Σπάνιες γαίες: Ο IEA προειδοποιεί για κίνδυνο στην παγκόσμια παραγωγή 6,5 τρισ. δολαρίων

• Οι περιορισμοί της Κίνας στις εξαγωγές σπάνιων γαιών θα μπορούσαν να επηρεάσουν παραγωγή αξίας 6,5 τρισ. δολαρίων ετησίως εκτός κινεζικής επικράτειας.
• Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προτείνει τη δημιουργία κοινών στρατηγικών αποθεμάτων για 11 κρίσιμα ορυκτά υψηλού κινδύνου.
• Παρά τις νέες επενδύσεις σε ΗΠΑ και Μαλαισία, η Κίνα εξακολουθεί να ελέγχει περίπου το 85% της παγκόσμιας επεξεργασίας σπάνιων γαιών.

Ισχυρή προειδοποίηση για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η κυριαρχία της Κίνας στις σπάνιες γαίες και στα κρίσιμα ορυκτά απευθύνει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας.

Σύμφωνα με νέα έκθεση του IEA, οι κινεζικοί περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών θα μπορούσαν, εφόσον εφαρμοστούν πλήρως, να θέσουν σε κίνδυνο βιομηχανική παραγωγή αξίας 6,5 τρισ. δολαρίων ετησίως εκτός της Κίνας.

Ο Οργανισμός επισημαίνει ότι η υπερβολική γεωγραφική συγκέντρωση της εξόρυξης και, κυρίως, της επεξεργασίας κρίσιμων πρώτων υλών καθιστά τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες ιδιαίτερα ευάλωτες σε εμπορικούς περιορισμούς, γεωπολιτικές εντάσεις και αιφνίδιες διακοπές της προσφοράς.

Πρόταση για διεθνή στρατηγικά αποθέματα

Για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εφοδιαστικών αλυσίδων, ο IEA προτείνει τη δημιουργία πολυμερών στρατηγικών αποθεμάτων για 11 κρίσιμα υλικά που χαρακτηρίζονται υψηλού κινδύνου.

Η αρχική αγορά των απαραίτητων ποσοτήτων εκτιμάται ότι θα απαιτούσε επένδυση περίπου 9,2 δισ. δολαρίων, ενώ το καθαρό ετήσιο κόστος διατήρησης των αποθεμάτων υπολογίζεται σε περίπου 900 εκατ. δολάρια.

Παρότι τα ποσά αυτά είναι σημαντικά, ο Οργανισμός τονίζει ότι παραμένουν περιορισμένα σε σύγκριση με το οικονομικό κόστος που θα μπορούσε να προκαλέσει μια εκτεταμένη διακοπή της προμήθειας κρίσιμων πρώτων υλών.

Τα στρατηγικά αποθέματα θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως δίχτυ ασφαλείας για βιομηχανίες που εξαρτώνται από σχετικά μικρές ποσότητες ορυκτών, αλλά παράγουν προϊόντα πολύ υψηλής οικονομικής και τεχνολογικής αξίας.

Οι εξαγωγικοί περιορισμοί εντείνουν την απειλή

Ο IEA σημειώνει ότι οι περιορισμοί στις εξαγωγές που έχουν επιβάλει χώρες όπως η Κίνα, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και η Ζιμπάμπουε έχουν μετατρέψει τον κίνδυνο υπερσυγκέντρωσης της παραγωγής σε άμεση απειλή για τη διεθνή βιομηχανία.

Ο εκτελεστικός διευθυντής του Οργανισμού, Φατίχ Μπιρόλ, υπογράμμισε ότι τεράστια οικονομική αξία εξαρτάται από μικρές ποσότητες κρίσιμων ορυκτών, οι αλυσίδες εφοδιασμού των οποίων παραμένουν εξαιρετικά συγκεντρωμένες.

Η συγκέντρωση αυτή σημαίνει ότι ακόμη και μια περιορισμένη διαταραχή στην εξόρυξη, στη διύλιση ή στις εξαγωγές μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπτώσεις στη μεταποίηση, στην τεχνολογία και στο διεθνές εμπόριο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας ενδέχεται να συνεπάγεται υψηλότερο κόστος, ωστόσο αποτελεί ένα αναγκαίο «ασφάλιστρο ορυκτής ασφάλειας» σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Γιατί οι σπάνιες γαίες είναι κρίσιμες για τη βιομηχανία

Οι σπάνιες γαίες χρησιμοποιούνται στην παραγωγή προηγμένων τεχνολογικών και βιομηχανικών προϊόντων, από smartphones και δορυφόρους έως ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες και αμυντικά συστήματα.

