Data centers: Το επενδυτικό κύμα στην Ελλάδα και η μάχη για τον ηλεκτρικό «χώρο»
Η παγκόσμια έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης και των υπηρεσιών cloud αναδιαμορφώνει τον χάρτη των ψηφιακών υποδομών, δημιουργώντας μια νέα κούρσα επενδύσεων γύρω από τα data centers. Μέσα σε αυτό το δυναμικό περιβάλλον, η Ελλάδα αναδεικνύεται σε έναν από τους αναδυόμενους κόμβους της ευρύτερης περιοχής της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, προσελκύοντας έντονο ενδιαφέρον από διεθνείς ομίλους τεχνολογίας, επενδυτικά κεφάλαια και ενεργειακές εταιρείες.
Τα σχέδια που βρίσκονται στο τραπέζι ξεπερνούν το 1 GW εγκατεστημένης ισχύος και μπορούν να κινητοποιήσουν επενδύσεις έως και 10 δισ. ευρώ τα επόμενα χρόνια. Η γεωγραφική θέση της Ελλάδας -ως σταυροδρόμι Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής- σε συνδυασμό με την αυξανόμενη διεθνή συνδεσιμότητα και την πρόσβαση στις αναδυόμενες αγορές της ΝΑ Ευρώπης και της Ανατολικής Μεσογείου δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάδειξή της σε σημαντικό περιφερειακό κόμβο ψηφιακών υποδομών. Παράλληλα, η ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων data centers φέρνει στο προσκήνιο κρίσιμες παραμέτρους που συνδέονται με τη λειτουργία και τη βιωσιμότητά τους, με τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος και τη σωστή χωροθέτηση των έργων να βρίσκονται πλέον σε πρώτο πλάνο.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον εντείνεται
Η αυξανόμενη ζήτηση για ψηφιακές υποδομές και η αναζήτηση νέων ασφαλών κόμβων δεδομένων στην ευρύτερη περιοχή ενισχύουν το ενδιαφέρον διεθνών κεφαλαίων για την Ελλάδα. Στο πλαίσιο αυτό, η γεωπολιτική συγκυρία δημιουργεί νέα δεδομένα για τον κλάδο στην εγχώρια αγορά. Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές που παρευρέθηκαν την περασμένη Παρασκευή στην εκδήλωση με θέμα τον «Χωροταξικό σχεδιασμό για σύγχρονα, βιώσιμα και ανταγωνιστικά data centers», την οποία διοργάνωσαν το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το υπουργείο Ανάπτυξης, τα ζητήματα ασφαλείας και προστασίας των υποθαλάσσιων καλωδίων αποκτούν αυξανόμενη σημασία. «Η αυξημένη αβεβαιότητα λόγω των πολεμικών συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή οδηγεί επενδυτικά κεφάλαια να εξετάζουν πιο σοβαρά χώρες της Ευρώπης που μπορούν να λειτουργήσουν ως εναλλακτικοί κόμβοι ψηφιακών υποδομών», επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, επιβεβαιώνοντας το ενεργό ενδιαφέρον από αραβικά κεφάλαια για την ανάπτυξη μεγάλων data centers στην Ελλάδα.
Ήδη η DAMAC του επιχειρηματία Χουσεϊν Σαζουάνι από το Ντουμπάι, σε συνεργασία με τη ΔΕΗ, προωθεί επένδυση ύψους 150 εκατ. ευρώ στα Σπάτα. Το έργο υλοποιείται από την κοινοπραξία «Data In Scale» και περιλαμβάνει αρχική εγκατεστημένη ισχύ 12,5 MW, με δυνατότητα επέκτασης στα 25 MW. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για την ανάπτυξη data centers στην Ελλάδα συνολικής δυναμικότητας έως 500 MW. Σχετικό μνημόνιο συνεργασίας υπεγράφη στο Άμπου Ντάμπι μεταξύ του υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου και του υπουργού Επενδύσεων των ΗΑΕ και ceo του κρατικού επενδυτικού ταμείου ADQ, Mohamed Hassan Alsuwaidi.
Την ίδια στιγμή καταγράφεται ενδιαφέρον και από την πλευρά της Ινδίας, ιδιαίτερα μετά την επίσκεψη του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη. Η επικοινωνία με μεγάλους τεχνολογικούς και επενδυτικούς ομίλους έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια και, σύμφωνα με πληροφορίες, ινδικές εταιρείες εξετάζουν ευκαιρίες για την ανάπτυξη ή συμμετοχή σε υποδομές data centers στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Ευρώπης, με την Ελλάδα να εμφανίζεται ως ένας από τους πιθανούς κόμβους.
