Γιατί οι κεντρικές τράπεζες επαναπατρίζουν τον χρυσό τους

Οι κεντρικές τράπεζες σε όλο τον κόσμο αποσύρουν χρυσό από θησαυροφυλάκια στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη, καθώς γίνονται πιο επιφυλακτικές σχετικά με την αποθήκευση ράβδων χρυσού εκτός των δικών τους συνόρων, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Οι κεντρικές τράπεζες της Ινδίας και της Γαλλίας συγκαταλέγονται μεταξύ εκείνων που έχουν μεταφέρει τεράστιες ποσότητες χρυσού από τις ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο τον τελευταίο χρόνο, στο πλαίσιο μιας τάσης επαναπατρισμού του πολύτιμου μετάλλου αλλά και διαφοροποίησης των τοποθεσιών αποθήκευσης των αποθεμάτων τους.

Για χρόνια, οι κεντρικές τράπεζες αύξαναν τις τοποθετήσεις τους σε χρυσό, ο οποίος πρόσφατα ξεπέρασε τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα (US Treasuries) και έγινε το κορυφαίο παγκόσμιο αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο, καθώς πολλές αναζητούν εναλλακτικές στο δολάριο ΗΠΑ, το de facto παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα.

Ωστόσο, η γεωπολιτική κρίση, οι κυρώσεις και η μείωση της εμπιστοσύνης έχουν πιέσει το σύστημα εμπορίας χρυσού που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στο Λονδίνο, όπου τεράστια θησαυροφυλάκια στην Τράπεζα της Αγγλίας (Bank of England) αποθηκεύουν πάνω από 700 δισ. δολάρια σε χρυσό, και στη Νέα Υόρκη, τη μεγαλύτερη αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης χρυσού στον κόσμο.

Σύμφωνα με ετήσια έρευνα που δημοσιεύθηκε την Τρίτη από το World Gold Council, έναν φορέα που εκπροσωπεί μεταλλωρύχους χρυσού και διαχειρίζεται ένα χρηματιστηριακό αμοιβαίο κεφάλαιο (ETF) με κάλυψη σε χρυσό, λιγότερες κεντρικές τράπεζες δηλώνουν ότι αποθηκεύουν σήμερα το κίτρινο μέταλλο στο Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

Παράλληλα, το 19% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι αύξησε την εγχώρια αποθήκευση ή διαφοροποίησε τις τοποθεσίες αποθήκευσης στο εξωτερικό τους τελευταίους 12 μήνες, έναντι 7% στην περσινή έρευνα.

Ο Shaokai Fan, παγκόσμιος επικεφαλής για τις κεντρικές τράπεζες στο World Gold Council, δήλωσε ότι οι «γεωπολιτικές ανησυχίες» και οι «φόβοι για τη διατήρηση πλήρους πρόσβασης στον χρυσό ανά πάσα στιγμή» οδηγούν την τάση επαναπατρισμού και διαφοροποίησης των τοποθεσιών αποθήκευσης.

«Αυτές οι ανησυχίες υπήρχαν για πολύ καιρό, φυσικά, αλλά νομίζω ότι τώρα οι κεντρικές τράπεζες το λαμβάνουν περισσότερο υπόψη τους, σκεπτόμενες πιο σοβαρά πού πρέπει να αποθηκεύουν τον χρυσό τους», είπε ο Fan. «Προσπαθούν να μειώσουν τον κίνδυνο, ακόμη κι αν αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι φέρνουν τον χρυσό πίσω στη χώρα».

Στο μεταξύ, αξίζει να σημειωθεί πως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ προσδοκούν να προσφέρουν υπηρεσίες αποθήκευσης σε κεντρικές τράπεζες που θέλουν να διαφοροποιήσουν τις τοποθεσίες φύλαξης. Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Σιγκαπούρης δήλωσε τη Δευτέρα ότι το κράτος-πόλη θα λανσάρει φέτος ένα σύστημα εκκαθάρισης over-the-counter για τον χρυσό, μαζί με υπηρεσία αποθήκευσης για κεντρικές τράπεζες.

Ένα από τα μεγαλύτερα προγράμματα επαναπατρισμού αφορά τη Γαλλία, η οποία αφαίρεσε 129 τόνους χρυσού από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα της Νέας Υόρκης (New York Federal Reserve) μεταξύ Ιουλίου 2025 και Ιανουαρίου 2026 και πλέον αποθηκεύει όλο τον χρυσό της στο εσωτερικό της.

Η Banque de France πούλησε τις ράβδους χρυσού στις ΗΠΑ και στη συνέχεια αγόρασε ισοδύναμες ράβδους στην Ευρώπη, αποκομίζοντας κέρδος 11 δισ. ευρώ, εν μέρει λόγω της υπεραξίας του χρυσού στις ΗΠΑ που προέκυψε από δασμούς. Η τράπεζα ανέφερε ότι η κίνηση εντάσσεται στις προσπάθειες αναβάθμισης των αποθεμάτων χρυσού της σε υψηλότερο πρότυπο.

Τα τελευταία τρία χρόνια, η κεντρική τράπεζα της Ινδίας έχει επίσης επαναπατρίσει το μεγαλύτερο μέρος του χρυσού που διατηρούσε στο εξωτερικό στην Τράπεζα της Αγγλίας και στην Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών (Bank for International Settlements).

