Πώς η κλιματική αλλαγή απειλεί την οικονομική «μηχανή» του Ειρηνικού
- Η κλιματική κρίση φέρνει οικονομικές πιέσεις στα νησιά του Ειρηνικού
- Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών μετακινεί τους πληθυσμούς τόνου
- Το Κιριμπάτι κινδυνεύει να χάσει κρίσιμα έσοδα από την αλιεία λόγω της κλιματικής κρίσης
Η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών λόγω της κλιματικής αλλαγής απειλεί την οικονομία πολλών νησιωτικών χωρών του Ειρηνικού, καθώς η μετακίνηση των πληθυσμών τόνου μπορεί να επηρεάσει δραστικά έσοδα, αλιεία και επισιτιστική ασφάλεια.
Ο απέραντος Ειρηνικός Ωκεανός και τα νησιά που βρίσκονται διάσπαρτα σε αυτόν παράγουν περισσότερο από το μισό του παγκόσμιου τόνου. Ανάμεσά τους βρίσκεται το Κιριμπάτι, ένα κράτος 33 νησιών στον κεντρικό Ειρηνικό, όπου πάνω από το 70% των κρατικών εσόδων προέρχεται από την πώληση αδειών αλιείας σε ξένους στόλους.
Παρά τη μικρή χερσαία έκτασή του, το Κιριμπάτι διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες (EEZ) στον κόσμο, που εκτείνεται σε περισσότερα από 3,4 εκατ. τετραγωνικά χιλιόμετρα και φιλοξενεί μεγάλους πληθυσμούς τόνου κιτρινόπτερου, μεγαλόφθαλμου και παλαμίδας. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η αύξηση της θερμοκρασίας των υδάτων ενδέχεται να ωθήσει τα κοπάδια τόνου προς πιο δροσερές περιοχές ανατολικά, εκτός των υδάτων του Κιριμπάτι. Μια τέτοια εξέλιξη θα μείωνε τη ζήτηση για τις αλιευτικές άδειες της χώρας, προκαλώντας σοβαρές απώλειες εσόδων.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στοιχεία, το Κιριμπάτι εισέπραξε 137 εκατ. δολάρια από άδειες αλιείας το 2024, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στα δύο πέμπτα του ΑΕΠ της χώρας, σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.
Ο κίνδυνος για την οικονομία και την επισιτιστική ασφάλεια
Οι ειδικοί σημειώνουν ότι ο τόνος είναι ιδιαίτερα ευαίσθητος ακόμη και σε μικρές μεταβολές της θερμοκρασίας του νερού. Καθώς ο ωκεανός θερμαίνεται, τα ψάρια μετακινούνται προς πιο ψυχρές περιοχές, κάτι που αναμένεται να επηρεάσει πολλές νησιωτικές οικονομίες του Ειρηνικού.
Το Κιριμπάτι συγκαταλέγεται στις χώρες που εκτιμάται ότι θα επηρεαστούν περισσότερο από τη μετακίνηση των πληθυσμών τόνου, σύμφωνα με την περιφερειακή οργάνωση Pacific Community.
Το υπουργείο Αλιείας της χώρας εκτιμά ότι, αν οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου παραμείνουν υψηλές, το Κιριμπάτι θα μπορούσε να χάσει περισσότερα από 10 εκατ. δολάρια ετησίως από αλιευτικά τέλη έως το 2050.
Παράλληλα, μειώνεται και η πρόσβαση των τοπικών κοινωνιών σε ψάρια, τα οποία αποτελούν βασική πηγή πρωτεΐνης. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Τροφίμων και Γεωργίας των Ηνωμένων Εθνών, τα νοικοκυριά στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε εισαγόμενα τρόφιμα, αυξάνοντας το κόστος διαβίωσης και μειώνοντας τη διατροφική ποιότητα.
Οι προσπάθειες προσαρμογής
Για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων, το Πράσινο Ταμείο για το Κλίμα έχει ξεκινήσει πρόγραμμα ύψους 156,8 εκατ. δολαρίων για τη στήριξη 14 χωρών και περιοχών του Ειρηνικού που εξαρτώνται από τον τόνο.
Το πρόγραμμα στοχεύει στη βελτίωση των συστημάτων πρόβλεψης για τη μετακίνηση των πληθυσμών τόνου, καθώς και στην ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας.
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση του Κιριμπάτι επενδύει στην ανάπτυξη εγχώριων μονάδων επεξεργασίας και κονσερβοποίησης τόνου, ενώ εξετάζει και εναλλακτικές πηγές εσόδων, όπως ο τουρισμός, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και η θαλάσσια καλλιέργεια ειδών όπως ο χάνος και τα θαλάσσια αγγούρια.
