Σε ισχύ από 1η Ιουλίου η συμφωνία ΕΕ – ΗΠΑ: Τι αλλάζει για τις ελληνικές επιχειρήσεις
- Η νέα εμπορική συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ τίθεται σε ισχύ από την 1η Ιουλίου 2026 και θα εφαρμόζεται έως το τέλος του 2029, εισάγοντας νέο δασμολογικό πλαίσιο για βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα.
- Η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί τους δασμούς για το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων, ενώ προβλέπονται ειδικές ποσοστώσεις και μηχανισμοί προστασίας για ευαίσθητα αγροτικά αγαθά.
- Για την Ελλάδα, η συμφωνία επηρεάζει κυρίως τις συνθήκες ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά, ενώ ζητήματα όπως η προστασία της φέτας και των προϊόντων ΠΟΠ παραμένουν ανοιχτά.
- Παρά την έναρξη εφαρμογής της συμφωνίας, οι εμπορικές σχέσεις Βρυξελλών και Ουάσινγκτον εξακολουθούν να δοκιμάζονται από τις διαφωνίες για τον χάλυβα, το αλουμίνιο και τη φορολόγηση των ψηφιακών υπηρεσιών.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες περνούν από την 1η Ιουλίου σε ένα νέο πλαίσιο εμπορικών σχέσεων, καθώς τίθεται σε εφαρμογή η συμφωνία που αλλάζει τους όρους για εκατοντάδες βιομηχανικά και αγροτικά προϊόντα.
Η εφαρμογή της προβλέπει κατάργηση δασμών για το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων που εισάγονται στην ΕΕ, νέες δασμολογικές ποσοστώσεις για επιλεγμένα αγροτικά προϊόντα και μηχανισμούς προστασίας σε περίπτωση που οι δύο πλευρές αποκλίνουν από όσα συμφωνήθηκαν.
Η συμφωνία αποκτά πλέον πλήρη νομική ισχύ με τη δημοσίευση του Κανονισμού (ΕΕ) 2026/1455 στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, εφαρμόζεται από την 1η Ιουλίου 2026 και θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, μετατρέποντας σε δεσμευτικό δίκαιο την πολιτική συμφωνία που είχαν συνάψει η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η νέα συμφωνία φιλοδοξεί να προσφέρει μεγαλύτερη σταθερότητα στις εμπορικές σχέσεις των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του δυτικού κόσμου, έπειτα από μια περίοδο έντονων διαπραγματεύσεων και αβεβαιότητας γύρω από τους δασμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΕ, το διμερές εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών ξεπέρασε τα 1,77 τρισ. ευρώ το 2025, γεγονός που καθιστά τη διατλαντική σχέση τη σημαντικότερη στον κόσμο.
Τι προβλέπει η συμφωνία
Βασικός πυλώνας του νέου πλαισίου είναι η κατάργηση των εισαγωγικών δασμών της ΕΕ για το μεγαλύτερο μέρος των αμερικανικών βιομηχανικών προϊόντων.
Στη λίστα περιλαμβάνονται χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα, πλαστικά, προϊόντα καουτσούκ, λιπάσματα, βαφές, κόλλες, καλλυντικά, μέταλλα, μηχανήματα, εξοπλισμός υψηλής τεχνολογίας, οχήματα, προϊόντα αεροναυπηγικής και όργανα ακριβείας. Η κίνηση αποτελεί τη σημαντικότερη παραχώρηση της ευρωπαϊκής πλευράς στο πλαίσιο της συμφωνίας και αποσκοπεί στη μείωση του κόστους των συναλλαγών και στην ενίσχυση των διατλαντικών επενδύσεων.
Η συμφωνία δεν περιορίζεται, ωστόσο, στη βιομηχανία. Για μια σειρά αγροτικών προϊόντων προβλέπεται διαφορετικό καθεστώς, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση επιλέγει να διατηρήσει μηχανισμούς προστασίας για ευαίσθητους κλάδους της πρωτογενούς παραγωγής.
Οι αλλαγές στα αγροτικά προϊόντα
Για προϊόντα όπως οι ντομάτες, τα αγγούρια, οι αγκινάρες, ορισμένα εσπεριδοειδή και οι χυμοί σταφυλιών αναστέλλεται μόνο μέρος του ισχύοντος δασμού, ενώ παραμένει σε ισχύ ο ειδικός μηχανισμός που ενεργοποιείται όταν οι τιμές εισαγωγής υποχωρούν κάτω από τα προβλεπόμενα επίπεδα.
Παράλληλα, δημιουργούνται 20 νέες δασμολογικές ποσοστώσεις, μέσω των οποίων συγκεκριμένες ποσότητες αμερικανικών προϊόντων θα εισάγονται με μηδενικούς ή μειωμένους δασμούς. Στις ποσοστώσεις περιλαμβάνονται το χοιρινό κρέας, το κρέας βίσωνα, τα γαλακτοκομικά προϊόντα, τα τυριά, οι ξηροί καρποί, το σογιέλαιο, θαλασσινά όπως ο σολομός, ο μπακαλιάρος Αλάσκας και οι γαρίδες, καθώς και προϊόντα όπως ο καφές, το κακάο και παρασκευάσματα ζαχαροπλαστικής. Οι ποσοστώσεις θα ανανεώνονται ανά δωδεκάμηνο, με αφετηρία την 1η Ιουλίου 2026.
