Ψηφιακός χρυσός» ή ψηφιακή απάτη; Ο Ρουμπινί διαλύει το αφήγημα του Bitcoin και προειδοποιεί για νέα χρηματοπιστωτική κρίση
Επί χρόνια λανσαριζόταν ως το απόλυτο αντίδοτο στον πληθωρισμό, το χρέος και τη γεωπολιτική αστάθεια. Σήμερα, όμως, σύμφωνα με τον γνωστό οικονομολόγο Nouriel Roubini, το Bitcoin και τα κρυπτονομίσματα αποκαλύπτονται για αυτό που πραγματικά είναι: μια εξαιρετικά ασταθής κατηγορία ψευδο-περιουσιακών στοιχείων, με σοβαρούς κινδύνους για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
Η πρόσφατη βουτιά του Bitcoin, σημειώνει ο γνωστός οικονομολόγος, δεν είναι μια απλή διόρθωση της αγοράς αλλά άλλη μία υπενθύμιση της δομικής μεταβλητότητας των crypto. Και αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι, θεωρητικά, το περιβάλλον δεν θα μπορούσε να είναι πιο ευνοϊκό. Η επιστροφή του Donald Trump στον Λευκό Οίκο, η απορρύθμιση της αγοράς, οι εμπορικοί πόλεμοι, τα διογκούμενα ελλείμματα και οι γεωπολιτικές εντάσεις υποτίθεται ότι θα εκτόξευαν τον «ψηφιακό χρυσό».
Αντί γι’ αυτό, ο πραγματικός χρυσός σημείωσε άνοδο άνω του 60% το 2025, ενώ το Bitcoin υποχώρησε. Τη στιγμή που γράφει ο Roubini, το κορυφαίο κρυπτονόμισμα βρίσκεται περίπου 35% κάτω από τα υψηλά του Οκτωβρίου, χαμηλότερα ακόμη και από τα επίπεδα της εκλογής Trump. Τα meme coins που συνδέθηκαν με τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο κατέγραψαν απώλειες της τάξης του 95%, ενώ οι προβλέψεις για Bitcoin στα 200.000 δολάρια διαψεύστηκαν πανηχυρικά.
Ο Roubini επιμένει ότι η συμπεριφορά του Bitcoin αποδεικνύει πως δεν λειτουργεί ως αντιστάθμισμα κινδύνου. Κάθε φορά που αυξάνονται οι γεωπολιτικές ή εμπορικές αναταράξεις και οι επενδυτές στρέφονται σε ασφαλή καταφύγια, το Bitcoin καταρρέει, παρουσιάζοντας ισχυρή συσχέτιση με τα πιο επικίνδυνα και κερδοσκοπικά περιουσιακά στοιχεία, όπως οι μετοχές υψηλού ρίσκου.
Ακόμη πιο αιχμηρή είναι η κριτική του στον ίδιο τον πυρήνα του αφηγήματος των crypto. Το να αποκαλείται το Bitcoin «νόμισμα» είναι, όπως λέει, παραπλανητικό. Δεν αποτελεί μονάδα μέτρησης, δεν λειτουργεί ως ευρέως αποδεκτό μέσο πληρωμών και δεν είναι σταθερό αποθετήριο αξίας. Ακόμη και στο Ελ Σαλβαδόρ, όπου ανακηρύχθηκε νόμιμο χρήμα, χρησιμοποιείται σε λιγότερο από το 5% των συναλλαγών. Παράλληλα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε πραγματικό περιουσιακό στοιχείο, καθώς δεν παράγει εισόδημα, δεν έχει λειτουργική ή βιομηχανική χρήση και δεν στηρίζεται σε θεμελιώδη αξία.
Δεκαεπτά χρόνια μετά τη δημιουργία του Bitcoin, ο Roubini αναγνωρίζει ως τη μόνη ουσιαστικά χρήσιμη εφαρμογή των crypto τα stablecoins. Ακόμη κι εδώ, όμως, βλέπει τον σπόρο της επόμενης κρίσης. Το GENIUS Act ή αλλιώς Νόμος του Απερίσκεπτου Ηλίθιου, που προώθησε η κυβέρνηση Trump, δημιουργεί, κατά τον ίδιο, τις προϋποθέσεις για ένα νέο αποτυχημένο πείραμα ελεύθερης τραπεζικής, αντίστοιχο με εκείνο του 19ου αιώνα. Τα stablecoins δεν ρυθμίζονται ως τράπεζες, δεν διαθέτουν εγγύηση καταθέσεων ούτε πρόσβαση σε δανειστή τελευταίας καταφυγής, γεγονός που σημαίνει ότι λίγες λανθασμένες επενδυτικές επιλογές αρκούν για να προκαλέσουν πανικό και συστημική κρίση.
Η σύγκρουση ανάμεσα στις παραδοσιακές τράπεζες και τη βιομηχανία των crypto για τον νόμο CLARITY δεν είναι, σύμφωνα με τον Roubini, ζήτημα ανταγωνισμού αλλά ζήτημα επιβίωσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Αν επιτραπεί στα stablecoins να πληρώνουν τόκο, υπονομεύεται το θεμέλιο της τραπεζικής λειτουργίας, δηλαδή ο διαχωρισμός πληρωμών και δημιουργίας πίστωσης. Το δίλημμα είναι σκληρό: είτε ριζική αναδιάρθρωση του συστήματος είτε σαφή όρια στα crypto.
Ο Jamie Dimon της JPMorgan έχει λόγους να ανησυχεί, τονίζει ο Roubini, ενώ η αδιαφορία της βιομηχανίας των crypto μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική. Το μόνο που απομένει, καταλήγει, είναι η ελπίδα ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα αντιληφθούν το μέγεθος του κινδύνου πριν τα προσωπικά συμφέροντα και η άγνοια τινάξουν στον αέρα τα θεμέλια του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Και η τελευταία του φράση ηχεί σαν προειδοποίηση: «Υπουργέ Bessent, ακούτε;»
