Ποιος ήταν ο Αλί Λαριτζανί: Ο πραγματιστής της Τεχεράνης και αρχιτέκτονας του πυρηνικού προγράμματος
- Υπήρξε για 12 χρόνια Πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου, στηρίζοντας μετριοπαθείς πολιτικές παρά τη συντηρητική του καταβολή.
- Διατέλεσε επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα και συνέβαλε καθοριστικά στην επίτευξη της συμφωνίας του 2015.
- Μετά τη δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ, ανέλαβε ουσιαστικά τη λήψη αποφάσεων στη χώρα ως Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας.
Η ανακοίνωση των ισραηλινών δυνάμεων περί εξόντωσης του Αλί Λαριτζανί, Γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, φέρνει στο προσκήνιο το τέλος μιας εποχής για την ιρανική πολιτική σκηνή. Ο Λαριτζανί δεν ήταν απλώς ένας υψηλόβαθμος αξιωματούχος, αλλά ένας από τους μακροβιότερους και πιο καθοριστικούς «παίκτες» στην κλειστή δομή εξουσίας της Τεχεράνης.
Ο συντηρητικός που επέλεξε τον ρεαλισμό
Αν και ξεκίνησε την καριέρα του ως βετεράνος του πολέμου Ιράν-Ιράκ και διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, ο Λαριτζανί εξελίχθηκε σε μια φωνή ισορροπίας. Κατά τη διάρκεια της θητείας του ως Πρόεδρος του Κοινοβουλίου (2008-2020), θεωρήθηκε ευρέως ως ένας «πραγματιστής συντηρητικός». Αντί να ακολουθήσει την ακραία ρητορική άλλων στελεχών, επέλεξε να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των σκληροπυρηνικών του καθεστώτος και των μεταρρυθμιστών, στηρίζοντας ανοιχτά τον μετριοπαθή Πρόεδρο Χασάν Ροχανί.
Η προθυμία του να αναζητήσει συμβιβασμούς φάνηκε καθαρά στις εσωτερικές του συγκρούσεις. Το 2007 παραιτήθηκε από τη θέση του επικεφαλής διαπραγματευτή λόγω διαφωνιών με την επιθετική πολιτική του τότε Προέδρου Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, επιδεικνύοντας μια ανεξαρτησία που σπάνια συναντάται στην ιρανική ιεραρχία.
Ο αρχιτέκτονας του πυρηνικού προγράμματος
Η μεγαλύτερη ίσως παρακαταθήκη του στην ιρανική διπλωματία αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Ως επικεφαλής διαπραγματευτής στα μέσα της δεκαετίας του 2000, διαμόρφωσε την αρχική στρατηγική απέναντι στη Δύση, επιμένοντας στο δικαίωμα της Τεχεράνης στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Ωστόσο, η πιο καθοριστική του παρέμβαση ήρθε αργότερα. Ως Πρόεδρος της Βουλής, χρησιμοποίησε όλη την πολιτική του επιρροή για να εξασφαλίσει την κοινοβουλευτική έγκριση της ιστορικής συμφωνίας του 2015 (JCPOA) με τις παγκόσμιες δυνάμεις. Η ικανότητά του να πείθει τους σκληροπυρηνικούς κληρικούς και στρατιωτικούς για την αναγκαιότητα της συμφωνίας απέδειξε τη βαθιά του κατανόηση της διεθνούς γεωπολιτικής.
Στο «τιμόνι» του πολέμου
Η σημασία του Λαριτζανί για το καθεστώς εκτοξεύτηκε τους τελευταίους μήνες, εν μέσω της κλιμάκωσης της έντασης στη Μέση Ανατολή. Τον Αύγουστο του 2025, ο Πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν τον επανέφερε στη θέση του Γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Από αυτό το πόστο, ο Λαριτζανί ανέλαβε τον συντονισμό της εθνικής άμυνας, της διπλωματίας και των πληροφοριών, ενορχηστρώνοντας ουσιαστικά την αντίδραση του Ιράν.
Μετά τη δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ τον Φεβρουάριο του 2026, ο Λαριτζανί μετατράπηκε στο απόλυτο κέντρο εξουσίας. Ως ο άνθρωπος που είχε προοριστεί από τον ίδιο τον Χαμενεΐ να διαχειριστεί τη χώρα σε περίπτωση κρίσης, επωμίστηκε το βάρος της διεξαγωγής του πολέμου αλλά και της σκληρής καταστολής των εσωτερικών ταραχών.