Οι ασφαλιστικές δικλείδες
Παρότι η συμφωνία ανοίγει σημαντικά την ευρωπαϊκή αγορά, η Επιτροπή διατηρεί τη δυνατότητα να αναστείλει εν μέρει ή συνολικά τις παραχωρήσεις, εφόσον οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους ή προχωρήσουν σε μέτρα που ανατρέπουν το συμφωνημένο πλαίσιο.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον χάλυβα και το αλουμίνιο, οι οποίοι εξαιρούνται από το γενικό πλαίσιο της συμφωνίας. Οι αμερικανικοί δασμοί 50% στα συγκεκριμένα προϊόντα παραμένουν σε ισχύ και, εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή έως το τέλος του 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί το δικαίωμα να επαναφέρει αντίμετρα σε αντίστοιχα αμερικανικά προϊόντα.
Παράλληλα, προβλέπεται μηχανισμός διασφάλισης που επιτρέπει στην Κομισιόν να παρέμβει σε περίπτωση που η αύξηση των εισαγωγών προκαλέσει ή απειλήσει να προκαλέσει σοβαρή ζημία σε ευρωπαϊκούς παραγωγικούς κλάδους.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η νέα συμφωνία δεν αναμένεται να αλλάξει δραστικά το πλαίσιο των εξαγωγών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο επηρεάζει τις συνθήκες ανταγωνισμού στην ευρωπαϊκή αγορά. Σύμφωνα με στοιχεία του Γραφείου Οικονομικών και Εμπορικών Υποθέσεων της ελληνικής πρεσβείας στην Ουάσινγκτον, οι ελληνικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ ανήλθαν το 2025 στα 2,4 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές διαμορφώθηκαν στα 2,34 δισ. ευρώ, με το συνολικό διμερές εμπόριο να φτάνει τα 4,75 δισ. ευρώ.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απορροφούν περίπου το 5% των ελληνικών εξαγωγών, αποτελώντας έναν από τους σημαντικότερους προορισμούς εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μετά την επιβολή των αμερικανικών δασμών το 2025, ορισμένοι ελληνικοί κλάδοι εμφάνισαν θετικές επιδόσεις, όπως τα φύλλα αλουμινίου, τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι στροβιλοκινητήρες, ενώ άλλοι, όπως τα παρασκευάσματα τροφίμων και τα μέρη αεροσκαφών, κατέγραψαν απώλειες.
Ξεχωριστή περίπτωση αποτελεί η φέτα, της οποίας οι εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες μειώθηκαν σημαντικά, με το ζήτημα της αναγνώρισης των προϊόντων Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης να εξακολουθεί να αποτελεί σημείο τριβής μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσινγκτον. Παράλληλα, η διευκόλυνση εισόδου περισσότερων αμερικανικών βιομηχανικών και αγροτικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά αναμένεται να εντείνει τον ανταγωνισμό σε ορισμένους τομείς, εξέλιξη που παρακολουθούν στενά τόσο οι ελληνικές επιχειρήσεις όσο και οι παραγωγικοί φορείς.
Το ανοιχτό μέτωπο του ψηφιακού φόρου
Παρότι η συμφωνία τίθεται πλέον σε εφαρμογή, οι εμπορικές σχέσεις των δύο πλευρών απέχουν από το να θεωρηθούν οριστικά διευθετημένες. Τις τελευταίες ημέρες ο Ντόναλντ Τραμπ επανήλθε με προειδοποίηση ότι χώρες οι οποίες θα επιβάλουν φόρο ψηφιακών υπηρεσιών σε αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες ενδέχεται να βρεθούν αντιμέτωπες με δασμούς που θα φτάνουν ακόμη και το 100%.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή απάντησε ότι η Ένωση και τα κράτη-μέλη της διατηρούν το κυρίαρχο δικαίωμα να καθορίζουν τη φορολογική τους πολιτική, ενώ παράλληλα συνεχίζονται οι επαφές με την Ουάσινγκτον για τη διαμόρφωση ενός μόνιμου πλαισίου συνεργασίας και στον ψηφιακό τομέα. Παρά τις επιμέρους εκκρεμότητες, η εφαρμογή της συμφωνίας από την 1η Ιουλίου σηματοδοτεί τη σημαντικότερη αναδιάρθρωση των εμπορικών σχέσεων ΕΕ-ΗΠΑ των τελευταίων ετών και δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο για επιχειρήσεις, εξαγωγείς και επενδυτές στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
*Με πληροφορίες από Official Journal of the European Union, Reuters, Le Monde, ICIS, Γραφείο ΟΕΥ της Ελληνικής Πρεσβείας στην Ουάσινγκτον
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Η Ελλάδα δεν είναι πια το «φθηνό στοίχημα» των funds – Τι «βλέπει» η BofA
- ΗΠΑ: Το Ανώτατο Δικαστήριο μπλοκάρει το διάταγμα Τραμπ για την ιθαγένεια
- Ο καύσωνας στη Γαλλία ξεπέρασε ακόμη και το πιο ακραίο σενάριο για το 2050
