Τι συμβαίνει στην ψυχολογία μας όταν δουλεύουμε συνεχώς από το σπίτι;

• Νέα μελέτη δείχνει ότι η τηλεργασία συνδέεται με αυξημένα επίπεδα κοινωνικής απομόνωσης, καθώς οι εργαζόμενοι που εργάζονται από το σπίτι περνούν σημαντικά περισσότερο χρόνο μόνοι σε σύγκριση με όσους εργάζονται δια ζώσης.
• Η αυξημένη μοναξιά φαίνεται να συνοδεύεται από υψηλότερα ποσοστά ψυχικής δυσφορίας και κατάθλιψης, ιδιαίτερα μεταξύ εργαζομένων που ζουν μόνοι ή περνούν ολόκληρη την ημέρα χωρίς φυσική επαφή με άλλους ανθρώπους.
• Οι ερευνητές τονίζουν ότι τα ευρήματα δεν αποτελούν επιχείρημα υπέρ της πλήρους επιστροφής στο γραφείο, αλλά υπέρ της εξεύρεσης ισορροπίας ανάμεσα στην ευελιξία της τηλεργασίας και την αξία της φυσικής παρουσίας και κοινωνικής αλληλεπίδρασης.

Η τηλεργασία έχει μεταμορφώσει τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως, προσφέροντας μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερη ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής. Ωστόσο, νέα επιστημονική έρευνα υποδεικνύει ότι η απομάκρυνση από τον φυσικό χώρο εργασίας μπορεί να συνοδεύεται από σημαντικές κοινωνικές και ψυχολογικές επιπτώσεις.

Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science και συνυπογράφεται από τη Natalia Emmanuel, οικονομολόγο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας της Νέας Υόρκης, διαπιστώνει ότι η εργασία από το σπίτι συνδέεται με αυξημένα επίπεδα κοινωνικής απομόνωσης και επιδείνωση δεικτών ψυχικής υγείας, ιδιαίτερα σε σύγκριση με επαγγέλματα που παραμένουν συνδεδεμένα με τον φυσικό χώρο εργασίας.

Περισσότερος χρόνος μόνοι

Η έρευνα βασίστηκε σε δεδομένα ερευνών που συλλέχθηκαν μεταξύ 2011 και 2024 και εξέτασε τις αλλαγές στις κοινωνικές συμπεριφορές μετά την πανδημία.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εργαζόμενοι που συνέχισαν να εργάζονται εξ αποστάσεως μετά το τέλος των περιοριστικών μέτρων περνούσαν κατά μέσο όρο 1,2 επιπλέον ώρες μόνοι κάθε ημέρα σε σχέση με όσους εργάζονταν κυρίως σε φυσικούς χώρους εργασίας.

Παρότι η διαφορά αυτή μπορεί αρχικά να φαίνεται περιορισμένη, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι η απομόνωση τείνει να αυτοενισχύεται. Οι τηλεργαζόμενοι που περνούσαν πολλές ώρες μόνοι δεν αναζητούσαν απαραίτητα περισσότερες κοινωνικές επαφές εκτός εργασίας για να αντισταθμίσουν αυτή την έλλειψη.

Αντίθετα, η καθημερινότητα χωρίς μικρές κοινωνικές αλληλεπιδράσεις — όπως μια σύντομη συζήτηση με συναδέλφους, έναν εργαζόμενο σε καφέ ή άλλους ανθρώπους κατά τη διάρκεια της ημέρας — φαίνεται να οδηγούσε σε ακόμη μεγαλύτερη απομόνωση.

Αύξηση της μοναχικότητας μετά την πανδημία

Σύμφωνα με τη μελέτη, οι εργαζόμενοι που εργάζονταν από το σπίτι περνούσαν 58% περισσότερο χρόνο μόνοι μετά την πανδημία σε σύγκριση με την προ πανδημίας περίοδο.

Παράλληλα, αυξήθηκε σημαντικά η πιθανότητα να περάσουν ολόκληρες ημέρες χωρίς να δουν κανέναν άλλο άνθρωπο, φαινόμενο που καταγράφηκε εντονότερα μεταξύ όσων ζούσαν μόνοι.

