Το σενάριο που θα μπορούσε να εκτοξεύσει το πετρέλαιο στα 220 δολάρια το βαρέλι
- Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ θα μπορούσε να αφαιρέσει έως και 20 εκατ. βαρέλια ημερησίως από την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
- Ακόμη και ένα έλλειμμα 2 εκατ. βαρελιών την ημέρα θα μπορούσε να προκαλέσει έντονες πιέσεις στις τιμές.
- Ιστορικά δεδομένα δείχνουν ότι σε ακραίο σενάριο οι τιμές θα μπορούσαν να προσεγγίσουν τα 220 δολάρια το βαρέλι σε σημερινές τιμές.
Η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή έχει επαναφέρει στο προσκήνιο τα πιο ακραία σενάρια για την αγορά ενέργειας, με αναλυτές να εξετάζουν τι θα μπορούσε να συμβεί εάν διακοπεί η διέλευση πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ.
Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο διέρχεται συνήθως περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Εάν τα στενά παραμείνουν κλειστά για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι επιπτώσεις στην προσφορά θα μπορούσαν να είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Όπως επισημαίνουν οι Financial Times, οι εκτιμήσεις για τις τιμές εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από δύο βασικούς παράγοντες: τη διάρκεια της διακοπής και την αντίδραση των επενδυτών στις αγορές ενέργειας.
Το χειρότερο σενάριο για την προσφορά πετρελαίου
Σε ένα ακραίο σενάριο, όπου τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για μεγάλο διάστημα, θα μπορούσαν να αφαιρεθούν από την παγκόσμια αγορά περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως αργού πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων.
Μέρος αυτής της ποσότητας θα μπορούσε να διοχετευθεί μέσω αγωγών της περιοχής, περιορίζοντας τις απώλειες στην αγορά. Παράλληλα, επιπλέον παραγωγή θα μπορούσε να προέλθει από άλλες πηγές, όπως το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο ή νέες περιοχές παραγωγής, μεταξύ των οποίων η Γουιάνα.
Παρά τις εναλλακτικές αυτές πηγές, μια καθαρή απώλεια περίπου 12 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως θα ήταν μεγαλύτερη ακόμη και από τη μείωση της ζήτησης πετρελαίου που καταγράφηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας.
Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν αυτό το σενάριο εξαιρετικά απίθανο.
Ο ρόλος των αποθεμάτων
Ένας από τους βασικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να περιορίσουν τις επιπτώσεις είναι τα μεγάλα παγκόσμια αποθέματα ενέργειας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Goldman Sachs, τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου και διυλισμένων προϊόντων ανέρχονται περίπου σε 8 δισεκατομμύρια βαρέλια.
Οι κάτοχοι αυτών των αποθεμάτων θα μπορούσαν να τα διαθέσουν στην αγορά, μειώνοντας τις πιέσεις στην προσφορά, αν και δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν πλήρως ένα παρατεταμένο σοκ.
Ακόμη και ένα έλλειμμα της τάξης των 2 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα — περίπου το 2% της παγκόσμιας κατανάλωσης — θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές πιέσεις στις τιμές.
Γιατί η αγορά πετρελαίου αντιδρά έντονα
Η ζήτηση για πετρέλαιο θεωρείται σχετικά ανελαστική, γεγονός που σημαίνει ότι οι καταναλωτές δυσκολεύονται να μειώσουν την κατανάλωση ακόμη και όταν οι τιμές αυξάνονται σημαντικά.
Η επίδραση των αυξήσεων διαφέρει από χώρα σε χώρα. Για παράδειγμα, οι αεροπορικές εταιρείες συχνά μετακυλίουν το αυξημένο κόστος καυσίμων απευθείας στους επιβάτες, ενώ οι οδηγοί στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι πιο ευαίσθητοι στις αυξήσεις των τιμών.
Τι δείχνει η εμπειρία της περιόδου 2007-2009
Για να εκτιμηθεί πόσο θα μπορούσαν να αυξηθούν οι τιμές, οι αναλυτές εξετάζουν την τελευταία περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια ζήτηση μειώθηκε κατά περίπου 2% λόγω υψηλών τιμών.
Σύμφωνα με αναλυτές της Stifel, αυτό συνέβη μεταξύ 2007 και 2009.
Τότε η τιμή του πετρελαίου κορυφώθηκε στα 147 δολάρια ανά βαρέλι, που αντιστοιχούν περίπου σε 222 δολάρια σε σημερινές τιμές.
Αν και οι συνθήκες της εποχής ήταν διαφορετικές — καθώς η παγκόσμια οικονομία βρισκόταν στα πρόθυρα της χρηματοπιστωτικής κρίσης — το ιστορικό αυτό παράδειγμα δείχνει πόσο υψηλά μπορούν να κινηθούν οι τιμές σε περιόδους σοβαρής διαταραχής της αγοράς.
Για να επαναληφθεί ένα τέτοιο σενάριο θα πρέπει να συντρέξουν πολλοί αρνητικοί παράγοντες ταυτόχρονα. Ωστόσο, η σύγκριση υποδηλώνει ότι ακόμη και οι πιο απαισιόδοξες προβλέψεις που διατυπώνονται σήμερα ίσως παραμένουν συγκρατημένες σε σχέση με τα πιθανά ακραία σενάρια.
