ΟΗΕ: Για τρίτο μήνα ανοδικές οι διεθνείς τιμές τροφίμων – Πώς η κρίση στα Στενά του Ορμούζ πιέζει αγορές και εφοδιασμό
- Οι παγκόσμιες τιμές τροφίμων αυξήθηκαν για τρίτο συνεχόμενο μήνα τον Απρίλιο, με βασικό μοχλό τα φυτικά έλαια.
- Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ και το αυξημένο ενεργειακό κόστος επιβαρύνουν την παραγωγή, τη μεταποίηση και τις μεταφορές.
- Παρά τις πιέσεις στις τιμές, ο FAO εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος για την προσφορά δημητριακών σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η παγκόσμια αγορά τροφίμων εξακολουθεί να κινείται υπό το βάρος της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με τον Απρίλιο να σηματοδοτεί τον τρίτο διαδοχικό μήνα ανόδου για τις διεθνείς τιμές βασικών αγροτικών προϊόντων. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις ανησυχίες για νέο γύρο πληθωριστικών πιέσεων στην αλυσίδα τροφίμων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή αστάθεια και οι διαταραχές στο εμπόριο επηρεάζουν ολοένα και περισσότερο το κόστος παραγωγής.
Ο δείκτης τιμών τροφίμων της Διεθνούς Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) διαμορφώθηκε στις 130,7 μονάδες τον Απρίλιο, σημειώνοντας αύξηση 1,6% σε σχέση με τον Μάρτιο και 2% σε σύγκριση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο. Αν και η άνοδος δεν θεωρείται εκρηκτική, επιβεβαιώνει ότι οι διεθνείς αγορές παραμένουν ευάλωτες σε εξωγενείς κρίσεις, ιδιαίτερα όταν αυτές πλήττουν κρίσιμα ενεργειακά και ναυτιλιακά περάσματα.
Ο παράγοντας Ορμούζ και η ενέργεια
Στο επίκεντρο της νέας ανόδου βρίσκεται η κλιμάκωση των αναταράξεων που συνδέονται με τα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους σημαντικότερους κόμβους για τη μεταφορά ενέργειας διεθνώς. Όταν αυξάνεται το κόστος πετρελαίου και καυσίμων, η επιβάρυνση δεν μένει μόνο στον ενεργειακό τομέα. Μεταφέρεται γρήγορα στη γεωργική παραγωγή, στη βιομηχανική επεξεργασία, στις θαλάσσιες μεταφορές, ακόμη και στη διανομή τελικών προϊόντων.
Αυτό ακριβώς φαίνεται να αποτυπώνεται και στα τελευταία στοιχεία του FAO. Οι αγορές τροφίμων δεν επηρεάζονται μόνο από τις κλιματολογικές συνθήκες ή τη διαθεσιμότητα πρώτων υλών, αλλά πλέον και από τη γεωπολιτική ένταση που επηρεάζει το ενεργειακό κόστος. Σε αυτό το περιβάλλον, οι αυξήσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων ήταν σχεδόν αναμενόμενες.
Τα φυτικά έλαια οδηγούν την άνοδο
Η πιο έντονη μεταβολή καταγράφηκε στα φυτικά έλαια, τα οποία συνέχισαν την ανοδική τους πορεία και έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο από το καλοκαίρι του 2022. Η αύξηση αυτή αποδίδεται τόσο στην ενίσχυση των τιμών του φοινικέλαιου, του σογιέλαιου, του ηλιέλαιου και του κραμβέλαιου, όσο και στη γενικότερη πίεση που ασκεί το κόστος ενέργειας σε ολόκληρη την παραγωγική διαδικασία.
Παράλληλα, η ισχυρότερη ζήτηση για βιοκαύσιμα φαίνεται να εντείνει τις πιέσεις, καθώς μέρος της παραγωγής φυτικών ελαίων κατευθύνεται εκτός διατροφικής αλυσίδας. Το αποτέλεσμα είναι μια πιο σφιχτή ισορροπία ανάμεσα στην προσφορά και τη ζήτηση, με τις τιμές να κινούνται ανοδικά σε διεθνές επίπεδο.
Πιέσεις και σε σιτηρά και ρύζι
Ανοδικά κινήθηκαν και οι τιμές των δημητριακών, κυρίως εξαιτίας της αύξησης στις τιμές του σιταριού και του καλαμποκιού. Αν και οι μεταβολές σε αυτή την κατηγορία ήταν πιο ήπιες συγκριτικά με τα φυτικά έλαια, η σημασία τους είναι ιδιαίτερη, καθώς πρόκειται για βασικά προϊόντα με ευρεία επίδραση στην κατανάλωση και στην κτηνοτροφία.
Το ρύζι κατέγραψε επίσης αύξηση, με τις εκτιμήσεις να συνδέουν την εξέλιξη αυτή με το υψηλότερο κόστος παραγωγής και εμπορίας στις εξαγωγικές χώρες. Όταν οι τιμές πετρελαίου και παραγώγων ενισχύονται, το κόστος επεξεργασίας, μεταφοράς και διάθεσης του προϊόντος αυξάνεται, επιβαρύνοντας τελικά τη διεθνή τιμή.
Κρέας σε ιστορικό υψηλό, αποκλιμάκωση σε γαλακτοκομικά και ζάχαρη
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εικόνα στην αγορά κρέατος, όπου ο σχετικός δείκτης του FAO διαμορφώθηκε σε νέο ιστορικό υψηλό. Η άνοδος συνδέθηκε κυρίως με τις αυξημένες τιμές στο βόειο κρέας, στοιχείο που δείχνει ότι η πίεση δεν περιορίζεται μόνο στις φυτικές πρώτες ύλες αλλά επεκτείνεται και στην πρωτεϊνική αλυσίδα.
Αντίθετα, πιο ήπια ήταν η εικόνα στα γαλακτοκομικά, όπου καταγράφηκε μικρή πτώση, ενώ σημαντικότερη υποχώρηση σημείωσε η ζάχαρη. Η τελευταία επηρεάστηκε από τις προσδοκίες για επαρκή παγκόσμια προσφορά, κάτι που λειτούργησε εξισορροπητικά σε μια κατά τα άλλα ανοδική εικόνα της αγοράς τροφίμων.
Ανθεκτικότητα με επιφυλάξεις
Παρά τις ανατιμήσεις, ο FAO εκτιμά ότι τα παγκόσμια αγροδιατροφικά συστήματα εξακολουθούν να επιδεικνύουν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Το στοιχείο αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς δείχνει ότι, τουλάχιστον προς το παρόν, οι διαταραχές δεν έχουν οδηγήσει σε αποσταθεροποίηση της παγκόσμιας προσφοράς σε τέτοιο βαθμό που να προκαλεί πανικό στις αγορές.
Την ίδια στιγμή, ο οργανισμός αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή του για την παγκόσμια παραγωγή δημητριακών το 2025, εκτιμώντας ότι θα κινηθεί σε επίπεδα υψηλότερα από την προηγούμενη χρονιά. Η πρόβλεψη αυτή λειτουργεί ως αντίβαρο στις βραχυπρόθεσμες πιέσεις, αν και η ελαφρά υποχώρηση της εκτίμησης για την παραγωγή σιταριού το 2026 υπενθυμίζει ότι οι ισορροπίες παραμένουν εύθραυστες.
