Σωτήρης Ρωμανός: Η υγεία είναι η πιο κρίσιμη σκληρή υποδομή μιας οικονομίας

Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες κατακτήσεις της σύγχρονης επιστήμης. Ταυτόχρονα, όμως, δημιουργεί μια νέα πραγματικότητα για τις κοινωνίες και τις οικονομίες, καθώς οι πληθυσμοί γερνούν, οι αγορές εργασίας μετασχηματίζονται και τα συστήματα υγείας καλούνται να ανταποκριθούν σε αυξανόμενες ανάγκες περίθαλψης και πρόληψης.

Σε αυτό το περιβάλλον αναδύεται η λεγόμενη «silver economy», ένα δυναμικό οικονομικό οικοσύστημα που αφορά τόσο την κατανάλωση όσο και την ενεργή επαγγελματική και κοινωνική συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων. Ωστόσο, η πραγματική πρόκληση δεν αφορά μόνο τα περισσότερα χρόνια ζωής, αλλά και τη διασφάλιση ότι αυτά τα χρόνια θα είναι υγιή, παραγωγικά και ποιοτικά.

Ο Σωτήρης Ρωμανός, Senior Commercial Director του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, μιλώντας στο Fortune Greece, αναλύει πώς η οικονομία της μακροζωίας μετατρέπεται σε νέο αναπτυξιακό πεδίο, ποιο είναι το πραγματικό χάσμα ανάμεσα στο lifespan και το healthspan και πώς η προληπτική ιατρική μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε την υγεία στις σύγχρονες κοινωνίες.

Καθώς το προσδόκιμο ζωής αυξάνεται και οι κοινωνίες μεταβάλλονται δημογραφικά, αναδύεται η λεγόμενη «silver economy», ένα αναπτυσσόμενο οικονομικό οικοσύστημα που αφορά τόσο την κατανάλωση όσο και την ενεργή επαγγελματική και κοινωνική συμμετοχή των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων. Πώς εκτιμάτε ότι αυτή η μετάβαση θα επηρεάσει τις αγορές εργασίας και με ποιους τρόπους καλούνται οι επιχειρήσεις να επανασχεδιάσουν τις στρατηγικές τους;

Βρισκόμαστε μπροστά σε μια τεκτονική αλλαγή. Μέχρι πρότινος, η μετάβαση στη συνταξιοδότηση σήμαινε σχεδόν αυτόματα και σταδιακή απόσυρση από την παραγωγική διαδικασία. Σήμερα, ούτε τα ασφαλιστικά συστήματα αντέχουν αυτή την προσέγγιση ούτε οι ίδιοι οι άνθρωποι την επιθυμούν. Η πολιτεία, μάλιστα, αναγνώρισε πρόσφατα έμπρακτα αυτή την αναγκαιότητα, θεσπίζοντας νέο πλαίσιο που αίρει τα αντικίνητρα και επιτρέπει στους συνταξιούχους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς τις παλαιότερες μεγάλες περικοπές στη σύνταξή τους.
Η αγορά εργασίας έχει τεράστια ανάγκη από την εμπειρία (seniority) και τη θεσμική μνήμη των μεγαλύτερων σε ηλικία στελεχών. Για να παραμείνουν, όμως, αυτοί οι άνθρωποι παραγωγικοί, το «healthspan», δηλαδή τα χρόνια υγιούς ζωής, είναι η απόλυτη προϋπόθεση. Οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να εντάξουν την πρόληψη στο DNA τους όχι ως μια απλή παροχή, αλλά ως στρατηγικό εργαλείο διακράτησης ταλέντου (retention). Όταν μια εταιρεία επενδύει ενεργά στη μακροζωία και τον προληπτικό έλεγχο των στελεχών της, μετατρέπει τη silver economy από δημογραφική πρόκληση σε ανταγωνιστικό της πλεονέκτημα.

Συχνά συγχέουμε τη μεγαλύτερη διάρκεια ζωής με την καλύτερη ποιότητα ζωής. Ποιο είναι το πραγματικό χάσμα ανάμεσα στη συνολική διάρκεια ζωής και στα χρόνια υγιούς ζωής και πώς μπορεί η σύγχρονη βιοϊατρική να το περιορίσει;

Αυτό είναι το πιο κρίσιμο σημείο. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως καταδεικνύουν τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, το προσδόκιμο ζωής (lifespan) προσεγγίζει πλέον τα 81 έτη, όμως το προσδόκιμο υγιούς ζωής (healthspan) σταματά συχνά στα 64. Υπάρχει, δηλαδή, ένα χάσμα περίπου 17 ετών «νοσηρότητας», το οποίο μεταφράζεται σε σοβαρή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής για τον ίδιο τον άνθρωπο και την οικογένειά του, αποτελώντας παράλληλα τεράστια οικονομική αιμορραγία.

