Ισλανδία: «Όχι» στην ΕΕ με 52,8% – Πλήγμα για τη στρατηγική διεύρυνσης των Βρυξελλών

• Το 52,8% των Ισλανδών ψήφισε «όχι» στην επανέναρξη των ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ, έναντι 47,2% που τάχθηκε υπέρ.
• Η αλιεία και η εθνική κυριαρχία βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκστρατείας, με τις αγροτικές περιοχές να απορρίπτουν καθαρά την προσέγγιση με τις Βρυξέλλες.
• Το αποτέλεσμα θεωρείται πολιτικό πισωγύρισμα για τη στρατηγική διεύρυνσης της ΕΕ, καθώς η Ισλανδία είναι ήδη βαθιά ενσωματωμένη στην ευρωπαϊκή οικονομία μέσω του ΕΟΧ και της ζώνης Σένγκεν.

Η Ισλανδία είπε «όχι» στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κλείνοντας τουλάχιστον για το άμεσο μέλλον την πόρτα σε μια διαδικασία που είχε παγώσει περισσότερο από μία δεκαετία πριν.

Με τελικό αποτέλεσμα 52,8% υπέρ του «όχι» και 47,2% υπέρ του «ναι», οι Ισλανδοί ψηφοφόροι απέρριψαν την πρόταση επιστροφής στο τραπέζι των ενταξιακών συνομιλιών.

Το δημοψήφισμα δεν αφορούσε την ίδια την ένταξη στην ΕΕ. Ένα «ναι» θα οδηγούσε απλώς στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, με οποιαδήποτε τελική συμφωνία να τίθεται εκ νέου στην κρίση των πολιτών. Ωστόσο, το αποτέλεσμα ουσιαστικά παγώνει ξανά το ζήτημα για το προβλέψιμο μέλλον.

Η αλιεία νίκησε τα γεωπολιτικά επιχειρήματα

Το αποτέλεσμα ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη μεγάλη σημασία που έχει για την Ισλανδία ο έλεγχος των αλιευτικών της πόρων.

Οι αντίπαλοι της ένταξης προειδοποίησαν ότι η συμμετοχή στην Κοινή Αλιευτική Πολιτική της ΕΕ θα μπορούσε να περιορίσει την αυτονομία της χώρας στη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων της.

Οι ανησυχίες αυτές αποδείχθηκαν ιδιαίτερα ισχυρές εκτός της πρωτεύουσας.

Στο Ρέικιαβικ το «ναι» επικράτησε, όμως στις αγροτικές περιφέρειες το «όχι» ξεπέρασε σε αρκετές περιπτώσεις το 60%, επιβεβαιώνοντας το έντονο γεωγραφικό χάσμα γύρω από το ευρωπαϊκό ζήτημα.

Δεν έπεισε ούτε το επιχείρημα Τραμπ

Οι υποστηρικτές της επανέναρξης των συνομιλιών είχαν επιχειρήσει να συνδέσουν την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας με τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες στην Αρκτική.

Η αυξημένη αμερικανική πίεση γύρω από τη Γροιλανδία και η γενικότερη στρατηγική σημασία του Βόρειου Ατλαντικού είχαν ενισχύσει το επιχείρημα ότι η Ισλανδία θα είχε περισσότερη πολιτική και οικονομική ασφάλεια μέσα στην ΕΕ.

Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δείχνει ότι για την πλειοψηφία των ψηφοφόρων οι ανησυχίες γύρω από την κυριαρχία και τους φυσικούς πόρους βάρυναν περισσότερο.

Μια χώρα ήδη βαθιά συνδεδεμένη με την ΕΕ

Η απόφαση δεν σημαίνει ότι η Ισλανδία απομακρύνεται από την Ευρώπη.

Η χώρα συμμετέχει ήδη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, στην ενιαία αγορά και στη ζώνη Σένγκεν, έχοντας υιοθετήσει μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής νομοθεσίας χωρίς να είναι πλήρες μέλος της Ένωσης.

Για πολλούς υποστηρικτές του «όχι», αυτό ακριβώς αποτελεί το επιχείρημα υπέρ του status quo: η Ισλανδία απολαμβάνει μεγάλο μέρος των οικονομικών πλεονεκτημάτων της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης χωρίς να παραχωρεί πλήρη έλεγχο σε κρίσιμους τομείς.