Οι ερευνητές περιγράφουν την εξέλιξη αυτή ως μετάβαση σε «πιο έντονες μορφές μοναχικότητας», επισημαίνοντας ότι ακόμη και οι πιο σύντομες κοινωνικές επαφές έχουν αποδεδειγμένα θετική επίδραση στην ψυχική ευεξία.

Επιπτώσεις στην ψυχική υγεία

Η ανάλυση έδειξε επίσης ότι οι τηλεργαζόμενοι παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα ψυχικής δυσφορίας, συμπεριλαμβανομένων συμπτωμάτων κατάθλιψης, σε σχέση με τους εργαζομένους που συνέχισαν να εργάζονται δια ζώσης.

Αντίστοιχα, κατέγραφαν μεγαλύτερη συχνότητα επισκέψεων σε επαγγελματίες ψυχικής υγείας και μεγαλύτερη χρήση θεραπευτικών παρεμβάσεων.

Οι ερευνητές σημειώνουν ότι πριν από την πανδημία υπήρχαν σχετικά σταθερές διαφορές μεταξύ επαγγελματικών ομάδων όσον αφορά την ψυχική υγεία. Μετά την καθιέρωση της τηλεργασίας, όμως, οι διαφορές αυτές διευρύνθηκαν αισθητά, κυρίως στις επαγγελματικές κατηγορίες που μπορούσαν να εργαστούν εξ αποστάσεως.

Η επιστροφή στο γραφείο δεν αποτελεί απαραίτητα λύση

Παρά τα ευρήματα, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η μελέτη δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως επιχείρημα υπέρ της πλήρους επιστροφής στο γραφείο.

Ο Nick Bloom, καθηγητής Οικονομικών στο Stanford και ένας από τους πλέον γνωστούς ερευνητές της ευέλικτης εργασίας, επισημαίνει ότι η σύνδεση μεταξύ τηλεργασίας και ψυχικής υγείας είναι πιο σύνθετη.

Όπως υποστηρίζει, το κρίσιμο στοιχείο είναι η δυνατότητα επιλογής. Σύμφωνα με προηγούμενες μελέτες, όταν οι εργαζόμενοι επιλέγουν οι ίδιοι να εργάζονται εξ αποστάσεως, αναφέρουν συχνότερα υψηλότερη εργασιακή ικανοποίηση, καλύτερη ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και χαμηλότερη πρόθεση αποχώρησης από την εργασία τους.

Η αναζήτηση της ισορροπίας

Η συζήτηση γύρω από την τηλεργασία μετατοπίζεται πλέον από το δίλημμα «γραφείο ή σπίτι» στην αναζήτηση ενός βιώσιμου υβριδικού μοντέλου.

Από τη μία πλευρά, η φυσική παρουσία ενισχύει τη συνεργασία, τη δημιουργία κοινωνικών δεσμών και την αίσθηση συνοχής μέσα στις ομάδες. Από την άλλη, η ευελιξία παραμένει μία από τις πιο σημαντικές παροχές που εκτιμούν οι εργαζόμενοι.

Μάλιστα, αρκετές έρευνες έχουν δείξει ότι πολλοί εργαζόμενοι είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν ακόμη και μείωση αποδοχών της τάξης του 4%-10% προκειμένου να διατηρήσουν τη δυνατότητα τηλεργασίας.

Τα ευρήματα της νέας μελέτης υποδεικνύουν ότι η πρόκληση για τις επιχειρήσεις δεν είναι να καταργήσουν την τηλεργασία, αλλά να σχεδιάσουν μοντέλα εργασίας που διατηρούν τα οφέλη της ευελιξίας χωρίς να ενισχύουν την κοινωνική απομόνωση των εργαζομένων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Θα μπορούμε να φτιάξουμε AI συναδέλφους; Το νέο μεγάλο στοίχημα της OpenAI
• Alphabet: Στην αγορά ομολόγων για 15 δισ. δολάρια εν μέσω AI boom
• Από τα chips στα data centers: Πού κρίνεται πλέον η υπεροχή στην τεχνητή νοημοσύνη