Βία Ανηλίκων: Η στρατηγική για πρόληψη και υποστήριξη μέσω σχολικών ψυχολόγων
- Η αύξηση σχολικών ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών εντάσσεται στην Εθνική Στρατηγική για την πρόληψη της βίας και την αντιμετώπιση της παραβατικότητας ανηλίκων.
- Η συνεργασία σχολείου-οικογένειας-κοινότητας και η εκπαίδευση των μαθητών σε ειρηνική επίλυση συγκρούσεων είναι καθοριστικά στοιχεία για την πρόληψη.
- Η στροφή από ακαδημαϊκή επιτυχία σε συναισθηματική ευεξία και ψυχική υγεία των μαθητών θεωρείται απαραίτητη για ένα βιώσιμο σχολικό περιβάλλον.
Τα πρόσφατα περιστατικά βίας και εκφοβισμού από ανήλικους μαθητές αναδεικνύουν την ανάγκη για στενότερη συνεργασία θεσμών, εκπαιδευτικών, γονέων και ειδικών ψυχικής υγείας, καθώς και για την ενίσχυση του συστήματος υποστήριξης της σχολικής κοινότητας με ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.
Οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες ΔΟΕ και ΟΛΜΕ ζητούν τη μόνιμη και σταθερή παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών σε κάθε σχολείο, από την αρχή της σχολικής χρονιάς, για ουσιαστική παρέμβαση υπέρ των μαθητών και των εκπαιδευτικών.
Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την Πρόληψη της Βίας και την Αντιμετώπιση της Παραβατικότητας Ανηλίκων, κατά το διάστημα 2022-2025 προσλήφθηκαν 631 μόνιμοι ψυχολόγοι, εκ των οποίων οι 326 το 2025, ενώ σήμερα συνολικά 1.977 ψυχολόγοι υπηρετούν σε νηπιαγωγεία, δημοτικά, γυμνάσια και λύκεια.
Ρόλος και Αρμοδιότητες των Σχολικών Ψυχολόγων
Σύμφωνα με την Μαρία Κουλιανού, Σύμβουλο Ψυχολόγων του ΙΕΠ, οι κύριες αρμοδιότητες των σχολικών ψυχολόγων περιλαμβάνουν:
- Διερεύνηση του ψυχολογικού, παιδαγωγικού και εκπαιδευτικού προφίλ του παιδιού για πρώιμη ανίχνευση δυσκολιών.
- Δημιουργία υποστηρικτικού πλαισίου για μαθητές με ειδικές ανάγκες, σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς.
- Στήριξη οικογένειας για την αποτελεσματική υποστήριξη του μαθητή τόσο στο σχολείο όσο και στην καθημερινή ζωή εκτός σχολείου.
Παρά την αύξηση των ψυχολόγων, η αναλογία σήμερα παραμένει 1 ψυχολόγος ανά 5 σχολικές μονάδες. Όπως τονίζει η κ. Κουλιανού, η παρουσία ενός ψυχολόγου είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής για την πλήρη αντιμετώπιση της βίας, η οποία αποτελεί κοινωνικό φαινόμενο.
Δίκτυα Συνεργασίας και Καλές Πρακτικές
Η επέκταση των συνεργασιών μεταξύ σχολείων αποτελεί σημαντική εξέλιξη, με 600 σχολεία να εντάσσονται σε δίκτυα όπου ψυχολόγοι από γειτονικά σχολεία μπορούν να παρέχουν υποστήριξη, καλύπτοντας περιοχές όπου δεν υπάρχει μόνιμη παρουσία ειδικών.
Η Εθνική Στρατηγική 2025-2030 περιλαμβάνει 29 πολιτικές και 69 μέτρα, με ολιστική προσέγγιση στην πρόληψη της βίας:
- Υποχρεωτική εκπαίδευση μαθητών σε ειρηνική επίλυση συγκρούσεων και διαμεσολάβηση.
- Ενίσχυση εκπαιδευτικών μέσω τακτικών επισκέψεων συμβούλων εκπαίδευσης (3 φορές/εβδομάδα).
- Συνεργασία σχολείου-οικογένειας-κοινότητας με δράσεις ενδοσχολικής συνεκπαίδευσης και κοινές πρωτοβουλίες όμορων σχολείων.
Συναισθηματική Ισορροπία έναντι Ακαδημαϊκής Επιτυχίας
Σχολικοί ψυχολόγοι όπως η Ελίνα Κατσαδούρη τονίζουν ότι οι οδηγοί σπουδών στην Ελλάδα εστιάζουν υπερβολικά στο γνωστικό κομμάτι, ενώ σε άλλες χώρες όπως η Αυστραλία και η ΕΕ δίνεται προτεραιότητα στη συνολική ψυχική ευεξία και την πορεία των συμβουλευτικών αιτημάτων με εμπλοκή πολλών ειδικοτήτων.
Η κ. Κουλιανού υπογραμμίζει ότι η πολιτική για την πρόληψη της βίας πρέπει να επενδύει στην καλλιέργεια αξιών, εμπειριών και πολιτισμικών ευκαιριών για τα παιδιά, δημιουργώντας ένα περιβάλλον που προλαμβάνει και δεν περιορίζεται στην αντιμετώπιση των περιστατικών.
