Μέση Ανατολή: Οι 15 όροι Τραμπ προς το Ιράν, το «ρίσκο» για το Ισραήλ και η αντίδραση της Τεχεράνης
- Οι ΗΠΑ κατέθεσαν πακέτο έως 15 όρων προς το Ιράν για τερματισμό της σύγκρουσης
- Περιλαμβάνει αυστηρούς περιορισμούς σε πυρηνικό και πυραυλικό πρόγραμμα
- Προβλέπει άρση κυρώσεων και στήριξη πολιτικού πυρηνικού προγράμματος
- Ανησυχία στο Ισραήλ για «γρήγορη συμφωνία» χωρίς πλήρη συμμόρφωση
Στο τραπέζι των έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν βρίσκεται ένα εκτενές σχέδιο 15 σημείων, το οποίο, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, αποσκοπεί στον τερματισμό της σύγκρουσης και στη διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου ισορροπίας στη Μέση Ανατολή.
Ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε δημοσίως την ύπαρξη πολλαπλών σημείων σύγκλισης, υποστηρίζοντας ότι «υπάρχουν περίπου 15 σημεία συμφωνίας», με κορυφαίο στόχο –όπως τόνισε– την αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Το δίλημμα της «γρήγορης συμφωνίας»
Παρά τη φαινομενική πρόοδο, ισραηλινές πηγές εκφράζουν έντονη επιφυλακτικότητα. Σύμφωνα με το Channel 12, στην Ιερουσαλήμ επικρατεί ανησυχία ότι η Ουάσινγκτον ενδέχεται να επιδιώξει μια συμφωνία-πλαίσιο σε σύντομο χρονικό ορίζοντα, χωρίς να έχει προηγηθεί πλήρης συμμόρφωση της Τεχεράνης.
Το βασικό σενάριο που εξετάζεται περιλαμβάνει εκεχειρία διάρκειας ενός μήνα, κατά την οποία θα διαπραγματευτεί μια συνολική συμφωνία. Στη διαδικασία φέρονται να εμπλέκονται στενοί συνεργάτες του Τραμπ, όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, αξιοποιώντας μοντέλα προηγούμενων διαπραγματεύσεων σε Γάζα και Λίβανο.
Ωστόσο, η προοπτική μιας «ασαφούς συμφωνίας επί της αρχής» προκαλεί ανησυχία στην ισραηλινή πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, καθώς ενδέχεται να δώσει στρατηγικό πλεονέκτημα στο Ιράν πριν οριστικοποιηθούν οι δεσμεύσεις.
Οι βασικοί όροι των ΗΠΑ
Υποχρεώσεις του Ιράν
Το μεγαλύτερο μέρος του σχεδίου αφορά αυστηρούς περιορισμούς:
- Διάλυση των υφιστάμενων πυρηνικών δυνατοτήτων
- Δέσμευση μη απόκτησης πυρηνικών όπλων
- Απαγόρευση εμπλουτισμού ουρανίου εντός Ιράν
- Παράδοση εμπλουτισμένου ουρανίου στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας
- Διάλυση εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό
- Πλήρης πρόσβαση και εποπτεία από τον IAEA
- Εγκατάλειψη του δικτύου περιφερειακών συμμάχων («πληρεξουσίων»)
- Διακοπή χρηματοδότησης και εξοπλισμού αυτών
- Διατήρηση ανοιχτών των Στενών του Ορμούζ
- Περιορισμοί στο πυραυλικό πρόγραμμα
- Χρήση πυραύλων μόνο για άμυνα
Τα ανταλλάγματα προς την Τεχεράνη
Σε αντάλλαγμα, η Ουάσινγκτον φέρεται να προσφέρει:
- Πλήρη άρση διεθνών κυρώσεων
- Στήριξη στο πολιτικό πυρηνικό πρόγραμμα (π.χ. Μπουσέρ)
- Κατάργηση του μηχανισμού «snapback» επαναφοράς κυρώσεων
Ο ιρανικός στρατός απορρίπτει την ισχυρισμό του Τραμπ για συμφωνία
Ο εκπρόσωπος του αρχηγού των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων εξαπέλυσε σφοδρή επίθεση κατά των Ηνωμένων Πολιτειών, απορρίπτοντας κάθε ενδεχόμενο συμφωνίας.
Στην ανακοίνωσή του, υποστήριξε ότι η «στρατηγική ισχύς» που επικαλείται η Ουάσινγκτον έχει μετατραπεί σε «στρατηγική ήττα», τονίζοντας ότι εάν οι ΗΠΑ μπορούσαν να εξέλθουν από τη δύσκολη θέση, θα το είχαν ήδη πράξει.
Παράλληλα, κάλεσε την αμερικανική πλευρά να μην παρουσιάζει μια ήττα ως συμφωνία, υπογραμμίζοντας ότι «η εποχή των υποσχέσεων έχει τελειώσει» και ότι το διεθνές περιβάλλον διαμορφώνεται πλέον σε δύο αντίπαλα στρατόπεδα: «της αλήθειας και του ψεύδους».
Ο Ιρανός αξιωματούχος αμφισβήτησε επίσης τη συνοχή της αμερικανικής πολιτικής, κάνοντας λόγο για εσωτερικές αντιφάσεις που οδηγούν ακόμη και σε «διαπραγμάτευση με τον εαυτό της».
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ενεργειακό ζήτημα, σημειώνοντας ότι οι επενδύσεις των ΗΠΑ στην περιοχή δεν θα αποδώσουν και ότι οι τιμές ενέργειας και πετρελαίου δεν θα επανέλθουν στα προηγούμενα επίπεδα, έως ότου αναγνωριστεί ότι η σταθερότητα στην περιοχή «διασφαλίζεται από την ισχύ των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων».
Σε ιδιαίτερα αυστηρό τόνο, διαμηνύθηκε ότι καμία επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση δεν θα υπάρξει, μέχρι να εγκαταλειφθεί πλήρως κάθε σκέψη δράσης κατά του Ιράν.
Κλείνοντας, η ανακοίνωση ξεκαθαρίζει ότι η ιρανική πλευρά δεν πρόκειται να συνάψει συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, «ούτε τώρα ούτε ποτέ».