Το ιστορικό των διαπραγματεύσεων

Η Ισλανδία υπέβαλε αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2009, μετά τη χρηματοπιστωτική κρίση που έπληξε ιδιαίτερα σοβαρά την οικονομία της.

Οι διαπραγματεύσεις ξεκίνησαν το 2010 και μέχρι το 2013 είχαν κλείσει 11 από τα 33 κεφάλαια της διαδικασίας.

Ωστόσο, η αλλαγή κυβέρνησης οδήγησε στο πάγωμα των συνομιλιών και το 2015 η χώρα αποσύρθηκε ουσιαστικά από τη διαδικασία.

Πλήγμα για τη διεύρυνση της ΕΕ

Για τις Βρυξέλλες, το αποτέλεσμα έχει μεγαλύτερη πολιτική σημασία από το μέγεθος της Ισλανδίας.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί τα τελευταία χρόνια να παρουσιάσει τη διεύρυνση ως στρατηγικό εργαλείο, ιδιαίτερα μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Ουκρανία, Μολδαβία και χώρες των Δυτικών Βαλκανίων βρίσκονται στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας.

Μια πιθανή επιστροφή της Ισλανδίας στις ενταξιακές συνομιλίες θα αποτελούσε ένα διαφορετικό μήνυμα: ότι η ένταξη παραμένει ελκυστική ακόμη και για μια πλούσια, σταθερή δημοκρατία που είναι ήδη στενά συνδεδεμένη με την ευρωπαϊκή οικονομία.

Αντίθετα, το «όχι» δείχνει ότι ακόμη και για μια χώρα που θα μπορούσε θεωρητικά να έχει σχετικά εύκολη πορεία προς την ένταξη, το πολιτικό κόστος μπορεί να θεωρείται μεγαλύτερο από τα πιθανά οφέλη.

Το προηγούμενο της Νορβηγίας

Η απόφαση της Ισλανδίας θυμίζει περισσότερο την περίπτωση της Νορβηγίας, η οποία απέρριψε την ένταξη στην ΕΕ σε δημοψηφίσματα το 1972 και το 1994.

Και στις δύο περιπτώσεις, ο έλεγχος των φυσικών πόρων και ιδιαίτερα της αλιείας αποτέλεσε κεντρικό ζήτημα.

Παρόμοια είναι και η περίπτωση της Ελβετίας, η οποία έχει επιλέξει να διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να επιδιώκει πλήρη πολιτική ένταξη.

Δεν είναι απαραίτητα αντιευρωπαϊκό μήνυμα

Το αποτέλεσμα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η ισλανδική κοινωνία είναι αντιευρωπαϊκή.

Η μικρή διαφορά μεταξύ των δύο στρατοπέδων, αλλά και η επικράτηση του «ναι» στο Ρέικιαβικ, δείχνουν μια χώρα βαθιά διχασμένη γύρω από το ζήτημα.

Το βασικό μήνυμα φαίνεται περισσότερο να αφορά τα όρια της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης: για σημαντικό μέρος των Ισλανδών, η πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά είναι επιθυμητή, αλλά η παραχώρηση μεγαλύτερου ελέγχου στις Βρυξέλλες για τομείς όπως η αλιεία, η γεωργία και η οικονομική πολιτική παραμένει ένα βήμα πολύ μακριά.

Για την ΕΕ, το ισλανδικό «όχι» αποτελεί έτσι μια υπενθύμιση ότι, ακόμη και σε ένα ολοένα πιο αβέβαιο γεωπολιτικό περιβάλλον, η εθνική κυριαρχία εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό πολιτικό επιχείρημα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Μειώσεις τιμών από 31 Αυγούστου: Πάνω από 1.660 προϊόντα φθηνότερα – Έως 30% οι εκπτώσεις
• Ισλανδία: Στο νήμα το δημοψήφισμα για την ΕΕ – Μπροστά με οριακή διαφορά το «όχι»
• Παπασταύρου: Νέοι κανόνες για επενδύσεις σε βιομηχανία, ΑΠΕ και τουρισμό