Ιαπωνία: Η «βόμβα» των 7,3 τρισ. δολαρίων στην οικονομία της χώρας

Από τον Jason Ma

Οι πρόσφατες αναταράξεις στην συνολικής αξίας 7,3 τρισ. δολαρίων αγορά των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων έχουν αναζωπυρώσει τους φόβους ότι μια κρίση χρέους ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών για την τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.

Το δημόσιο χρέος της Ιαπωνίας υπερβαίνει ήδη το 200% του ΑΕΠ, ενώ τα σχέδια της πρωθυπουργού Sanae Takaichi για νέα δημοσιονομικά μέτρα τόνωσης αναμένεται να επιβαρύνουν περαιτέρω τη δημοσιονομική εικόνα. Με τις πρόωρες εκλογές να πλησιάζουν στις 8 Φεβρουαρίου, ο βασικός της αντίπαλος έχει εξαγγείλει παρόμοιο πακέτο στήριξης, σε μια οικονομία που εξακολουθεί να κινείται σε χαμηλές ταχύτητες.

Οι επενδυτές εμφανίζονται ολοένα και πιο επιφυλακτικοί. Οι αποδόσεις των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων έχουν αυξηθεί το τελευταίο διάστημα, έπειτα από μια σειρά αδύναμων δημοπρασιών χρέους μέσα στο προηγούμενο έτος. Τον περασμένο μήνα, οι τιμές των ομολόγων υποχώρησαν τόσο έντονα, ώστε οι αποδόσεις εκτινάχθηκαν κατά περίπου 25 μονάδες βάσης σε μία μόνο συνεδρίαση, εξέλιξη που οδήγησε τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ, Scott Bessent, να επικοινωνήσει με τον Ιάπωνα ομόλογό του, καθώς η ανησυχία άρχισε να εξαπλώνεται και στις διεθνείς αγορές.

«Ωστόσο», όπως επισημαίνει η Yardeni Research σε πρόσφατο σημείωμά της, «τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα διαθέτουν ορισμένα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που μειώνουν – προς το παρόν – την πιθανότητα μιας κρίσης χρέους στην Ιαπωνία».

Καταρχάς, περίπου το 90% των ιαπωνικών κρατικών ομολόγων βρίσκεται στα χέρια εγχώριων επενδυτών, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο μαζικής φυγής κεφαλαίων. Για την ακρίβεια, η Τράπεζα της Ιαπωνίας κατέχει πάνω από το ήμισυ των ομολόγων που βρίσκονται σε κυκλοφορία.

Παράλληλα, τα βασικά επιτόκια παραμένουν χαμηλά, στο 0,75%, ακόμη και μετά τις πρόσφατες αυξήσεις. Σημαντικό ρόλο στη διατήρηση της ισορροπίας παίζει και η ύπαρξη αξιόπιστων αγοραστών.

«Εδώ και δεκαετίες, τα ιαπωνικά κρατικά ομόλογα αποτελούν το βασικό περιουσιακό στοιχείο για τις τοπικές τράπεζες, τις επιχειρήσεις, την τοπική αυτοδιοίκηση, τα συνταξιοδοτικά ταμεία, τις ασφαλιστικές εταιρείες, τα πανεπιστήμια, τα ιδρύματα, το ταχυδρομικό ταμιευτήριο και τους συνταξιούχους», σημειώνει η Yardeni Research. «Αυτή η αμοιβαία εξασφαλισμένη καταστροφή αποθαρρύνει τους περισσότερους από το να ρευστοποιήσουν τα ομόλογά τους».

Η Ιαπωνία διαθέτει επίσης σημαντικά περιουσιακά στοιχεία, όπως μεγάλα συναλλαγματικά αποθέματα, τα οποία – τουλάχιστον θεωρητικά – θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για τη μείωση του χρέους. Παράλληλα, το Υπουργείο Οικονομικών έχει αποδείξει ότι μπορεί να παρεμβαίνει ενεργά στις αγορές, είτε μέσω παρεμβάσεων στο νόμισμα είτε μέσω μηχανισμών ελέγχου των επιτοκίων.

Όμως, όπως προειδοποιεί η Yardeni, «όσο η Ιαπωνία αντιμετωπίζει τα συμπτώματα του προβλήματος αντί για τις βαθύτερες αιτίες του, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να …σκοντάψει το δημόσιο χρέος».

Την ίδια στιγμή, ο Robin Brooks, ανώτερος ερευνητής στο Brookings Institution, προειδοποιεί εδώ και μήνες ότι η Ιαπωνία εμφανίζει ήδη σημάδια μιας εξελισσόμενης κρίσης χρέους.

Ο λόγος που αυτό δεν αντικατοπτρίζεται ακόμη πλήρως στην αγορά ομολόγων είναι η συνεχιζόμενη, μαζική παρέμβαση της Τράπεζας της Ιαπωνίας, η οποία αγοράζει τεράστιες ποσότητες κρατικών ομολόγων, συγκρατώντας τεχνητά τις αποδόσεις. Έτσι, αντί η ανησυχία να εκδηλώνεται μέσω υψηλότερων επιτοκίων, αποτυπώνεται στην υποτίμηση του γιεν.

«Οι μακροπρόθεσμες αποδόσεις έχουν πράγματι αυξηθεί, αλλά – σε βάση προσαρμοσμένη στον κίνδυνο – όχι αρκετά ώστε να σταθεροποιήσουν το γιεν», έγραψε τον Δεκέμβριο. «Με απλά λόγια, οι αγορές θεωρούν ότι ο κίνδυνος κρίσης χρέους αυξάνεται ταχέως. Η υποτίμηση του νομίσματος δεν θα ανακοπεί αν δεν επιτραπεί μια πολύ πιο ουσιαστική άνοδος των αποδόσεων, η οποία θα αναγκάσει την κυβέρνηση να προχωρήσει σε δημοσιονομική εξυγίανση και μείωση του χρέους. Η Ιαπωνία δεν μπορεί να αγνοεί επ’ άπειρον αυτή την πραγματικότητα».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Γιατί η απουσία «πράσινων» πρακτικών κοστίζει ακριβά στον κλάδο HoReCa
• HORECA 2026 με Nespresso Professional: Η απόλυτη εμπειρία καφέ που αναβαθμίζει τους χώρους φιλοξενίας & εστίασης
• Νεκρός ο Saif al-Islam Gaddafi: Βίαιο τέλος για τον γιο του πρώην δικτάτορα της Λιβύης