Στενά του Ορμούζ: Η συμφωνία που φέρνει το Ιράν πιο κοντά στον έλεγχο της θαλάσσιας οδού

Ενώ οι συνομιλίες για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ φαίνεται πως περνάνε στην τελική ευθεία, η συμφωνία που διαμορφώνεται ενδεχομένως υπερβαίνει κατά πολύ μία απλή αλλαγή στη ναυσιπλοΐα. Εφόσον οριστικοποιηθεί, το πλαίσιο των διαπραγματεύσεων, θα δώσει στην Τεχεράνη ουσιαστικό ρόλο στον έλεγχο της κυκλοφορίας μέσω της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας οδού του κόσμου, μεταβάλλοντας τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, που επικαλείται ανώτερη ιρανική πηγή και δύο περιφερειακούς αξιωματούχους, το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει ότι το Ιράν θα αποκτήσει τον έλεγχο των πλοίων που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο μέσω των Στενών του Ορμούζ. Αν επιβεβαιωθεί, θα πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες παραχωρήσεις προς την Τεχεράνη από την έναρξη της σύγκρουσης, χωρίς ωστόσο η συμφωνία να έχει ακόμη οριστικοποιηθεί.

Το νέο πλαίσιο έρχεται μία ημέρα μετά την ανακοίνωση της Τεχεράνης ότι κατέληξε σε συμφωνία με το Ομάν για τη νέα διαδρομή των εμπορικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο, όπως προκύπτει πλέον από τις διαπραγματεύσεις, το διακύβευμα δεν αφορά μόνο τη χάραξη της νέας ναυτιλιακής οδού, αλλά και το ποιος θα έχει την αρμοδιότητα να επιβλέπει τη διέλευση των πλοίων.

Εφόσον εγκριθεί το σχέδιο, θα πρόκειται για μια σημαντική μεταβολή των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή. Πριν από τον πόλεμο, τα Στενά του Ορμούζ ήταν ανοικτά στη διεθνή ναυσιπλοΐα χωρίς τέλη ή μονομερή έλεγχο από κάποια περιφερειακή δύναμη. Η ανάθεση ουσιαστικού ρόλου στην Τεχεράνη θα ενίσχυε αισθητά τη θέση της στον Περσικό Κόλπο και θα δημιουργούσε μια νέα πραγματικότητα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.

Τα κρίσιμα σημεία που παραμένουν ανοιχτά

Παρά τη σημαντική πρόοδο που καταγράφεται στις συνομιλίες, αρκετά κρίσιμα ζητήματα εξακολουθούν να παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.

Το βασικότερο αφορά τον ακριβή ορισμό του «ελέγχου» που θα ασκεί το Ιράν. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι χώρες του Κόλπου επιμένουν οι επιθεωρήσεις των πλοίων να πραγματοποιούνται υπό περιφερειακή εποπτεία και όχι αποκλειστικά από τις ιρανικές αρχές, ενώ ζητούν οποιαδήποτε οικονομική επιβάρυνση να παραμείνει προαιρετική.

Παράλληλα, διαφωνία υπάρχει και ως προς την επιβολή τελών διέλευσης. Η Τεχεράνη επιδιώκει την επιβολή χρεώσεων μεταξύ 5% και 7% επί της αξίας των φορτίων των πλοίων που χρησιμοποιούν τα Στενά, το Ομάν φέρεται να προτείνει τέλος περίπου 3%, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν κάθε μορφή διοδίων.

Ασαφές παραμένει και το καθεστώς που θα ισχύσει για τα πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο προς την Αραβική Θάλασσα, καθώς ο ρόλος που θα διατηρήσει το Ιράν στη συγκεκριμένη κατεύθυνση αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις συνομιλίες.

Οι διαφορετικές θέσεις ΗΠΑ και Ιράν

Παρότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιμένει ότι η συμφωνία βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή της, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαψεύδει ότι διεξάγει απευθείας διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον.

Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε ότι οι συνομιλίες πραγματοποιούνται αποκλειστικά με το Ομάν και ότι οι δύο πλευρές έχουν καταλήξει σε «θεμελιώδεις συγκλίσεις». Παράλληλα, υποστήριξε ότι το Ιράν έχει λάβει μηνύματα από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με τα οποία η Ουάσιγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να επιστρέψει στις δεσμεύσεις του μνημονίου κατανόησης του Ιουνίου, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν έχουν πραγματοποιηθεί πρόσφατες απευθείας συνομιλίες μεταξύ των δύο χωρών.

Την ίδια στιγμή, το Axios αναφέρει, επικαλούμενο πηγές, ότι ο Λευκός Οίκος συμμετέχει παρασκηνιακά στις διαβουλεύσεις μέσω του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος βρίσκεται σε επαφή τόσο με τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί όσο και με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επισήμως από τις εμπλεκόμενες πλευρές.

Η πίεση προς τον Τραμπ και οι απειλές της Τεχεράνης

Οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται ενώ το Ιράν έχει προειδοποιήσει τις χώρες του Κόλπου ότι οποιαδήποτε νέα αμερικανική επίθεση θα προκαλέσει αντίποινα εναντίον κρίσιμων ενεργειακών υποδομών της περιοχής, επιχειρώντας να αυξήσει το κόστος μιας ενδεχόμενης νέας στρατιωτικής κλιμάκωσης.

Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη πίεση να οδηγήσει τη σύγκρουση σε διπλωματική αποκλιμάκωση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Παρά τους μήνες στρατιωτικών επιχειρήσεων, οι ΗΠΑ δεν έχουν καταφέρει να ανατρέψουν τον έλεγχο που ασκεί το Ιράν στην περιοχή, ενώ η αμερικανική ηγεσία καλείται πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα στη στρατιωτική πίεση και στην ανάγκη επίτευξης μιας πολιτικής συμφωνίας.

Παρά την πρόοδο που καταγράφεται, η συμφωνία δεν έχει ακόμη κλείσει. Το εύρος του ιρανικού ελέγχου στα Στενά του Ορμούζ, ο ρόλος των περιφερειακών κρατών στις επιθεωρήσεις, το καθεστώς διέλευσης των πλοίων και το ενδεχόμενο επιβολής τελών παραμένουν ανοιχτά ζητήματα, τα οποία αναμένεται να καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της σημαντικότερης ενεργειακής θαλάσσιας οδού του κόσμου, αλλά και τις νέες ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• BlackRock: Γιατί ο Αύγουστος δεν φέρνει ηρεμία στις αγορές – «Σαφάρι» στο AI, νέο τοπίο στα ομόλογα
• Τραμπ: «Τεράστια» τα αποθέματα όπλων στις ΗΠΑ – Διαψεύδει ελλείψεις για τα πλήγματα στο Ιράν
• Υποβλήθηκε αίτημα για ρήτρα διαφυγής, στο επίκεντρο ενεργειακά projects