Τα Pandora Papers δείχνουν ότι οι φορολογικοί έλεγχοι δεν τρομάζουν τους ζάπλουτους

AFP

της Vivienne Walt

Αν κρίνουμε από την ανάλυση των Pandora Papers που δημοσιεύτηκαν σε όλο τον κόσμο την Κυριακή, βοηθάει να είσαι πλούσιος – εξαιρετικά πλούσιος – αν θέλεις να κρύψεις τον πλούτο σου από τις φορολογικές αρχές.

Τα 11,9 εκατομμύρια έγγραφα δείχνουν έναν σχεδόν ατελείωτο όγκο ανεξέλεγκτης φοροαποφυγής από μερικούς από τους πλουσιότερους και ισχυρότερους ανθρώπους του κόσμου.

Η καταιγίδα των λογιστικών αρχείων, φωτογραφιών και μηνυμάτων ηλεκτρονικού ταχυδρομείου αποκαλύπτει πώς δισεκατομμυριούχοι, πρόεδροι, πρωθυπουργοί, μέλη βασιλικών οικογενειών και εκατοντάδες πολιτικοί έχουν μεταφέρει περιουσίες σε ακίνητα και άλλα περιουσιακά στοιχεία που προστατεύονται από τα αδιάκριτα βλέμματα των φορολογικών αρχών με τη χρήση εταιρειών-«βιτρίνα» και καταπιστευμάτων  σε παράκτιους παραδείσους – όλα με τη βοήθεια καλά αμειβόμενων οικονομικών συμβούλων και δικηγορικών γραφείων.

«Οι εταιρείες επαγγελματικών υπηρεσιών φαίνεται ότι βλέπουν κάθε νομοθεσία ως ένα ακόμη εμπόδιο που πρέπει να ξεπεράσουν», δήλωσε ο Alex Cobham, διευθύνων σύμβουλος του Tax Justice Network, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης στο Λονδίνο που πιέζει για παγκόσμιους κανονισμούς φορολογικής ισότητας.

«Η απάντηση δεν φαίνεται να είναι, ‘Πρέπει να είμαι σύννομος’», είπε ο Cobham στο Fortune τη Δευτέρα μετά τη δημοσίευση των εγγράφων. «Όχι, αντιθέτως είναι: ‘Πρέπει να βρω διαφορετικούς τρόπους για να συνεχίσω να εξαπατώ’».

Τα 2,9 terabytes δεδομένων διέρρευσαν από 14 χρηματοπιστωτικά ιδρύματα στη Διεθνή Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων, ή ICIJ, και στη συνέχεια διανεμήθηκαν σε 600 μέσα ενημέρωσης σε 117 χώρες – συμπεριλαμβανομένων της Washington Post, του Guardian και της γαλλικής εφημερίδας Le Monde – με τον οργανισμό να λέει ότι είναι η μεγαλύτερη δημοσιογραφική συνεργασία που έχει υπάρξει ποτέ.

Πράγματι, τα Pandora Papers είναι τουλάχιστον η τέταρτη σημαντική διαρροή στο ICIJ από τα LuxLeaks το 2014, όταν οι πληροφοριοδότες στην PricewaterhouseCoopers έδειξαν πώς οι τέσσερις μεγάλες λογιστικές εταιρείες επέτρεπαν στις μεγάλες εταιρείες να αποφεύγουν τους φόρους μεταφέροντας τις παγκόσμιες δραστηριότητες τους στο μικροσκοπικό δουκάτο του Λουξεμβούργου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Έκτοτε, ο οργανισμός δημοσίευσε εκατομμύρια έγγραφα που διέρρευσαν από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στα Panama Papers το 2016 και τα αρχεία FinCen πέρυσι, τα οποία εξέτασαν πώς πέντε μεγάλες τράπεζες – η JPMorgan, η HSBC, η Standard Chartered Bank, η Deutsche Bank και η Bank of New York Mellon – είχαν παρακάμψει τους νόμους των ΗΠΑ για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Μεταξύ των μέχρι τώρα αποκαλύψεων των Pandora Papers είναι τα ακίνητα του Βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντουλάχ Β’, τα οποία δείχνουν ότι αγόρασε αρχοντικά αξίας περίπου 100 εκατομμυρίων δολαρίων στο Μαλιμπού, στην Καλιφόρνια, στην Ουάσινγκτον και στο Λονδίνο, μεταξύ 2003 και 2017. Ο Ilham Aliyev, επί μακρόν πρόεδρος του πλούσιου σε πετρέλαιο Αζερμπαϊτζάν, διαπραγματεύτηκε ακίνητα στο Λονδίνο αξίας 694 εκατομμυρίων δολαρίων, χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο 84 υπεράκτιων εταιρειών. Ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ απέφυγε φόρους 422.000 δολαρίων για ένα ακίνητο στο Λονδίνο αγοράζοντάς το από μια μυστική υπεράκτια εταιρεία και ο Πακιστανός πρωθυπουργός Imran Khan – ο οποίος έκανε εκστρατεία για το αξίωμά του χτίζοντας ένα προφίλ κατά της διαφθοράς – έκρυψε εκατομμύρια δολάρια σε υπεράκτιες καταθέσεις και εταιρείες.

Οι διαρροές που αποκαλύφθηκαν την Κυριακή αποκαλύπτουν εκτεταμένη μυστικότητα που στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι παράνομη. «Πολλοί απ’ αυτούς δεν έχουν παραβιάσει το νόμο», δήλωσε ο διευθυντής του ICIJ, Fergus Shiel στο Fortune τη Δευτέρα.

«Η επίδραση αυτής της μυστικότητας είναι να διαφθείρει», είπε. «Οι πολιτικοί μπορούν να έχουν υπεράκτιες εταιρείες, αλλά τουλάχιστον οι πολίτες τους θα πρέπει να γνωρίζουν ότι έχουν αυτές τις υπεράκτιες εταιρείες και να γνωρίζουν ποιος είναι ο πλούτος τους». Ο ίδιος λέει ότι τα διεθνή δικηγορικά γραφεία και οι διαχειριστές πλούτου είναι «πλήρως συνυφασμένα με τη βιομηχανία υπεράκτιων δραστηριοτήτων».