Forvis Mazars: Γιατί η επόμενη μέρα της εκεχειρίας παραμένει αβέβαιη για οικονομία και αγορές
Σε κάθε πολεμική σύγκρουση, η διπλωματία επιχειρεί –τουλάχιστον μία φορά– να ανοίξει τον δρόμο προς τη διαπραγμάτευση. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι τι συμβαίνει όταν αυτή αποτυγχάνει. Σύμφωνα με την ανάλυση του Γιώργου Λαγαρία, Chief Economist στη Forvis Mazars, η τρέχουσα γεωπολιτική ένταση στα Στενά του Ορμούζ απέχει σημαντικά από μια ουσιαστική επίλυση.
Η πρόσκαιρη ευφορία των αγορών –μετοχές, πετρέλαιο και ομόλογα– για το άνοιγμα των Στενών είναι ως ένα βαθμό δικαιολογημένη. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η επιστροφή στο προηγούμενο status quo της απρόσκοπτης διέλευσης φαντάζει ακόμη μακρινή.
Το Ιράν έχει ήδη επιβάλει κόστος έως και 1 εκατ. δολάρια για την «ασφαλή» διέλευση πλοίων, ακόμη και εν μέσω εκεχειρίας, ενώ μικρής κλίμακας εχθροπραξίες συνεχίζονται. Το ιρανικό καθεστώς φαίνεται να έχει αποδεχθεί τις συνέπειες της στρατηγικής του, ενεργοποιώντας το ισχυρότερο διαπραγματευτικό του χαρτί: τον έλεγχο των Στενών.
Μόνο όταν βρέθηκε αντιμέτωπο με απειλές «πολιτισμικής καταστροφής», που παρέπεμπαν έμμεσα σε πυρηνική κλιμάκωση, δέχτηκε να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, και μάλιστα με μαξιμαλιστικές απαιτήσεις.
Από την άλλη πλευρά, σημειώνει ο Γιώργος Λαγαρίας, οι ΗΠΑ εμφανίζονται λιγότερο αποφασιστικές. Οι πολιτικές και οικονομικές επιπτώσεις, σε συνδυασμό με τον κίνδυνο εκθετικής επιδείνωσης, οδηγούν την Ουάσινγκτον στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων από θέση σχετικής αδυναμίας.
Γιατί οι εκεχειρίες αποτυγχάνουν
Οι εκεχειρίες δεν ισοδυναμούν με ειρήνη. Ιστορικά, τα τελευταία 100 χρόνια, το 50%-60% αυτών απέτυχαν να οδηγήσουν σε μόνιμο τερματισμό των συγκρούσεων. Συχνά, το αποτέλεσμα είναι είτε ένας «ψυχρός» πόλεμος είτε επανέναρξη των εχθροπραξιών με μεγαλύτερη ένταση.
Τα βασικά στοιχεία που ξεχωρίζουν τις επιτυχημένες εκεχειρίες είναι:
- Εγγυήσεις από τρίτες χώρες (δύσκολο στην παρούσα συγκυρία, καθώς οι ΗΠΑ είναι άμεσα εμπλεκόμενες)
- Συμφωνίες διαμοιρασμού εξουσίας (απαιτείται συμμετοχή και άλλων χωρών του Κόλπου)
- Οικονομικά κίνητρα για αποφυγή επανέναρξης συγκρούσεων
- Πολεμική κόπωση και από τις δύο πλευρές
Ένα δύσκολο γεωπολιτικό παζλ
Ρεαλιστικά, αναφέρει ο Chief Economist της Forvis Mazars, η άμεση επίλυση της κρίσης θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν διαθέτει πλέον διαπραγματευτικό πλεονέκτημα, ενώ ενδέχεται να απολαμβάνει πιο ενεργή στήριξη από την Κίνα.
Η επιδίωξη της Τεχεράνης για θεσμοθετημένο έλεγχο των Στενών και επιβολή «διοδίων» δημιουργεί ένα νέο, δυνητικά επικίνδυνο status quo. Η αντίδραση του Λευκού Οίκου ότι «το σχέδιο του Ιράν αποτελεί βάση για διαπραγμάτευση» δεν καθησυχάζει, αλλά αντίθετα θα έπρεπε να προβληματίζει τις αγορές.
Ο λόγος είναι απλός: μια τέτοια εξέλιξη συνεπάγεται τη διατήρηση του ελέγχου των Στενών από το ιρανικό καθεστώς – μια λύση που χαρακτηρίζεται από υψηλό γεωπολιτικό και οικονομικό ρίσκο.
Οι πραγματικές επιπτώσεις για την οικονομία
Σε αυτό το περιβάλλον, οι αγορές έχουν δευτερεύοντα ρόλο. Ακολουθούν τις εξελίξεις, χωρίς να τις προβλέπουν ή να τις καθορίζουν.
Το κρίσιμο μήνυμα για επιχειρήσεις και επενδυτές είναι σαφές:
- Αν τα Στενά παραμείνουν κλειστά για περισσότερες από τέσσερις εβδομάδες, οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία θα είναι αισθητές έως το τέλος του έτους.
- Σε περίπτωση νέου κλεισίματος χωρίς σαφή ορίζοντα επαναλειτουργίας, οι συνέπειες θα αυξηθούν εκθετικά.