Στον Όμιλο ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ, ο στόχος μας είναι ακριβώς να γεφυρώσουμε αυτό το κενό. Έχοντας διαβλέψει αυτή την παγκόσμια τάση από νωρίς, έχουμε ήδη ιδρύσει από το 2021 το δικό μας Κέντρο Προληπτικής Ιατρικής & Μακροζωίας. Δεν κοιτάμε απλώς τα χρόνια που προστίθενται στη ζωή, αλλά τη ζωή που προστίθεται στα χρόνια. Αυτό δεν το πετυχαίνουμε θεωρητικά, αλλά με χειροπιαστά επιστημονικά εργαλεία. Μέσα από εξειδικευμένα πρωτόκολλα προληπτικού ελέγχου, την ενσωμάτωση καινοτόμων βιοδεικτών, την απεικόνιση υψηλής ευκρίνειας και τη Γενωμική Ιατρική, προσφέρουμε ένα απόλυτα εξατομικευμένο πλάνο. Εντοπίζουμε τις «σιωπηλές» απειλές πριν καν εκδηλωθούν ως συμπτώματα, επιτρέποντας στον άνθρωπο να παραμένει αυτόνομος, λειτουργικός και υγιής.

Με ποιον τρόπο η επιστημονική καινοτομία μετασχηματίζει σοβαρές, ακόμη και θανατηφόρες ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή το Πάρκινσον, σε παθήσεις που μπορούν να συνυπάρξουν με μια ενεργή και παραγωγική ζωή;

Εδώ κρύβεται η μεγαλύτερη νίκη της σύγχρονης Ιατρικής: η μετατροπή του «μοιραίου» σε «διαχειρίσιμο». Ασθένειες όπως το Πάρκινσον ή πολλές μορφές καρκίνου αποτελούσαν κάποτε μια απότομη παύση στη ζωή. Σήμερα, μέσα από την πρώιμη διάγνωση, οι ασθένειες αυτές ανιχνεύονται σε στάδια όπου οι θεραπείες είναι εξαιρετικά στοχευμένες.

Στον Όμιλο Βιοιατρική, διαθέτουμε σήμερα όλο το ιατρικό και τεχνολογικό «οπλοστάσιο» για να κάνουμε αυτήν τη μετάβαση πραγματικότητα: από τα υπερσύγχρονα συστήματα απεικόνισης και τις καινοτόμες υγρές βιοψίες (liquid biopsies), μέχρι τους προηγμένους γενετικούς ελέγχους και τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Έχοντας όλα αυτά τα εφόδια κάτω από την ίδια στέγη, πετυχαίνουμε τεράστιο ψυχολογικό και κοινωνικό αντίκτυπο. Αφαιρούμε το στίγμα της πάθησης και δίνουμε πίσω τον έλεγχο στον εξεταζόμενο, ώστε να συνεχίσει να εργάζεται, να δημιουργεί και να είναι «παρών», συνυπάρχοντας με την πάθησή του.

Πώς θα περιγράφατε έναν σύγχρονο «οδικό χάρτη» προληπτικής υγείας για έναν άνθρωπο με έντονο επαγγελματικό ρυθμό, όπως ένας επιχειρηματίας ή ανώτατο στέλεχος;

Για έναν επιτυχημένο επιχειρηματία ή C-level στέλεχος, η υγεία δεν είναι απλώς ιατρικό ζήτημα· είναι ζήτημα ηγεσίας και διαχείρισης ρίσκου. Όπως δεν νοείται μια επιχειρηματική εξαγορά χωρίς αυστηρό «due diligence», έτσι δεν νοείται να λειτουργούμε τον ίδιο μας τον οργανισμό στο «σκοτάδι», περιμένοντας παθητικά να εμφανιστεί μια βλάβη.
Ο «οδικός χάρτης» που εφαρμόζουμε στο Prevention & Longevity Center της ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ  αλλάζει εντελώς το τοπίο. Μετατρέπει την πρόληψη από μια αγχωτική ιατρική υποχρέωση στην απόλυτη πράξη ενδυνάμωσης, μέσα από τρεις πυλώνες:

• Η Ολόσωμη Χαρτογράφηση (Full Body MRI): Πρόκειται για την τεχνολογία που επαναπροσδιορίζει την προληπτική ιατρική παγκοσμίως. Σε περίπου 60 λεπτά, χωρίς ίχνος ιοντίζουσας ακτινοβολίας, δημιουργούμε το ψηφιακό, ανατομικό baseline του σώματος. Δεν εστιάζουμε απλώς στον εντοπισμό ενός συμπαγούς όγκου στο Στάδιο 1 (όπου τα ποσοστά ίασης αγγίζουν το 99%) αλλά σκανάρουμε ταυτόχρονα το σώμα για περισσότερες από 500 παθήσεις. Από «σιωπηλά» ανευρύσματα και πρώιμες νευρολογικές αλλοιώσεις, μέχρι κρυφές φλεγμονές και λιπώδη διήθηση ήπατος. Είναι η οριστική μετάβαση από το «ελπίζω να είμαι καλά» στην απόλυτη γνώση και το «peace of mind».
• Ο Μοριακός & Γονιδιωματικός Έλεγχος (Genomics & Liquid Biopsies): Εδώ περνάμε από την ανατομία, στον προγραμματισμό. Διαβάζουμε το DNA για να εντοπίσουμε γενετικές προδιαθέσεις (από καρδιαγγειακό ρίσκο μέχρι Πάρκινσον και Αλτσχάιμερ), ενώ με τις καινοτόμες υγρές βιοψίες (liquid biopsies) μπορούμε να εντοπίσουμε ίχνη καρκινικού DNA στο αίμα, πολύ πριν υπάρξει οποιοδήποτε εύρημα στις απεικονίσεις. Είναι το απόλυτο σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης.
• Η Βιολογική Βελτιστοποίηση (Metabolic & Cardiovascular Profiling): Ο μεγαλύτερος εχθρός των στελεχών είναι το χρόνιο στρες. Ελέγχουμε την αστάθεια της αθηρωματικής πλάκας και τους δείκτες «σιωπηλής» φλεγμονής στα αγγεία. Επιπλέον, μέσω της διατροφογενωμικής (Nutrigenomics) και της μικροβιωματικής ανάλυσης, βλέπουμε ποιες τροφές επιβαρύνουν τη λειτουργία και επιταχύνουν τη γήρανση των κυττάρων και πώς μπορούμε να ρυθμίσουμε τον μεταβολισμό, ώστε η πνευματική διαύγεια και η αντοχή να παραμένουν σταθερά στο peak.

Σε ποιον βαθμό η έμφαση στην πρόληψη και τη μακροζωία μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός αποσυμφόρησης για τα εθνικά συστήματα υγείας και ποιος είναι ο ρόλος της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα σε αυτήν τη μετάβαση;

Αν δεν αλλάξουμε μοντέλο, μια κοινωνία μακροζωίας χωρίς υψηλό δείκτη υγείας θα οδηγήσει νομοτελειακά τα δημόσια συστήματα σε κατάρρευση, λόγω του δυσβάσταχτου κόστους νοσηλειών και της μακροχρόνιας περίθαλψης. Πρέπει να περάσουμε από ένα «νοσοκομειοκεντρικό» σύστημα σε ένα σύστημα που εστιάζει στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος του Ομίλου ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ είναι κομβικός, λειτουργώντας ως το ισχυρότερο ανάχωμα. Επενδύοντας μαζικά στην πρόληψη, εντοπίζουμε τα προβλήματα υγείας πολύ πριν αυτά απαιτήσουν βαριά και εξαιρετικά δαπανηρή νοσηλεία στο ΕΣΥ. Η ιδιωτική πρωτοβουλία διαθέτει την ευελιξία, την τεχνολογία και την ταχύτητα να υλοποιήσει μαζικούς ελέγχους.
Η ενεργή συμμετοχή μας στο Εθνικό Πρόγραμμα Προσυμπτωματικού Ελέγχου «Προλαμβάνω» αποτελεί την πλέον έμπρακτη απόδειξη της τεράστιας αξίας που έχουν οι συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα (PPP). Κάθε νόσημα που προλαμβάνεται ή ανιχνεύεται εγκαίρως στα κέντρα μας μεταφράζεται σε ένα κρεβάτι εντατικής και πολύτιμους πόρους που γλιτώνει το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Δεν είναι απλώς θέμα αποσυμφόρησης, αλλά στρατηγικής εθνικής βιωσιμότητας.

