Οι 17 ώρες που άλλαξαν τη Μέση Ανατολή: Το παρασκήνιο της συμφωνίας Τραμπ – Ιράν

• Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν βρέθηκε επανειλημμένα κοντά στην κατάρρευση πριν από την υπογραφή της.
• Το Κατάρ διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο ως βασικός διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
• Οι ισραηλινές επιθέσεις στη Βηρυτό προκάλεσαν σοβαρές εμπλοκές στη διαδικασία.
• Στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων βρέθηκαν το πυρηνικό πρόγραμμα, οι κυρώσεις και τα Στενά του Ορμούζ.

Στις Βερσαλλίες, παρουσία διεθνών αξιωματούχων και κορυφαίων στελεχών της αμερικανικής κυβέρνησης, ο Ντόναλντ Τραμπ υπέγραψε το μνημόνιο κατανόησης που σηματοδότησε τον τερματισμό της σύγκρουσης με το Ιράν και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, κλείνοντας έναν κύκλο διαπραγματεύσεων που βρέθηκε πολλές φορές στο χείλος της αποτυχίας.

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Αμερικανός πρόεδρος είχε ανακοινώσει μέσω του Truth Social ότι η συμφωνία είχε ολοκληρωθεί, προτρέποντας τα πλοία να επιστρέψουν στα Στενά του Ορμούζ και δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι ήρθε η ώρα να «ρέει ξανά το πετρέλαιο».

Ωστόσο, εκείνη τη στιγμή το τελικό κείμενο δεν είχε ακόμη δημοσιοποιηθεί, η επίσημη υπογραφή δεν είχε πραγματοποιηθεί και αρκετά από τα πιο κρίσιμα ζητήματα παρέμεναν ανοικτά.

Η ισραηλινή επίθεση που λίγο έλειψε να ανατρέψει τα πάντα

Η πιο σοβαρή απειλή για τη συμφωνία καταγράφηκε το πρωί της ίδιας ημέρας. Ισραηλινά πλήγματα στη νότια Βηρυτό προκάλεσαν έντονη αντίδραση από την Τεχεράνη, η οποία είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα ότι μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση των συνομιλιών.

Η ιρανική πλευρά πάγωσε προσωρινά τις επαφές, ενώ αρκετές δυτικές και αραβικές πρωτεύουσες εκτίμησαν ότι επρόκειτο για μια τελευταία προσπάθεια του Μπέντζαμιν Νετανιάχου να επηρεάσει το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων.

Η αντίδραση του Τραμπ ήταν ασυνήθιστα σκληρή. Ο Αμερικανός πρόεδρος επέκρινε δημόσια την επιχείρηση και, σύμφωνα με πληροφορίες, εξέφρασε έντονη δυσαρέσκεια στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, θεωρώντας ότι κινδύνευε να χαθεί μια συμφωνία που απαιτούσε μήνες διπλωματικών προσπαθειών.

Ο ρόλος-κλειδί του Κατάρ

Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις εξελισσόταν ένα πολυεπίπεδο διπλωματικό παρασκήνιο.

Το Κατάρ, με τη συνδρομή της Τουρκίας, της Αιγύπτου και του Πακιστάν, ανέλαβε σταδιακά πρωταγωνιστικό ρόλο στη διαμεσολάβηση μεταξύ των δύο πλευρών.

Καταριανοί αξιωματούχοι πραγματοποίησαν μυστικές αποστολές στην Τεχεράνη και αργότερα στην Ουάσιγκτον, μεταφέροντας προτάσεις και διερευνώντας τα περιθώρια συμβιβασμού.

Στις συναντήσεις που ακολούθησαν συμμετείχαν κορυφαία στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο Τζέι Ντι Βανς, ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος είχε αναλάβει κομβικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.

Τα τρία βασικά μέτωπα των συνομιλιών

• Το μέλλον του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
• Η σταδιακή άρση των αμερικανικών κυρώσεων.
• Η επαναλειτουργία και το καθεστώς των Στενών του Ορμούζ.

Το οικονομικό παζάρι πίσω από τη συμφωνία

Η Τεχεράνη εμφανίστηκε διατεθειμένη να συζητήσει την τύχη των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, είτε μέσω αραίωσης είτε μέσω απομάκρυνσης μέρους τους.

Σε αντάλλαγμα, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποδέχθηκαν ένα σχέδιο σταδιακής άρσης κυρώσεων, συνδεδεμένο με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.

Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες που διέρρευσαν από τα προσχέδια των συνομιλιών, το Ιράν θα μπορούσε να εξασφαλίσει διευκολύνσεις στις εξαγωγές πετρελαίου και πρόσβαση σε ένα ευρύτερο πρόγραμμα οικονομικής στήριξης που θα χρηματοδοτούνταν από χώρες του Κόλπου.

Για την Ουάσιγκτον, το σημαντικότερο αντάλλαγμα ήταν η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και η δέσμευση της Τεχεράνης ότι δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου.

Όταν ο πόλεμος έγινε πολιτικό πρόβλημα

Καθώς η σύγκρουση παρατεινόταν, το κόστος για τον Λευκό Οίκο αυξανόταν. Οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας άρχισαν να επηρεάζουν τον πληθωρισμό στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ οι δημοσκοπήσεις κατέγραφαν αυξανόμενη ανησυχία για την οικονομία.

Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών ενισχυόταν ο προβληματισμός για τις πολιτικές συνέπειες της σύγκρουσης ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.

Σύμφωνα με την ανάλυση, όσο αυξανόταν το οικονομικό και πολιτικό κόστος, τόσο περισσότερο ο Τραμπ έδειχνε διατεθειμένος να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό που λίγους μήνες νωρίτερα θα θεωρούσε αδιανόητο.

Οι τελευταίες 17 ώρες

Η τελική φάση των διαπραγματεύσεων διήρκεσε 17 συνεχόμενες ώρες. Οι Καταριανοί μεσολαβητές απείλησαν περισσότερες από μία φορές ότι θα εγκατέλειπαν το τραπέζι, καθώς η ιρανική πλευρά ζητούσε συνεχείς τροποποιήσεις στο κείμενο.

Την ώρα που η συμφωνία βρισκόταν κοντά στην ολοκλήρωσή της, νέες ισραηλινές επιδρομές στη Βηρυτό δημιούργησαν νέα κρίση.

Αυτή τη φορά, όμως, η αμερικανική πλευρά αντέδρασε άμεσα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο Τραμπ προσέφερε στην Τεχεράνη πρόσθετες διευκολύνσεις σχετικά με την άρση του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, συμβάλλοντας στην ολοκλήρωση της συμφωνίας.

Όταν τελικά υπέγραψε το μνημόνιο στις Βερσαλλίες, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να συνόψισε τη λογική της συμφωνίας με μία φράση: «Το πετρέλαιο πέφτει».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Ξέσπασμα Τραμπ: «Ανόητοι αυτοί που νομίζουν ότι δεν ήμουν αρκετά αυστηρός με το Ιράν»
• Συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν: Τι κερδίζει και τι χάνει κάθε πλευρά στο deal των 14 σημείων (vid)
• Νέα εποχή στη Fed: Ο Κέβιν Γουόρς «σβήνει» τη γλώσσα Πάουελ και ανησυχεί τις αγορές
• Χρυσή Βίζα, φορολογικά κίνητρα και lifestyle: Γιατί η Ελλάδα «κερδίζει» τους πλούσιους του κόσμου