Σύνοδος Κορυφής: Ενέργεια και κονδύλια διχάζουν την ΕΕ – Τι ζητά η Ελλάδα
- Χωρίς συμφωνία για την ενέργεια ολοκληρώθηκε η πρώτη ημέρα, με αιχμή τη διαμάχη για το ETS2 και το αίτημα έξι χωρών, μεταξύ τους η Ελλάδα, για αναβολή του τουλάχιστον έως το 2030.
- Στον προϋπολογισμό, η Γερμανία ζητά περικοπές, ενώ οι χώρες που υπερασπίζονται την πολιτική συνοχής αντιδρούν. Ο Μακρόν πιέζει για συμφωνία πριν από το τέλος του 2026.
- Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προτείνει αξιοποίηση των πρόσθετων εσόδων από τον πληθωρισμό για προσωρινή στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων, με μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία.
Χωρίς κοινή θέση για την αντιμετώπιση του ενεργειακού κόστους έκλεισε η πρώτη ημέρα της Συνόδου Κορυφής στις Βρυξέλλες, καθώς οι διαφωνίες για το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών δεν επέτρεψαν την έγκριση των σχετικών συμπερασμάτων.
Η αντιπαράθεση διήρκεσε περίπου τρεις ώρες, σύμφωνα με το Politico, ανατρέποντας τον προγραμματισμό του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα. Η προγραμματισμένη συνέντευξη Τύπου δεν πραγματοποιήθηκε, ενώ οι συζητήσεις για την ενέργεια μεταφέρθηκαν μετά το δείπνο, χωρίς να προκύψει συμφωνία.
Παράλληλα, οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό ανέδειξαν τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών: πόσο πρέπει να δαπανήσει η Ένωση, ποιες πολιτικές θα χρηματοδοτήσει και από πού θα προέλθουν οι περικοπές.
Η διαμάχη για το ETS2 και η ελληνική πρόταση
Στο ενεργειακό μέτωπο, η σύγκρουση επικεντρώθηκε στο ETS2, το χωριστό σύστημα εμπορίας εκπομπών που καλύπτει τα καύσιμα στις οδικές μεταφορές, στα κτίρια και σε πρόσθετους τομείς. Η πλήρης λειτουργία του έχει ήδη μετατεθεί από το 2027 στο 2028, βάσει της τροποποίησης της ευρωπαϊκής νομοθεσίας για το κλίμα που υιοθετήθηκε τον Μάρτιο.
Σύμφωνα με το Politico, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Σλοβακία σχεδίαζαν να ζητήσουν νέα αναβολή, τουλάχιστον έως το 2030, επικαλούμενες την άνοδο των ενεργειακών τιμών και τις αποκλίσεις στο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών-μελών.
Στον αντίποδα, τη διατήρηση του συστήματος υποστήριζαν η Γερμανία, η Γαλλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία και οι σκανδιναβικές χώρες. Η αντιπαράθεση αποτυπώνει τη δυσκολία συμφωνίας σε μια κοινή ενεργειακή απάντηση, όταν οι κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν διαφορετικές πιέσεις στο εσωτερικό τους.
Η Αθήνα έθεσε παράλληλα το ζήτημα της μεγαλύτερης ευελιξίας στους δημοσιονομικούς κανόνες. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησε να μπορούν οι κυβερνήσεις να αξιοποιούν μέρος των πρόσθετων δημόσιων εσόδων που δημιουργεί ο υψηλότερος πληθωρισμός για στοχευμένες και προσωρινές παρεμβάσεις υπέρ ευάλωτων νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
«Χρειαζόμαστε μεγαλύτερη ευελιξία εντός του υφιστάμενου δημοσιονομικού πλαισίου», ανέφερε ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, υπογραμμίζοντας ότι η χρηματοδότηση των μέτρων θα πρέπει να συνδυάζεται με τη διασφάλιση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας.
Το επιχείρημα της ελληνικής πλευράς είναι ότι τα ευρωπαϊκά όρια δαπανών περιορίζουν τη δυνατότητα επιστροφής αυτών των πρόσθετων πόρων στην οικονομία, ακόμη και όταν τα έσοδα είναι διαθέσιμα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ωστόσο, διατηρεί επιφυλάξεις: σύμφωνα με το Politico, έχει απορρίψει αιτήματα Αθήνας και Ρώμης για πρόσθετη ευελιξία, υποστηρίζοντας ότι η επίδραση του πληθωρισμού λαμβάνεται ήδη υπόψη στους κανόνες.
Ο προϋπολογισμός διχάζει τους «27»
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, οι ηγέτες εξέτασαν την επικαιροποιημένη διαπραγματευτική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας και ανέθεσαν στον Κόστα να προωθήσει τις συνομιλίες.
