Πώς λειτουργεί το «φίλτρο» διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ
- Κατάρρευση της διέλευσης δεξαμενόπλοιων στα Στενά
- Πάνω από 400 πλοία σε αναμονή στον Κόλπο του Ομάν
- Επιλεκτική διέλευση με άτυπους «κανόνες»
- Κίνα, Ινδία και περιφερειακές δυνάμεις σε ρόλο-κλειδί
- Έλληνες πλοιοκτήτες δοκιμάζουν τη διαδρομή
Η εικόνα στα Στενά του Ορμούζ παραπέμπει περισσότερο σε «ελεγχόμενο choke point» παρά σε διεθνή θαλάσσια αρτηρία, με τη διέλευση πλοίων να παραμένει δραστικά μειωμένη σχεδόν τρεις εβδομάδες μετά την έναρξη του πολέμου.
Σύμφωνα με στοιχεία της S&P Global Market Intelligence, μόλις 21 δεξαμενόπλοια έχουν περάσει από τις 28 Φεβρουαρίου, έναντι άνω των 100 ημερησίως πριν από τη σύγκρουση — μια πτώση που αποτυπώνει τη σοβαρότητα της διαταραχής στην παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα ενέργειας.
Την ίδια ώρα, περίπου 400 πλοία έχουν σχηματίσει «ουρά» στον Κόλπο του Ομάν, ενώ χιλιάδες ναυτικοί παραμένουν εγκλωβισμένοι, με πλοιοκτήτες να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές.
Άτυπο «φίλτρο» διέλευσης
Παρά το de facto μπλόκο, ορισμένα πλοία συνεχίζουν να διέρχονται, υποδηλώνοντας ότι η Τεχεράνη εφαρμόζει ένα άτυπο σύστημα επιλεκτικής πρόσβασης.
Η πρακτική αυτή φαίνεται να βασίζεται σε διαπραγματεύσεις για ασφαλή διέλευση, αλλά και σε γεωπολιτικά κριτήρια, με συγκεκριμένες χώρες να αντιμετωπίζονται ευνοϊκότερα.
Ο ρόλος της Κίνας
Η Κίνα εμφανίζεται να απολαμβάνει σχετική «ουδετερότητα», με πλοία που συνδέονται με κινεζικά συμφέροντα να αποφεύγουν σε μεγάλο βαθμό στοχοποιήσεις.
Σε αρκετές περιπτώσεις, πλοία εκπέμπουν μέσω AIS ενδείξεις κινεζικής ιδιοκτησίας ή πληρώματος, σε μια προσπάθεια να ενταχθούν σε αυτή τη ζώνη «ασφαλούς διέλευσης».
Ωστόσο, περιστατικά όπως η πρόσκρουση θραυσμάτων σε κινεζικών συμφερόντων πλοίο υπογραμμίζουν ότι το ρίσκο παραμένει υψηλό και απρόβλεπτο.
Ελληνική παρουσία στη δοκιμή της διαδρομής
Έλληνες πλοιοκτήτες συγκαταλέγονται στους πρώτους που επιχείρησαν να δοκιμάσουν τις νέες συνθήκες.
Δεξαμενόπλοια υπό ελληνική διαχείριση διέσχισαν τα Στενά μεταφέροντας σαουδαραβικό πετρέλαιο προς την Ινδία, καταδεικνύοντας ότι συγκεκριμένα φορτία ενδέχεται να εξασφαλίζουν πρόσβαση.
Παραμένει, ωστόσο, ασαφές εάν η διέλευση αυτή βασίζεται σε εμπορικούς όρους, γεωπολιτικές ισορροπίες ή ad hoc συμφωνίες.
Διπλωματία και περιφερειακές εξαιρέσεις
Η Ινδία φαίνεται να αξιοποιεί διπλωματικούς διαύλους με την Τεχεράνη, εξασφαλίζοντας άδειες διέλευσης για πλοία της.
Αντίστοιχα, Πακιστάν και Τουρκία έχουν καταγράψει μεμονωμένες διελεύσεις, ενισχύοντας την εικόνα ενός συστήματος που λειτουργεί περισσότερο με εξαιρέσεις παρά με κανόνες.
«Τυχαίες» επιθέσεις και αυξημένο ρίσκο
Παρά τις επιλεκτικές διελεύσεις, η συνολική εικόνα παραμένει εξαιρετικά ασταθής.
Οι επιθέσεις κατά πλοίων χαρακτηρίζονται από αναλυτές ως «τυχαίες», χωρίς σαφές μοτίβο, γεγονός που δυσχεραίνει τον σχεδιασμό δρομολογίων και αυξάνει δραματικά το επιχειρησιακό ρίσκο.
Τουλάχιστον 16 πλοία έχουν πληγεί σε διάφορα σημεία της περιοχής, ενώ η ευρεία γεωγραφική και εθνική διασπορά των στόχων ενισχύει την αβεβαιότητα.
Αναδιάταξη της εφοδιαστικής αλυσίδας
Η κρίση οδηγεί ήδη σε ανακατεύθυνση φορτίων προς εναλλακτικά λιμάνια εκτός των Στενών, όπως στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν, με τα εμπορεύματα να μεταφέρονται στη συνέχεια μέσω χερσαίων δικτύων.
Η εξέλιξη αυτή αυξάνει τη συμφόρηση σε δευτερεύοντες κόμβους και ανεβάζει το κόστος μεταφοράς, επηρεάζοντας συνολικά την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
