Γιατί οι παραδοσιακές οικονομικές έρευνες χάνουν την αξιοπιστία τους
Παρότι η οικονομία των Ηνωμένων Πολιτειών και γενικότερα η Δύση συνεχίζει να αναπτύσσεται με ρυθμούς άνω του 2%, η ψυχολογία των καταναλωτών παραμένει εξαιρετικά αρνητική. Το χάσμα ανάμεσα στα οικονομικά δεδομένα και στο συναίσθημα της κοινωνίας έχει φτάσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Όπως επισημαίνει ο Ruchir Sharma, chair of Rockefeller International, οι παραδοσιακές οικονομικές έρευνες χάνουν σταδιακά τη δύναμή τους ως εργαλείων πρόβλεψης, καθώς δεν αντανακλούν πλέον με ακρίβεια την πραγματική κατάσταση της οικονομίας.
Οι βασικοί δείκτες καταναλωτικής εμπιστοσύνης στις ΗΠΑ, όπως οι έρευνες του Conference Board και του University of Michigan, βρίσκονται σε επίπεδα που συνήθως συνδέονται με περιόδους ύφεσης.
Ωστόσο, η πραγματική οικονομική δραστηριότητα αφηγείται μια διαφορετική ιστορία. Οι καταναλωτές συνεχίζουν να ξοδεύουν, οι επιχειρήσεις διατηρούν την παραγωγή τους και η οικονομία αποφεύγει την ύφεση που πολλοί προέβλεπαν.
Αυτό το φαινόμενο δημιουργεί ένα σημαντικό ερώτημα:
Μπορούν οι παραδοσιακές οικονομικές έρευνες να περιγράψουν πλέον αξιόπιστα την πραγματικότητα;
Σύμφωνα με τον Ruchir Sharma, η απάντηση είναι όλο και περισσότερο αρνητική.
Γιατί οι οικονομικές δημοσκοπήσεις αποτυγχάνουν
Οι έρευνες οικονομικού κλίματος αντιμετωπίζουν μια σειρά από προβλήματα που περιορίζουν την αξιοπιστία τους.
1. Μειώνεται η συμμετοχή στις έρευνες
Ένας από τους βασικούς λόγους είναι η πτώση των ποσοστών συμμετοχής. Όλο και λιγότεροι πολίτες απαντούν σε οικονομικές δημοσκοπήσεις, με αποτέλεσμα το δείγμα να γίνεται λιγότερο αντιπροσωπευτικό.
2. Τα κοινωνικά δίκτυα ενισχύουν την απαισιοδοξία
Η ψηφιακή εποχή έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται την οικονομία. Τα κοινωνικά δίκτυα συχνά ενισχύουν το αίσθημα δυσαρέσκειας, ανεξάρτητα από το αν οι οικονομικοί δείκτες βελτιώνονται.
Η σύγκριση με τον τρόπο ζωής των πολύ πλουσίων δημιουργεί επίσης ένα διαρκές αίσθημα οικονομικής ανεπάρκειας, ακόμη και σε περιόδους ανάπτυξης.
3. Η πολιτική πόλωση επηρεάζει τις απαντήσεις
Οι οικονομικές απόψεις έχουν γίνει περισσότερο πολιτικοποιημένες.
Όπως αναφέρει ο Ruchir Sharma, όταν η οικονομική κατάσταση αξιολογείται μέσα από κομματικό φίλτρο, οι πολίτες συχνά εκτιμούν την οικονομία διαφορετικά ανάλογα με το ποιο κόμμα βρίσκεται στην εξουσία.
Έτσι, δύο ομάδες πολιτών μπορούν να βλέπουν την ίδια οικονομία με εντελώς διαφορετικό τρόπο.
Η ανισότητα αλλάζει την εικόνα της οικονομικής πραγματικότητας
Ένα από τα σημαντικότερα επιχειρήματα του Sharma αφορά την αυξανόμενη ανισότητα.
Το ΑΕΠ μετρά τη συνολική οικονομική δραστηριότητα, όμως οι δημοσκοπήσεις δίνουν το ίδιο βάρος σε κάθε πολίτη. Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα: όταν η ανάπτυξη προέρχεται κυρίως από τις δαπάνες μιας μικρής ομάδας υψηλού εισοδήματος, η πλειοψηφία μπορεί να αισθάνεται ότι δεν συμμετέχει στην οικονομική πρόοδο.
Στις ΗΠΑ, το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού αντιπροσωπεύει πλέον περίπου το ήμισυ της καταναλωτικής δαπάνης, ενώ πριν από τρεις δεκαετίες το ποσοστό ήταν περίπου στο ένα τρίτο.