Οι προκλήσεις για την ανάπτυξη των data centers
Το αυξανόμενο ενδιαφέρον για νέες εγκαταστάσεις data centers φέρνει στο επίκεντρο ένα βασικό ζήτημα για την υλοποίηση των σχεδιαζόμενων έργων: τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος. Σύμφωνα με τη μελέτη της PwC για τη χωροθέτηση των data centers στην Ελλάδα, το επενδυτικό ενδιαφέρον που έχει ήδη καταγραφεί υπερβαίνει το 1 GW, περισσότερο από είκοσι φορές τη σημερινή εγκατεστημένη ισχύ που βρίσκεται σε λειτουργία, με πάνω από 35 αιτήματα σύνδεσης στο ηλεκτρικό σύστημα, εκ των οποίων περίπου το 35% έχει ήδη λάβει όρους σύνδεσης.
Όπως σημείωσε ο αντιπρόεδρος του ΑΔΜΗΕ, Ιωάννης Μάργαρης, η ανάπτυξη του κλάδου δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς συντονισμό με τα ενεργειακά δίκτυα. Από τα περίπου 500 MW ηλεκτρικής ισχύος που έχουν δεσμευθεί σήμερα για data centers, η πραγματική πρόοδος κατασκευής αντιστοιχεί μόλις σε περίπου 90 MW. Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ, Τάσος Μάνος, ανέφερε ότι η αγορά data centers στην Ελλάδα βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο, αλλά διαθέτει σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης. Σήμερα λειτουργούν 21 κέντρα δεδομένων με συνολική κατανάλωση περίπου 65 GWh, ενώ έχουν υποβληθεί αιτήματα για επιπλέον ισχύ περίπου 220 MW.
Το ενδιαφέρον των επενδυτών εμφανίζει έντονη γεωγραφική συγκέντρωση, καθώς περίπου το 65% των σχεδιαζόμενων έργων αφορά την Αττική, όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος της υφιστάμενης ψηφιακής και τηλεπικοινωνιακής υποδομής. Η εικόνα αυτή δημιουργεί μια σαφή αναντιστοιχία ανάμεσα στη ζήτηση και τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος ανά περιοχή. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, μέρος των έργων που σχεδιάζονται για την Αττική ενδέχεται να χρειαστεί να κατευθυνθεί σε άλλες περιοχές της χώρας, όπου υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα σύνδεσης στο δίκτυο μεταφοράς. Περιφέρειες όπως η Δυτική Μακεδονία, η Θεσσαλία, η Κεντρική Μακεδονία και η Στερεά Ελλάδα εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερα περιθώρια διαθέσιμης ισχύος και μπορούν να εξελιχθούν σε νέους κόμβους εγκατάστασης μεγάλων data centers.
Η συζήτηση γύρω από την επάρκεια ηλεκτρικής ισχύος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία στο πλαίσιο των διεθνών τάσεων. Η παγκόσμια ζήτηση ισχύος για data centers εκτιμάται ότι θα τριπλασιαστεί έως το 2034, από περίπου 18 GW σήμερα σε περίπου 58 GW. Η αύξηση αυτή συνδέεται κυρίως με την ανάπτυξη εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης, την εξάπλωση των υπηρεσιών cloud, την ανάπτυξη των δικτύων 5G και την αυξανόμενη χρήση υπηρεσιών streaming υψηλής ανάλυσης. Παράλληλα, οι μεγάλοι ευρωπαϊκοί κόμβοι data centers εμφανίζουν πληρότητα που ξεπερνά το 90% και αντιμετωπίζουν περιορισμούς τόσο στα ενεργειακά δίκτυα όσο και στις διαδικασίες αδειοδότησης, γεγονός που οδηγεί πολλές επενδύσεις προς νέες περιφερειακές αγορές όπως η ΝΑ Ευρώπη.
Πέρα από την επάρκεια ηλεκτρικής ισχύος, σημαντικό ρόλο για τη χωροθέτηση των νέων εγκαταστάσεων διαδραματίζουν και άλλοι παράγοντες, όπως η συνδεσιμότητα με διεθνή δίκτυα οπτικών ινών, η εγγύτητα σε μεγάλα αστικά κέντρα και η ύπαρξη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τον χάρτη των μελλοντικών επενδύσεων, καθώς η ανάπτυξη των data centers εξελίσσεται σε έναν από τους βασικούς πυλώνες της ψηφιακής οικονομίας. «Σε αυτό το περιβάλλον, η ικανότητα της χώρας να εξασφαλίσει επαρκή ηλεκτρική ισχύ και σαφές πλαίσιο χωροθέτησης θα αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα για το κατά πόσο η Ελλάδα μπορεί να εξελιχθεί σε περιφερειακό κόμβο data centers στη ΝΑ Ευρώπη», καταλήγουν πηγές με γνώση της αγοράς.
