Χρέη κληρονομιάς: Εκπνέει η προθεσμία για προστασία της προσωπικής περιουσίας – Ποιοι έχουν δεύτερη ευκαιρία
- Έως την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου συνιστάται να κινηθούν οι ενδιαφερόμενοι, καθώς πλησιάζει η λήξη της εξάμηνης μεταβατικής προθεσμίας για την προστασία από κληρονομικά χρέη.
- Δεύτερη ευκαιρία δίνει ο νόμος 5303/2026 σε κληρονόμους που δεν είχαν δηλώσει εμπρόθεσμα αποδοχή με το ευεργέτημα της απογραφής, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Το νέο Κληρονομικό Δίκαιο διαχωρίζει την κληρονομιαία από την προσωπική περιουσία, περιορίζοντας την ευθύνη των κληρονόμων για τις οφειλές του θανόντος.
Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για χιλιάδες δυνητικά ενδιαφερόμενους κληρονόμους που βρέθηκαν αντιμέτωποι με χρέη συγγενικών τους προσώπων, χωρίς να έχουν προχωρήσει εγκαίρως στις απαραίτητες διαδικασίες προστασίας της περιουσίας τους.
Μια μεταβατική διάταξη του νέου Κληρονομικού Δικαίου προσφέρει τη δυνατότητα σε όσους απέκτησαν κληρονομιά υπό το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς να περιορίσουν, υπό προϋποθέσεις, την ευθύνη τους για οφειλές του θανόντος.
Η ρύθμιση αφορά περιπτώσεις στις οποίες ο κληρονόμος δεν αποποιήθηκε εγκαίρως την κληρονομιά και δεν είχε δηλώσει εμπρόθεσμα ότι την αποδέχεται με το ευεργέτημα της απογραφής.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, με βάση το προηγούμενο καθεστώς, μπορούσε να βρεθεί υπόχρεος για χρέη προς την Εφορία, τον ΕΦΚΑ, τις τράπεζες ή ιδιώτες πιστωτές, ακόμη και με περιουσιακά στοιχεία που δεν προέρχονταν από την κληρονομιά.
Η νέα διάταξη δίνει μια επιπλέον δυνατότητα προστασίας, ωστόσο η σχετική προθεσμία πλησιάζει στη λήξη της.
Πότε λήγει η προθεσμία για τους κληρονόμους
Η μεταβατική ρύθμιση περιλαμβάνεται στο άρθρο 33, παράγραφος 8, του νόμου 5303/2026, ο οποίος δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 22 Μαΐου 2026.
Σύμφωνα με τη διάταξη, οι ενδιαφερόμενοι έχουν χρονικό περιθώριο έξι μηνών από τη δημοσίευση του νόμου για να ζητήσουν τη διενέργεια απογραφής της κληρονομιάς.
Η συμπλήρωση του εξαμήνου τοποθετείται στις 22 Νοεμβρίου 2026, ημέρα Κυριακή. Επειδή υπάρχουν διαφορετικές αναφορές για την ακριβή καταληκτική ημερομηνία και τον χειρισμό της μη εργάσιμης ημέρας, οι ενδιαφερόμενοι συνιστάται να έχουν απευθυνθεί στο αρμόδιο δικαστήριο το αργότερο έως την Παρασκευή 20 Νοεμβρίου, χωρίς να θεωρούν δεδομένη οποιαδήποτε παράταση.
Η εμπρόθεσμη κίνηση είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η προστασία δεν παρέχεται αυτόματα σε όλους τους κληρονόμους που έχουν εκκρεμείς οφειλές.
Ποιοι δικαιούνται τη δεύτερη ευκαιρία
Η μεταβατική διάταξη αφορά κληρονόμους προσώπων που είχαν αποβιώσει έως τη δημοσίευση του νόμου στις 22 Μαΐου 2026.
Πρόκειται για περιπτώσεις στις οποίες δεν είχε πραγματοποιηθεί εμπρόθεσμα δήλωση αποδοχής με το ευεργέτημα της απογραφής, με αποτέλεσμα οι ενδιαφερόμενοι να κινδυνεύουν να ευθύνονται προσωπικά για τα χρέη της κληρονομιάς.