Αυτό σημαίνει ότι η οικονομία μπορεί να εμφανίζει ισχυρούς αριθμούς, την ώρα που πολλά νοικοκυριά βιώνουν πίεση από το κόστος ζωής.
Παράλληλα, παρότι ο πληθωρισμός έχει υποχωρήσει από τα υψηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών, η εμπειρία των καταναλωτών παραμένει αρνητική.
Οι τιμές πολλών βασικών αγαθών παραμένουν υψηλότερες σε σχέση με την περίοδο πριν από την πανδημία, γεγονός που επηρεάζει ιδιαίτερα τα νοικοκυριά χαμηλότερου εισοδήματος.
Την ίδια στιγμή, οι υψηλότερες εισοδηματικές ομάδες αισθάνονται μεγαλύτερη αισιοδοξία, καθώς επωφελούνται από την άνοδο των χρηματιστηριακών αγορών και την αύξηση της αξίας των περιουσιακών τους στοιχείων.
Το ίδιο πρόβλημα εμφανίζεται και στις επιχειρήσεις.
Οι δείκτες όπως οι έρευνες του ISM έχουν πολλές φορές προειδοποιήσει για ύφεση μετά την πανδημία, η οποία τελικά δεν πραγματοποιήθηκε.
Παράλληλα, οι μεγάλες επιχειρήσεις και οι μικρότερες εταιρείες αντιμετωπίζουν διαφορετικές συνθήκες. Οι μεγάλες εταιρείες διαθέτουν περισσότερους πόρους για να αντιμετωπίσουν τον πληθωρισμό και την αβεβαιότητα, ενώ οι μικρές επιχειρήσεις παραμένουν πιο ευάλωτες.
Ακόμη και η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Federal Reserve) έχει αρχίσει να επανεξετάζει τη σημασία αυτών των δεικτών.
Όπως έχει επισημάνει ο πρώην πρόεδρος της Fed, Jay Powell, οι Αμερικανοί συχνά δηλώνουν απαισιόδοξοι για την οικονομία, αλλά στη συνέχεια συνεχίζουν να καταναλώνουν και να πραγματοποιούν μεγάλες αγορές.
Η αντίφαση αυτή δείχνει ότι η ψυχολογία και η πραγματική οικονομική συμπεριφορά δεν κινούνται πάντα προς την ίδια κατεύθυνση.
Σύμφωνα με τον Ruchir Sharma, το πρόβλημα δεν είναι απλώς ένα φαινόμενο «κακής ψυχολογίας».
Η απαισιοδοξία αντανακλά πραγματικές ανησυχίες για ένα οικονομικό σύστημα που πολλοί θεωρούν ότι ευνοεί περισσότερο τους πλούσιους και τις μεγάλες εταιρείες.
Οι οικονομικές έρευνες χάνουν την προγνωστική τους δύναμη επειδή αποτυπώνουν ένα κοινωνικό συναίσθημα που δεν συνδέεται πλέον άμεσα με τους παραδοσιακούς δείκτες ανάπτυξης.
Η εποχή όπου ένας δείκτης καταναλωτικής εμπιστοσύνης μπορούσε να προβλέψει με ακρίβεια την πορεία της οικονομίας φαίνεται να τελειώνει.
Η αυξανόμενη ανισότητα, η πολιτική πόλωση, η επιρροή των κοινωνικών δικτύων και οι διαφορετικές εμπειρίες μεταξύ κοινωνικών ομάδων δημιουργούν ένα νέο οικονομικό περιβάλλον.
Όπως υποστηρίζει ο Ruchir Sharma, chair of Rockefeller International, όσο η οικονομική ανάπτυξη δεν συνοδεύεται από μεγαλύτερη αίσθηση δικαιοσύνης και συμμετοχής, οι παραδοσιακές έρευνες οικονομικού κλίματος θα συνεχίσουν να έχουν περιορισμένη αξία ως εργαλεία πρόβλεψης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Οι Ευρωπαίοι βλέπουν τον πληθωρισμό να υποχωρεί, αλλά εξακολουθούν να περιορίζουν τις δαπάνες τους
- ΕΚΤ: Θωρακίζει το Ευρωσύστημα απέναντι στους κλιματικούς κινδύνους με νέα κριτήρια
- Η Wall Street φοβάται πλέον τον… AI λογαριασμό – Πώς χάθηκαν 797 δισ. δολάρια των «Magnificent Seven» σε μία ημέρα
