Γεωπολιτική κόντρα στον ΟΗΕ για τα «Τουρκικά Στενά»: Η Άγκυρα απορρίπτει τις ελληνικές ενστάσεις
- Η Τουρκία απέρριψε επισήμως την ελληνική ένσταση για τη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά», τον οποίο χαρακτήρισε «γεωγραφικά ακριβή και περιγραφικό».
- Ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Άγκυρας υποστήριξε ότι η Σύμβαση του Μοντρέ (1936) ρυθμίζει το καθεστώς διέλευσης χωρίς να περιορίζει τη γεωγραφική ορολογία.
- Η Αθήνα επιμένει ότι η επίσημη ορολογία της Σύμβασης αναφέρεται ρητά σε «Δαρδανέλια, Θάλασσα του Μαρμαρά και Βόσπορο», καταγγέλλοντας προσπάθεια μονομερούς επανακαθορισμού.
Μια νέα εστία διπλωματικής έντασης με φόντο τις κρίσιμες θαλάσσιες οδούς της Ανατολικής Μεσογείου και του Εύξεινου Πόντου εξελίσσεται στους διαδρόμους του ΟΗΕ. Η Άγκυρα, μέσω του μόνιμου αντιπροσώπου της, Αχμέτ Γιλντίζ, απέστειλε επιστολή στον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες, κλιμακώνοντας την αντιπαράθεση με την Αθήνα για την ονομασία των Στενών.
Η «μάχη» της ορολογίας
Η κόντρα πυροδοτήθηκε μετά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας στις 29 Απριλίου, όπου η Ελλάδα εξέφρασε την αντίρρησή της στη χρήση του όρου «Τουρκικά Στενά» από την τουρκική πλευρά. Στην επιστολή του, ο Γιλντίζ υποστήριξε ότι ο όρος είναι περιγραφικός και αναφέρεται συλλογικά στις πλωτές οδούς που βρίσκονται υπό τουρκική κυριαρχία.
Η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι η χρήση αυτή δεν είναι νέα, αλλά υποστηρίζεται από έγγραφα διεθνών οργανισμών, όπως το ΝΑΤΟ και ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO), επιδιώκοντας να νομιμοποιήσει μια ορολογία που η Ελλάδα θεωρεί ότι αποκλίνει από τα συμφωνηθέντα.
Η ερμηνεία της Σύμβασης του Μοντρέ
Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται η Σύμβαση του Μοντρέ του 1936, η οποία καθορίζει το διεθνές καθεστώς διέλευσης από τα Στενά. Η τουρκική πλευρά διατείνεται ότι η Σύμβαση ρυθμίζει τη ναυσιπλοΐα, αλλά δεν είχε σκοπό να «τυποποιήσει γεωγραφικές ονομασίες» πέρα από αυτόν τον σκοπό.
Από την άλλη, η ελληνική πλευρά τονίζει ότι η Σύμβαση είναι σαφής και αναφέρεται ονομαστικά στα Στενά των Δαρδανελίων, τη Θάλασσα του Μαρμαρά και τον Βόσπορο. Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτή την ονοματολογία, σύμφωνα με την Αθήνα, αποτελεί προσπάθεια πολιτικής και νομικής διολίσθησης.
Γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η κίνηση της Άγκυρας να κατηγορήσει την Ελλάδα για «ιστορικές επιδιώξεις» αναδεικνύει το βάθος της δυσπιστίας μεταξύ των δύο χωρών, ακόμη και σε ζητήματα ορολογίας. Σε μια περίοδο που η ασφάλεια των θαλάσσιων οδών είναι κρίσιμη για το παγκόσμιο εμπόριο και τις ενεργειακές ροές, η επιμονή της Τουρκίας στον όρο «Τουρκικά Στενά» ερμηνεύεται ως μια προσπάθεια ενίσχυσης του ελέγχου και της επιρροής της πάνω σε ένα από τα πιο στρατηγικά περάσματα του πλανήτη.
Για τους αναλυτές, η διαμάχη αυτή δεν είναι απλώς λεκτική. Αφορά την ερμηνεία κυριαρχικών δικαιωμάτων και τη διαχείριση διεθνών συνθηκών σε ένα ρευστό γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου κάθε λέξη στον ΟΗΕ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως νομικό προηγούμενο στο μέλλον.