Για να αξιοποιηθεί η νέα δυνατότητα, προβλέπονται δύο βασικές προϋποθέσεις:
- Να μην έχει επιχειρηθεί πράξη αναγκαστικής εκτέλεσης σε βάρος της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου για τις κληρονομικές οφειλές. Τέτοιες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν διαδικασίες κατάσχεσης ή πλειστηριασμού.
- Να μην συντρέχει λόγος έκπτωσης από το ευεργέτημα της απογραφής, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Αστικού Κώδικα.
Η εξέταση των προϋποθέσεων γίνεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα κάθε περίπτωσης.
Επομένως, δεν αρκεί κάποιος να έχει κληρονομήσει χρέη για να υπαχθεί αυτομάτως στη ρύθμιση.
Πώς γίνεται η απογραφή της κληρονομιάς
Η διαδικασία προβλέπει την υποβολή αίτησης για τον διορισμό δικαστικού επιμελητή και πραγματογνωμόνων, σύμφωνα με το άρθρο 838 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.
Στόχος είναι να πραγματοποιηθεί απογραφή της κληρονομιαίας περιουσίας, ώστε να καταγραφούν και να αποτιμηθούν τα περιουσιακά στοιχεία που άφησε ο θανών.
Παράλληλα, εξετάζονται οι υποχρεώσεις που συνδέονται με την κληρονομιά, προκειμένου να προσδιοριστεί η οικονομική της κατάσταση.
Με το ευεργέτημα της απογραφής, εφόσον τηρηθούν οι νόμιμες προϋποθέσεις, η ευθύνη του κληρονόμου περιορίζεται στην κληρονομιαία περιουσία, προστατεύοντας τα προσωπικά του περιουσιακά στοιχεία.
Η διαδικασία επιτρέπει επίσης στον κληρονόμο να διατηρήσει το δικαίωμά του σε τυχόν θετικό υπόλοιπο που απομένει μετά την ικανοποίηση των πιστωτών.
Ωστόσο, η προστασία αυτή προϋποθέτει την τήρηση των διαδικασιών και των υποχρεώσεων που προβλέπει η νομοθεσία.
Τι αλλάζει με το νέο Κληρονομικό Δίκαιο
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές του νόμου 5303/2026 αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης των χρεών που αφήνει πίσω του ο θανών.
Με το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, ο κληρονόμος που δεν είχε αποποιηθεί εγκαίρως ή δεν είχε αξιοποιήσει το ευεργέτημα της απογραφής μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπος με οφειλές που υπερέβαιναν την αξία της κληρονομιάς.
Αυτό σήμαινε ότι οι πιστωτές μπορούσαν, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να στραφούν και κατά της ατομικής του περιουσίας.
Στο νέο καθεστώς, το οποίο εφαρμόζεται κατά κανόνα στις κληρονομικές σχέσεις προσώπων που αποβιώνουν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και έπειτα, καθιερώνεται ο διαχωρισμός της κληρονομιαίας από την προσωπική περιουσία.
Έτσι, οι απαιτήσεις των πιστωτών του θανόντος ικανοποιούνται, κατά κανόνα, από τα περιουσιακά στοιχεία της κληρονομιάς και όχι από τα προσωπικά περιουσιακά στοιχεία των κληρονόμων.
Η αλλαγή ενισχύει την προστασία των πολιτών, χωρίς ωστόσο να καταργεί τις υποχρεώσεις διαχείρισης της κληρονομιάς ή τα δικαιώματα των πιστωτών.
Παράλληλα, οι κληρονόμοι δεν μπορούν να διαθέτουν αυθαίρετα την κληρονομιαία περιουσία με τρόπο που ζημιώνει τους δικαιούχους των απαιτήσεων.
Κληρονομικές συμβάσεις: Τι προβλέπει ο νέος θεσμός
Πέρα από τη διαχείριση των κληρονομικών χρεών, το νέο Κληρονομικό Δίκαιο εισάγει και τη δυνατότητα σύναψης κληρονομικών συμβάσεων.
