Τέλος οι εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων – Τι αλλάζει από αύριο

Τέλος οι εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων – Τι αλλάζει από αύριο
Photo: Shutterstock
Απαγορεύονται οι εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων προς χώρες εκτός ΟΟΣΑ, ενώ αυστηρότεροι έλεγχοι επιβάλλονται και στις αποστολές προς χώρες που είναι μέλη του Οργανισμού. Οι νέοι κανόνες, οι προθεσμίες έως το 2029 και η προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει την ανακύκλωση στο εσωτερικό της.

Αλλάζει από αύριο, 21 Νοεμβρίου 2026, το καθεστώς εξαγωγών πλαστικών αποβλήτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τίθεται σε εφαρμογή η απαγόρευση αποστολής τους σε χώρες που δεν είναι μέλη του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ).

Η απαγόρευση προβλέπεται στον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό για τις μεταφορές αποβλήτων και αφορά το σύνολο των πλαστικών αποβλήτων που εξάγονται από την ΕΕ προς χώρες εκτός ΟΟΣΑ. Μέχρι σήμερα, μέρος αυτών των αποβλήτων μπορούσε να αποστέλλεται σε τρίτες χώρες για επεξεργασία ή ανακύκλωση. Με το νέο πλαίσιο, η δυνατότητα αυτή καταργείται για τη συγκεκριμένη κατηγορία χωρών, ανεξάρτητα από το αν τα απόβλητα προορίζονται για ανακύκλωση.

Στόχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είναι να διασφαλίσει ότι τα απόβλητα που παράγονται στην Ευρώπη δεν προκαλούν περιβαλλοντική ζημιά ή κινδύνους για τη δημόσια υγεία σε άλλες περιοχές του κόσμου. Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για τη διαχείριση των δικών της απορριμμάτων, αντί να στηρίζεται στη δυνατότητα εξαγωγής τους.

Η απαγόρευση θα ισχύει τουλάχιστον έως τις 21 Μαΐου 2029. Μετά την ημερομηνία αυτή, οι χώρες εκτός ΟΟΣΑ θα μπορούν να υποβάλουν αίτημα προκειμένου να τους επιτραπεί εκ νέου η εισαγωγή πλαστικών αποβλήτων από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Αυστηρότεροι έλεγχοι και για τις χώρες του ΟΟΣΑ

Διαφορετικό καθεστώς ισχύει για τις χώρες που είναι μέλη του ΟΟΣΑ, προς τις οποίες οι εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων εξακολουθούν να επιτρέπονται, αλλά υπό αυστηρότερες προϋποθέσεις.

Ήδη από τον Μάιο του 2026, οι εξαγωγές όλων των πλαστικών αποβλήτων απαιτούν προηγούμενη έγκριση από τις αρμόδιες αρχές της χώρας εξαγωγής, των χωρών διαμετακόμισης και της χώρας εισαγωγής.

Με απλά λόγια, μια επιχείρηση δεν μπορεί πλέον να αποστείλει πλαστικά απόβλητα σε χώρα του ΟΟΣΑ χωρίς να έχει εξασφαλίσει τις απαραίτητες εγκρίσεις. Οι αρχές πρέπει να γνωρίζουν πού κατευθύνονται τα απόβλητα και υπό ποιες συνθήκες πρόκειται να υποβληθούν σε επεξεργασία.

Από τον Μάιο του 2027 θα προστεθεί ακόμη μία προϋπόθεση. Οι εξαγωγές αποβλήτων προς τρίτες χώρες θα επιτρέπονται μόνο όταν οι εγκαταστάσεις παραλαβής έχουν υποβληθεί σε ειδικό έλεγχο, ο οποίος θα αποδεικνύει ότι μπορούν να διαχειριστούν τα ευρωπαϊκά απόβλητα με περιβαλλοντικά ασφαλή τρόπο.

Η νέα απαίτηση μεταφέρει μεγαλύτερο βάρος ελέγχου στις επιχειρήσεις που οργανώνουν τις εξαγωγές, καθώς δεν θα αρκεί η ύπαρξη ενός αγοραστή ή μιας μονάδας επεξεργασίας στο εξωτερικό. Θα πρέπει να τεκμηριώνεται και η δυνατότητα της εγκατάστασης να διαχειρίζεται σωστά τα απόβλητα που παραλαμβάνει.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρακολουθεί παράλληλα τις εξαγωγές πλαστικών αποβλήτων προς χώρες του ΟΟΣΑ, εξετάζοντας κατά πόσο οι χώρες εισαγωγής διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές και διαδικασίες διαχείρισης.

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Τουρκίας, η οποία είναι μέλος του ΟΟΣΑ και επομένως δεν υπάγεται στη γενική απαγόρευση που τίθεται σε εφαρμογή στις 21 Νοεμβρίου.

Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Κομισιόν δημοσίευσε έκθεση αξιολόγησης σχετικά με τη βιώσιμη διαχείριση των πλαστικών αποβλήτων που εξάγονται από την ΕΕ προς την Τουρκία.

Το νέο καθεστώς επηρεάζει τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη συλλογή, διαλογή, εμπορία και εξαγωγή πλαστικών αποβλήτων, καθώς και τις μονάδες ανακύκλωσης που λειτουργούν στην ευρωπαϊκή αγορά. Για τις επιχειρήσεις που εξήγαν πλαστικά απόβλητα σε χώρες εκτός ΟΟΣΑ, η αλλαγή είναι άμεση, καθώς από τις 21 Νοεμβρίου η συγκεκριμένη διέξοδος παύει να είναι διαθέσιμη.

Οι επιχειρήσεις αυτές θα πρέπει να αναζητήσουν άλλες λύσεις για τη διαχείριση των ποσοτήτων που μέχρι σήμερα κατευθύνονταν στις συγκεκριμένες αγορές. Μία επιλογή είναι η αξιοποίησή τους από εγκαταστάσεις ανακύκλωσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον υπάρχουν οι κατάλληλες δυνατότητες επεξεργασίας.

Από την άλλη πλευρά, ο περιορισμός των εξαγωγών ενδέχεται να δημιουργήσει μεγαλύτερη διαθεσιμότητα πλαστικών αποβλήτων στην ευρωπαϊκή αγορά. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να ενισχύσει τη δραστηριότητα των ευρωπαϊκών μονάδων ανακύκλωσης, υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτουν επαρκή δυναμικότητα και ότι η επεξεργασία των συγκεκριμένων υλικών είναι οικονομικά βιώσιμη.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ: