα δεδομένα της Chainalysis δείχνουν ότι η ιρανική δραστηριότητα στα κρυπτονομίσματα συσχετίζεται με πολιτικές εντάσεις. Σε περιόδους αναταραχής, οι εκροές από τα ανταλλακτήρια αυξάνονται, καθώς οι χρήστες μεταφέρουν τα κεφάλαιά τους σε ιδιωτικά πορτοφόλια.

Για τους Φρουρούς της Επανάστασης, τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν ένα ακόμη κανάλι μεταφοράς αξίας στο δίκτυο συνεργατών και εμπορικών βιτρινών του. Η Chainalysis ανέφερε ότι οι εισροές σε διευθύνσεις που συνδέονται με το IRGC ανήλθαν σε 2 δισ. δολάρια το 2024 και ξεπέρασαν τα 3 δισ. δολάρια το 2025.

Η ανανεωμένη στρατιωτική εκστρατεία, κατά την οποία το IRGC έχει ανταποδώσει με επιθέσεις σε αμερικανικές βάσεις σε διάφορες χώρες της Μέσης Ανατολής, προσθέτει νέο κίνδυνο σε αυτό το σύστημα. Οι μεγάλες επιχειρήσεις εξόρυξης απαιτούν σταθερή παροχή ηλεκτρικής ενέργειας. Το Ιράν έχει επιβάλει στο παρελθόν εποχιακές απαγορεύσεις για να μειώσει την πίεση στο ηλεκτρικό δίκτυο.

Μια παρατεταμένη σύγκρουση που θα προκαλέσει ζημιές στις υποδομές θα μπορούσε να μειώσει τον ρυθμό κατακερματισμού (hash rate) ή τη δυναμικότητα εξόρυξης που συνδέεται με τη χώρα, αν και το παγκόσμιο δίκτυο του bitcoin πιθανότατα θα προσαρμοστεί με την πάροδο του χρόνου, καθώς εξορύκτες αλλού θα καλύψουν το κενό.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ιράν, πετρέλαιο και Ορμούζ: Το ενεργειακό σοκ που φοβούνται οι αγορές μετά τον θάνατο Χαμενεΐ
• Δείτε το βίντεο από τον βομβαρδισμό στο παλάτι του Χαμενεΐ – Πώς «κλείδωσε» το πλήγμα
• Ιράν: Ποιος είναι ο Αλιρεζά Αράφι που μπαίνει στο Συμβούλιο Ηγεσίας
• Η «καρδιά» του ιρανικού καθεστώτος στο στόχαστρο: Οι κορυφαίοι αξιωματούχοι που σκοτώθηκαν