Η επιδίωξη παραμένει να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του 2026, ώστε οι αναγκαίες νομοθετικές πράξεις να εγκριθούν το 2027 και η χρηματοδότηση των δικαιούχων να συνεχιστεί χωρίς διακοπή από τον Ιανουάριο του 2028.
Οι διαφορές, πάντως, παραμένουν ουσιαστικές. Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ζήτησε σημαντικό περιορισμό του συνολικού προϋπολογισμού, με στόχο να μειωθεί η επιβάρυνση των Γερμανών φορολογουμένων. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, τάχθηκε υπέρ περικοπών στην αγροτική πολιτική και στην πολιτική συνοχής, προειδοποιώντας παράλληλα να μη θιγούν σημαντικά οι νέες προτεραιότητες της Ένωσης, όπως η ανταγωνιστικότητα και η ασφάλεια.
Απέναντι σε αυτή την προσέγγιση βρίσκονται οι χώρες που υπερασπίζονται τη χρηματοδότηση της συνοχής, μεταξύ τους η Ελλάδα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης διαμήνυσε ότι δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές περικοπές σε κρίσιμες ευρωπαϊκές πολιτικές.
Ανάλογη θέση διατύπωσε η Τζόρτζια Μελόνι, ζητώντας να αποφευχθούν πρόσθετες μειώσεις μετά την περικοπή κατά 159 δισ. ευρώ που, σύμφωνα με τις πληροφορίες για τη διαπραγμάτευση, έχει ενσωματώσει η ιρλανδική προεδρία στην πρόταση της Επιτροπής. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός υποστήριξε ότι οι ενισχύσεις προς τις φτωχότερες περιφέρειες αποτελούν βασικό εργαλείο για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
Η πίεση Μακρόν και η πρόταση για μικρότερη διάρκεια
Πρόσθετη πολιτική πίεση ασκεί το γαλλικό εκλογικό χρονοδιάγραμμα. Ο Εμανουέλ Μακρόν, σύμφωνα με διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, προειδοποίησε ότι δεν θα διαθέτει το πολιτικό περιθώριο να υπογράψει συμφωνία όσο πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές του Απριλίου του 2027.
Η παρέμβασή του ενισχύει την προσπάθεια να κλείσει η διαπραγμάτευση έως τον Δεκέμβριο. Η Μελόνι, ωστόσο, εκτίμησε ότι μια συμφωνία τότε θα είναι δύσκολη, αν και όχι αδύνατη.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες για τον σχεδιασμό των επόμενων διαπραγματεύσεων, προβλέπεται ειδική σύνοδος στις 26 Νοεμβρίου, με στόχο να περιοριστούν οι διαφορές πριν από τη σύνοδο του Δεκεμβρίου.
Μια διαφορετική προσέγγιση κατέθεσε ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Χριστοδουλίδης, ο οποίος δήλωσε στο Politico ότι η ΕΕ θα πρέπει να εξετάσει έναν προϋπολογισμό διάρκειας τριών ή τεσσάρων ετών, αντί επτά.
Η πρόταση συναντά, ωστόσο, θεσμικό εμπόδιο. Το άρθρο 312 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ προβλέπει ότι το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο καταρτίζεται για περίοδο τουλάχιστον πέντε ετών. Επομένως, η συντόμευσή του κάτω από αυτό το όριο θα απαιτούσε αλλαγή του ισχύοντος πλαισίου των Συνθηκών.
Στη συνέχεια Ουκρανία και μεταναστευτικό
Η δεύτερη ημέρα της Συνόδου στρέφεται στην Ουκρανία και στο μεταναστευτικό, με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να αναμένεται να ζητήσει πρόσθετη βοήθεια. Για το μεταναστευτικό, διπλωμάτες προειδοποιούν ότι οι διαφορετικές θέσεις των κυβερνήσεων μπορούν να οδηγήσουν σε νέα έντονη αντιπαράθεση.
Στην πρώτη ημέρα συζητήθηκαν επίσης η διεύρυνση και οι εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της Ένωσης. Ο Κόστα αναφέρθηκε στις διακυβερνητικές διασκέψεις που πραγματοποιήθηκαν μέσα στην εβδομάδα με το Μαυροβούνιο, την Ουκρανία, τη Μολδαβία και την Αλβανία, επισημαίνοντας ότι η πρόοδος της ενταξιακής διαδικασίας συνδέεται με την υλοποίηση μεταρρυθμίσεων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Πετρέλαιο: Οι αγορές βλέπουν ενεργειακή κρίση μέχρι το 2028 – Τι σημαίνει για τον πληθωρισμό
- «Σπίτι μου 3»: Οι δικαιούχοι θα έχουν περισσότερο χρόνο για να βρουν και να αγοράσουν κατοικία
- Σπύρος Θεοδωρόπουλος (ΣΕΒ): «Ζούμε στην εποχή της καλής επιχειρηματικότητας και όχι των στρατηγικών αποφάσεων»