Ποια είναι η σχέση μεταξύ της υγείας των πολιτών και της βιωσιμότητας μιας οικονομίας; Υπάρχουν διεθνή μοντέλα που δείχνουν πώς η «οικονομία της μακροζωίας» μπορεί να μετατραπεί σε αναπτυξιακό πλεονέκτημα για το ΕΣΥ;

Η υγεία είναι πλέον η πιο κρίσιμη σκληρή υποδομή μιας οικονομίας. Έρευνες δείχνουν ότι για κάθε 1 δολάριο που επενδύεται στην προληπτική ιατρική, η επιστροφή στην οικονομία (ROI) φτάνει τα 2 έως 4 δολάρια μέσω της διατήρησης της παραγωγικότητας. Υπάρχουν αρκετά διεθνή μοντέλα που δείχνουν τον δρόμο, αλλά ένα από τα πιο ταιριαστά στα δικά μας δεδομένα είναι αυτό της Ισπανίας. Ως μια μεσογειακή χώρα, με παρόμοια κουλτούρα, κλίμα και διατροφικές συνήθειες με εμάς, η Ισπανία κατατάσσεται σταθερά στις πρώτες θέσεις παγκοσμίως σε υγιές προσδόκιμο ζωής. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Εκεί, η πρόληψη και η ενεργός γήρανση αντιμετωπίζονται ως κοινωνική υποδομή. Στη ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ,, φέρνουμε αυτήν τη φιλοσοφία στην Ελλάδα, αποδεικνύοντας πώς η ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να πάρει την «παραδοσιακή» μεσογειακή μακροζωία, να την υποστηρίξει ιατρικά και να την μετατρέψει σε αναπτυξιακό πλεονέκτημα για τη χώρα.

• 17 Έτη: Το μέσο «χάσμα» στην Ευρώπη ανάμεσα στο προσδόκιμο ζωής (81 έτη) και τα χρόνια υγιούς ζωής (64 έτη).

• $ 1-4: Η απόδοση (ROI) στην οικονομία. Για κάθε 1 δολάριο στην πρόληψη, επιστρέφουν 2 έως 4 δολάρια μέσω διατήρησης της παραγωγικότητας.

Βρίσκεστε στην ηγετική ομάδα ενός σημαντικού οργανισμού για την Υγεία στην Ελλάδα. Σε μια εποχή που η επιστήμη επαναπροσδιορίζει τα όρια της μακροζωίας, ποιο είναι το προσωπικό σας στοίχημα για το μέλλον της ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗΣ;

Το προσωπικό μου στοίχημα είναι να εδραιωθεί η ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ ως η «life companion» του Έλληνα πολίτη, περνώντας οριστικά από το μοντέλο της διάγνωσης της νόσου στο μοντέλο της διατήρησης της υγείας (healthspan). Για να το πετύχουμε αυτό, ο όμιλος διανύει έναν νέο κύκλο δυναμικής ανάπτυξης.
Αντί να επαναπαυόμαστε στην ηγετική μας θέση, υλοποιούμε ένα επιθετικό και πολυεπίπεδο επενδυτικό πλάνο υπεροχής. Επενδύουμε σε όλο το φάσμα των υποδομών μας: από την αναβάθμιση του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και τις υπερσύγχρονες εργαστηριακές εγκαταστάσεις, μέχρι τον ψηφιακό μετασχηματισμό, την ενσωμάτωση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης σε καθημερινή βάση και, φυσικά, στη διαρκή εξέλιξη του επιστημονικού μας προσωπικού.
Οι εν λόγω επενδύσεις αποτελούν το όχημα που ανεβάζει την ακρίβεια, την ταχύτητα και την εξατομίκευση των διαγνώσεών μας στο υψηλότερο διεθνές επίπεδο. Με αυτό τον τρόπο χτίζουμε τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα του ομίλου και διασφαλίζουμε ότι η ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ  θα ηγείται της επανάστασης της Προληπτικής Ιατρικής στην Ελλάδα για τις επόμενες δεκαετίες.

*Η συνέντευξη δημοσιεύεται στο νέο τεύχος του Fortune Greece κυκλοφορεί από την Τρίτη 31/03 στα περίπτερα.

**Φωτογραφίες: Αρχείο ΒΙΟΙΑΤΡΙΚΗ