Πρόκειται για έναν νέο θεσμό που επιτρέπει τη συμβατική ρύθμιση ζητημάτων μελλοντικής κληρονομικής διαδοχής, ενισχύοντας τις δυνατότητες προγραμματισμού της μεταβίβασης περιουσίας.
Σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς, όπου ανάλογες συμφωνίες απαγορεύονταν κατά κανόνα, το νέο πλαίσιο επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, τη σύναψη συμφωνιών για δικαιώματα επί μελλοντικής κληρονομιάς.
Οι συμβάσεις αυτές μπορούν να περιλαμβάνουν την εγκατάσταση κληρονόμου, τη σύσταση κληροδοσίας ή καταπιστεύματος και άλλες ρυθμίσεις που προβλέπει ο νόμος.
Για τη σύναψή τους απαιτείται αυτοπρόσωπη παρουσία των συμβαλλομένων ενώπιον συμβολαιογράφου.
Σε αντίθεση με τη διαθήκη, η οποία μπορεί κατά κανόνα να ανακληθεί μονομερώς, η ανάκληση μιας κληρονομικής σύμβασης απαιτεί συμφωνία των εμπλεκόμενων πλευρών, εκτός εάν συντρέχει κάποια από τις νόμιμες εξαιρέσεις.
Η δυνατότητα σύναψης τέτοιων συμβάσεων ισχύει από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026.
Η φορολογική εκκρεμότητα
Παρά τις αλλαγές που εισάγει ο νέος θεσμός, εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με τη φορολογική αντιμετώπιση των κληρονομικών συμβάσεων.
Ειδικότερα, παραμένει προς αποσαφήνιση ποιο φορολογικό καθεστώς θα εφαρμόζεται σε ορισμένες περιπτώσεις και πώς θα υπολογίζονται τα σχετικά αφορολόγητα όρια.
Το ζήτημα αφορά το κατά πόσο συγκεκριμένες μεταβιβάσεις θα αντιμετωπίζονται φορολογικά με τους κανόνες της κληρονομιάς, της δωρεάς αιτία θανάτου ή της γονικής παροχής.
Η αποσαφήνιση των σχετικών κανόνων θεωρείται σημαντική για την αξιοποίηση των κληρονομικών συμβάσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις μεγάλης ακίνητης ή επιχειρηματικής περιουσίας.
Τι πρέπει να κάνουν τώρα οι ενδιαφερόμενοι
Για όσους έχουν κληρονομήσει χρέη με το προηγούμενο νομοθετικό καθεστώς, το βασικό ζητούμενο είναι να εξακριβώσουν άμεσα εάν μπορούν να αξιοποιήσουν τη μεταβατική δυνατότητα απογραφής.
Η εξέταση πρέπει να περιλαμβάνει τον χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, τη διαδικασία αποδοχής ή αποποίησης που έχει προηγηθεί και το ενδεχόμενο να έχουν ήδη κινηθεί μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης.
Η προσφυγή σε δικηγόρο με γνώση του Κληρονομικού Δικαίου είναι κρίσιμη, καθώς η εφαρμογή της διάταξης εξαρτάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης και την εμπρόθεσμη ολοκλήρωση των προβλεπόμενων ενεργειών.
Η μεταβατική ρύθμιση αποτελεί μια σημαντική δεύτερη ευκαιρία για κληρονόμους που κινδυνεύουν να επιβαρυνθούν με χρέη άλλων, όμως το περιορισμένο χρονικό περιθώριο καθιστά αναγκαία την άμεση κινητοποίηση των ενδιαφερομένων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Τεχνητή Νοημοσύνη στις ελληνικές ΜμΕ: 1 στις 2 τη χρησιμοποιεί – Πόσες βλέπουν μετρήσιμα αποτελέσματα
- Τραμπ στην Κίνα: Εκτός ατζέντας στη συνάντηση με τον Σι το σκάνδαλο κατασκοπείας της Nvidia
- ΗΠΑ: Άρση του καθολικού «μπλόκου» στις πτήσεις μετά από 5ωρο μπλακ άουτ