Το ποσοστό του χρυσού που διατηρείται στο εξωτερικό από την Reserve Bank of India μειώθηκε στο 22% τον Μάρτιο του 2026 από 55% τον Μάρτιο του 2023, σύμφωνα με τα στοιχεία της τράπεζας. Η RBI δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.

Η Junlu Liang, ανώτερη αναλύτρια στη συμβουλευτική εταιρεία Metals Focus, δήλωσε ότι οι μετακινήσεις δείχνουν πώς οι κεντρικές τράπεζες επαναξιολογούν τον ρόλο του χρυσού στη διαχείριση αποθεμάτων.

«Σε ορισμένες χώρες, οι εσωτερικές πολιτικές εξελίξεις έχουν ενισχύσει τις εκκλήσεις για μεταφορά των αποθεμάτων χρυσού πιο κοντά στη χώρα», είπε, προσθέτοντας ότι η Αυστρία, η Ολλανδία και η Γερμανία έχουν επίσης επαναπατρίσει μέρος των αποθεμάτων τους τα τελευταία χρόνια.

Παρότι η κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου στο εμπόριο χρυσού δύσκολα θα ανατραπεί —η αγορά χρυσού του Λονδίνου είχε ημερήσιο κύκλο εργασιών άνω των 200 δισ. δολαρίων τον περασμένο μήνα, καθιστώντας την την πιο ρευστή αγορά στον κόσμο— η έρευνα, στην οποία απάντησαν 76 κεντρικές τράπεζες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου, δείχνει ότι λιγότεροι ερωτηθέντες αποθηκεύουν εκεί χρυσό.

Η έρευνα ρώτησε τις τράπεζες πού αποθηκεύουν τον χρυσό τους και, από όσες απάντησαν, το 57% τον φυλάσσει στην Τράπεζα της Αγγλίας, από 64% πέρυσι.

Παράλληλα, το 14% δήλωσε ότι αποθηκεύει χρυσό στη Federal Reserve της Νέας Υόρκης, από 17% πέρυσι. Ο αριθμός των ερωτηθέντων που δήλωσαν ότι αποθηκεύουν χρυσό στην BIS έχει αυξηθεί ελαφρώς.

Η Τράπεζα της Αγγλίας παραμένει ο μεγαλύτερος αποθηκευτικός κόμβος χρυσού κεντρικών τραπεζών στον κόσμο, με τις συνολικές της αποθήκες στο τέλος Μαΐου να είναι 8,6% υψηλότερες από ένα χρόνο πριν. Οι αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι η τράπεζα φυλάσσει χρυσό για περίπου 70 χώρες.  

Κεντρικές τράπεζες που είναι γνωστό ότι αποθηκεύουν χρυσό στη Federal Reserve της Νέας Υόρκης περιλαμβάνουν της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Ελλάδας και της Σουηδίας, σύμφωνα με έρευνα της Metals Focus.

Τα επίσημα στοιχεία της Fed δείχνουν μια μικρή μείωση στα αποθέματα ξένου επίσημου χρυσού στις ΗΠΑ, τα οποία μειώθηκαν κατά 2% από το τέλος του 2024 έως τον Απρίλιο του 2026.

Η πολιτική πίεση έχει αυξηθεί στη Γερμανία και την Ιταλία για τη μεταφορά μέρους αυτών των ράβδων. Πέρυσι, πολιτικοί και στις δύο χώρες ζήτησαν επανεξέταση της αποθήκευσης χρυσού λόγω ανησυχιών για πιθανή πολιτική παρέμβαση των ΗΠΑ. Η New York Fed αρνήθηκε να σχολιάσει.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump άσκησε έντονη κριτική στον πρώην πρόεδρο της Fed Jay Powell, εγείροντας ανησυχίες για την ανεξαρτησία της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας.

Ο Ross Norman, διευθύνων σύμβουλος της ιστοσελίδας χρυσού Metals Daily και βετεράνος trader χρυσού, δήλωσε ότι «πολλές κεντρικές τράπεζες μπορεί να αμφισβητούν την ανάγκη να διατηρούν σημαντικές ποσότητες μετάλλου στις ΗΠΑ στο σημερινό περιβάλλον», αν και πρόσθεσε ότι στο Λονδίνο η βαθιά ρευστότητα της αγοράς παραμένει ιδιαίτερα ελκυστική.

«Είναι ένα πολιτικά φορτισμένο ζήτημα αλλά και οικονομικά σημαντικό», είπε. «Υπάρχει ένα στοιχείο πολιτικού θεάτρου γύρω από το πού αποθηκεύεις τον χρυσό σου».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πρόωρη αποπληρωμή 6,9 δισ. ευρώ από τα μνημονιακά δάνεια – Νέο μήνυμα στις αγορές
• ΔΝΤ: Ζοφερή πρόβλεψη για το χρέος της ΕΕ – Πώς «σώζεται» η Ελλάδα 
• UBS: Το Ορμούζ ανοίγει ξανά, ο πληθωρισμός υποχωρεί – Ποιοι κερδίζουν μετά τον πόλεμο