Πώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ξαναγράφει τον ενεργειακό χάρτη
- Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ και η διακοπή περίπου του 20% των παγκόσμιων προμηθειών LNG ωθούν χώρες πίσω στον άνθρακα.
- Ταϊβάν, Νότια Κορέα, Ινδία και Ταϊλάνδη αυξάνουν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα.
- Η Ευρώπη παραμένει πιο συγκρατημένη, αλλά Ιταλία και Γερμανία επανεξετάζουν το μέλλον ανθρακικών μονάδων.
- Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι η κρίση μπορεί να καθυστερήσει την παγκόσμια απεξάρτηση από το πιο ρυπογόνο καύσιμο.
Η γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή προκαλεί νέο ενεργειακό σοκ στις διεθνείς αγορές και ανατρέπει -έστω προσωρινά- τους σχεδιασμούς της πράσινης μετάβασης. Η διακοπή περίπου του 20% των παγκόσμιων προμηθειών LNG, μετά το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οδηγεί πολλές χώρες στην επανενεργοποίηση μονάδων άνθρακα, καθώς επιχειρούν να διασφαλίσουν την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας.
Η Ταϊβάν επαναφέρει σε λειτουργία δύο λιγνιτικές μονάδες που παρέμεναν ανενεργές επί μήνες, ενώ η Νότια Κορέα αύξησε την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από άνθρακα κατά περισσότερο από ένα τρίτο σε σχέση με πέρυσι. Παράλληλα, η Ινδία έδωσε επείγουσα οδηγία για μεγιστοποίηση της παραγωγής από σταθμούς που χρησιμοποιούν εισαγόμενο άνθρακα, καθώς αναμένεται εκρηκτική αύξηση της κατανάλωσης ρεύματος λόγω καύσωνα και χρήσης κλιματιστικών.
Η στροφή αυτή αποτυπώνεται και στις τιμές, σύμφωνα με τη WSJ. Το benchmark του άνθρακα στο Newcastle της Αυστραλίας έχει αυξηθεί κατά 12% από την έναρξη της σύγκρουσης, ξεπερνώντας προσωρινά τα 140 δολάρια ανά τόνο.
«Ο άνθρακας λειτουργεί αυτή τη στιγμή ως καύσιμο ασφαλείας. Είναι πιο ανεξάρτητος από τη γεωπολιτική σε σχέση με το LNG», δήλωσε ο Τόνι Κνούτσον της Wood Mackenzie, σημειώνοντας ότι όσο διαρκεί η κρίση, ο άνθρακας θα συνεχίσει να καλύπτει το ενεργειακό κενό.
Η Ασία στο επίκεντρο της κρίσης
Η Ασία δέχεται το ισχυρότερο πλήγμα, καθώς σχεδόν το 90% των ποσοτήτων LNG που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ κατευθύνονται συνήθως προς ασιατικές οικονομίες. Από την έναρξη του πολέμου, ελάχιστα φορτία LNG έχουν περάσει από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό.
Σύμφωνα με τη Vortexa, οι εισαγωγές LNG στην Ασία υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο εξαετίας, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί μόνο κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid-19.
Η Ταϊβάν, που καλύπτει περίπου το μισό της ηλεκτροπαραγωγής της από LNG και εξαρτάται σημαντικά από το Κατάρ, βρίσκεται μεταξύ των πιο εκτεθειμένων οικονομιών. Παρόμοιες πιέσεις καταγράφονται και στην Ταϊλάνδη, η οποία επανεκκίνησε μονάδες άνθρακα για να περιορίσει το κόστος φυσικού αερίου.
Η Ευρώπη κρατά άμυνες, αλλά επανεξετάζει επιλογές
Στην Ευρώπη, η επιστροφή στον άνθρακα είναι πιο περιορισμένη, κυρίως λόγω των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και της διαφοροποίησης προμηθειών φυσικού αερίου μετά την κρίση του 2022. Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις αποφεύγουν πλέον να αποκλείσουν τη χρήση άνθρακα ως εφεδρική λύση.
Η Ιταλία έχει ήδη θέσει τις ανθρακικές μονάδες της σε κατάσταση ετοιμότητας, ενώ η κυβέρνηση άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο πλήρους επαναλειτουργίας τους εάν η κρίση κλιμακωθεί. Παράλληλα, η Ρώμη ανέβαλε την πλήρη κατάργηση των ανθρακικών σταθμών έως το 2038.
Αντίστοιχα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο καθυστέρησης στο κλείσιμο ορισμένων ανθρακικών μονάδων σε περίπτωση προβλημάτων επάρκειας.
Η πράσινη μετάβαση σε δοκιμασία
Η επιστροφή στον άνθρακα δημιουργεί νέες ανησυχίες για την πορεία της παγκόσμιας κλιματικής στρατηγικής. Ο άνθρακας εκπέμπει σχεδόν διπλάσιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα σε σχέση με το φυσικό αέριο, γεγονός που είχε οδηγήσει πολλές οικονομίες στην σταδιακή εγκατάλειψή του τα τελευταία χρόνια.
Αναλυτές, πάντως, εκτιμούν ότι η σημερινή στροφή δεν θα αποκτήσει μόνιμο χαρακτήρα, εφόσον αποκατασταθούν οι ροές LNG μέσω του Ορμούζ. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι η κρίση ενδέχεται να επιβραδύνει αισθητά τη μείωση της παγκόσμιας ζήτησης άνθρακα μέχρι το τέλος της δεκαετίας.
«Για τις περισσότερες χώρες, η επιλογή άνθρακα αντί φυσικού αερίου είναι κυρίως ζήτημα κόστους», σημείωσε ο Μάρτιν Σίνιορ της Argus Media, τονίζοντας ότι όσο οι τιμές φυσικού αερίου παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, αρκετές οικονομίες θα συνεχίσουν να στρέφονται στο πιο ρυπογόνο αλλά φθηνότερο καύσιμο.