Το κόστος τους αντιπροσωπεύει συνήθως μικρό μέρος της συνολικής αξίας ενός τελικού προϊόντος. Ωστόσο, η έλλειψή τους μπορεί να διακόψει πλήρως την παραγωγή, καθώς συχνά δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμα υποκατάστατα.

Απότομες αυξήσεις στις τιμές ή περιορισμοί στη διαθεσιμότητα μπορούν, επομένως, να προκαλέσουν δυσανάλογες επιπτώσεις σε ολόκληρους βιομηχανικούς κλάδους.

Οι σπάνιες γαίες βρέθηκαν στο επίκεντρο της εμπορικής αντιπαράθεσης ΗΠΑ και Κίνας, όταν το Πεκίνο επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές τους, προκαλώντας ανησυχία σε επιχειρήσεις που εξαρτώνται από τα συγκεκριμένα υλικά.

Η Κίνα ελέγχει το 85% της παγκόσμιας επεξεργασίας

Παρά την πρόοδο που καταγράφεται στη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, η Κίνα εξακολουθεί να διατηρεί κυρίαρχη θέση στην επεξεργασία σπάνιων γαιών.

Οι νέες επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και στη Μαλαισία έχουν περιορίσει το μερίδιο της Κίνας στην παγκόσμια επεξεργασία από περίπου 90% σε 85%.

Εφόσον υλοποιηθούν όλα τα προγραμματισμένα έργα, το κινεζικό μερίδιο θα μπορούσε να υποχωρήσει περαιτέρω, στο 70% έως το 2035.

Παρά τη μείωση, το ποσοστό παραμένει εξαιρετικά υψηλό και καταδεικνύει τον βαθμό εξάρτησης της παγκόσμιας οικονομίας από μια μόνο χώρα.

Υψηλή συγκέντρωση και σε άλλα κρίσιμα ορυκτά

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις σπάνιες γαίες. Ο IEA επισημαίνει ότι η γεωγραφική συγκέντρωση παραμένει υψηλή σε πολλές αλυσίδες κρίσιμων ορυκτών, ιδιαίτερα στο στάδιο της επεξεργασίας.

Στην αγορά νικελίου κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζει η Ινδονησία, ενώ η Κίνα διατηρεί ηγετική θέση σε σειρά άλλων πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την ενεργειακή μετάβαση και την προηγμένη τεχνολογία.

Οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από τα τρία τέταρτα της αύξησης της παγκόσμιας παραγωγής επεξεργασμένων κρίσιμων ορυκτών.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την ανησυχία ότι, χωρίς συντονισμένη διεθνή δράση, οι νέες επενδύσεις ενδέχεται να μην επαρκούν για την ουσιαστική διαφοροποίηση των πηγών προμήθειας.

Το στοίχημα για κυβερνήσεις και επιχειρήσεις

Η έκθεση του IEA καλεί τις κυβερνήσεις να ενισχύσουν τη διεθνή συνεργασία, να επιταχύνουν τις επενδύσεις σε νέες μονάδες εξόρυξης και επεξεργασίας και να αναπτύξουν κοινές πολιτικές για τη δημιουργία στρατηγικών αποθεμάτων.

Παράλληλα, οι επιχειρήσεις καλούνται να επανεξετάσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους, να ενισχύσουν τη διαφοροποίηση των προμηθευτών και να περιορίσουν την εξάρτησή τους από συγκεκριμένες χώρες ή γεωγραφικές περιοχές.

Το βασικό μήνυμα του Οργανισμού είναι ότι το κόστος της πρόληψης μπορεί να είναι υψηλό, αλλά παραμένει πολύ χαμηλότερο από τις πιθανές απώλειες μιας παρατεταμένης κρίσης στην προμήθεια κρίσιμων ορυκτών.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Έκπτωση στα καύσιμα: Πότε θα φανεί και γιατί μπορεί να είναι μικρότερη – Το σχέδιο των 40 εκατ. ευρώ
• Συναγερμός στις αγορές πετρελαίου: «Στερεύουν» τα αποθέματα μετά το νέο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ
• Business Monitor: Από τους προορισμούς του αύριο στην επέμβαση που καταργεί τις αποστάσεις
• UBS: Σε ανοδική φάση οι ευρωπαϊκές μετοχές – Οι κλάδοι που ξεχωρίζουν, η ελληνική Theon στα top picks