Ελ Εριάν: Η διπλή πρόκληση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος

Στο κατώφλι μιας πρωτοφανούς δομικής μεταμόρφωσης, η οποία καθοδηγείται από δύο αντίρροπες τάσεις, βρίσκεται το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Από τη μία πλευρά, η τεχνολογική εξέλιξη πιέζει από κάτω προς τα πάνω για μεγαλύτερη ταχύτητα, αποτελεσματικότητα και ενοποίηση. Από την άλλη πλευρά, οι γεωοικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις επιβάλλουν από πάνω προς τα πάνω τον κατακερματισμό, την προστατευτικότητα και τους εθνικούς περιορισμούς. 

Η ανάλυση αυτή του οικονομολόγου Μοχάμεντ Ελ Εριάν, επικεφαλής οικονομικού συμβούλου της Allianz, αναδεικνύει τις προκλήσεις και τις αβεβαιότητες που καλούνται να διαχειριστούν οι αγορές, οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί και οι ρυθμιστικές αρχές τα επόμενα χρόνια.

Στο επίπεδο της τεχνολογικής καινοτομίας, η Τεχνητή Νοημοσύνη, η τεχνολογία blockchain και η τιτλοποίηση ψηφιακών στοιχείων ενεργητικού επαναστατούν στον τρόπο εκτέλεσης των συναλλαγών. Η υπόσχεση αυτών των τεχνολογιών έγκειται στη δημιουργία ταχύτερων, φθηνότερων και πιο ευέλικτων υποδομών πληρωμών, οι οποίες μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη παραγωγικότητας σε ολόκληρη την οικονομία.

Στα επόμενα χρόνια, το παραδοσιακό σύστημα πληρωμών αναμένεται να παραχωρήσει τη θέση του σε πιο σύγχρονα, ψηφιακά περιβάλλοντα. Τα ψηφιακά νομίσματα κεντρικών τραπεζών και τα ιδιωτικά σταθερά ψηφιακά νομίσματα θα διαδραματίσουν κεντρικό ρόλο, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα και προσελκύοντας ένα ευρύτερο φάσμα ιδρυμάτων, συμπεριλαμβανομένων μη τραπεζικών φορέων. Παράλληλα, οι επενδυτές αξιοποιούν την Τεχνητή Νοημοσύνη όχι μόνο για ανάλυση πιστώσεων και επιλογή τίτλων, αλλά και για τη διαχείριση κινδύνου και την κατανομή κεφαλαίων.

Ωστόσο, αυτή η τεχνολογική πρόοδος συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους. Η ταχύτητα και η αυτοματοποίηση αυξάνουν την έκθεση σε εξελιγμένες κυβερνοεπιθέσεις, ενώ ενέχουν τον κίνδυνο εκτοπισμού θέσεων εργασίας και εμφάνισης νέων συστημικών λειτουργικών ευπαθειών. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων απαιτεί την αναθεώρηση των ροών εργασίας, την ενίσχυση της εταιρικής διακυβέρνησης και την απόκτηση της απαραίτητης τεχνογνωσίας από επιχειρήσεις και ρυθμιστικές αρχές.

Γεωοικονομικός κατακερματισμός  

Την ίδια στιγμή που η τεχνολογία διευκολύνει την ταχύτητα και την ενοποίηση, οι γεωοικονομικές δυνάμεις κινούνται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση, προωθώντας τον εθνικό κατακερματισμό και τις τριβές στις διεθνείς αγορές. Οι βραχυπρόθεσμες πολιτικές σκοπιμότητες, οι επιταγές της εθνικής ασφάλειας και οι γεωπολιτικοί ανταγωνισμοί επηρεάζουν πλέον άμεσα τις χρηματοπιστωτικές αποφάσεις.

Τα εργαλεία αυτής της πολιτικής περιλαμβάνουν την κυρώσεις σε επενδύσεις, την εργαλειοποίηση των συστημάτων πληρωμών, τις επιθετικές βιομηχανικές πολιτικές και την άμεση παρέμβαση των κρατών στη διαμόρφωση των τιμών των αγορών. Η τάση αυτή διασαλεύει τη λειτουργία της πολυμερούς οικονομικής τάξης. Οι ροές κεφαλαίων δεν καθορίζονται πλέον αποκλειστικά από τις αποδόσεις προσαρμοσμένες στον κίνδυνο, αλλά επηρεάζονται καθοριστικά από κρατικές επιδοτήσεις, κεφαλαιακούς περιορισμούς και στοχευμένες επενδυτικές οδηγίες.

Στο διεθνές πεδίο, οι κυρώσεις και οι δασμοί χρησιμοποιούνται όλο και συχνότερα ως μέσα πίεσης. Η επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε τρίτες χώρες που διευκολύνουν το εμπόριο με αντίπαλα κράτη γίνεται συχνότερη. Ως αντίδραση, οι στοχευμένες ή μη ευθυγραμμισμένες οικονομίες εντείνουν τις προσπάθειές τους για τη δημιουργία εναλλακτικών, μη δυτικών δικτύων πληρωμών, ενισχύοντας περαιτέρω τη διάσπαση του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Επιπλέον, η αυξανόμενη συσσώρευση δημόσιου χρέους και οι εκδόσεις ομολόγων από τις μεγάλες οικονομίες δοκιμάζουν την αντοχή των αγορών. Η πιθανότητα τεχνητής συγκράτησης των αποδόσεων από τις κυβερνήσεις δυσκολεύει τη σωστή τιμολόγηση των πόρων, αυξάνοντας τη δομική μεταβλητότητα και θέτοντας υπό αμφισβήτηση την ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών.

Το παράδοξο του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού τομέα

Αυτές οι δύο αντίρροπες δυνάμεις συνθέτουν ένα μοναδικό παράδοξο. Ενώ η εκτέλεση των χρηματοπιστωτικών πράξεων γίνεται ταχύτερη και εξυπνότερη από ποτέ, η διασυνοριακή κινητικότητα των κεφαλαίων και η αποτελεσματική κατανομή των εγχώριων πόρων περιορίζονται δραστικά.

Για παράδειγμα, ενώ ένας αλγόριθμος Τεχνητής Νοημοσύνης μπορεί να αναπροσαρμόσει χαρτοφυλάκια δισεκατομμυρίων δολαρίων σε χιλιοστά του δευτερολέπτου και τα σταθερά ψηφιακά νομίσματα μπορούν να διευκολύνουν άμεσες διασυνοριακές μεταφορές με ελάχιστο κόστος, η μικρο-οικονομική αυτή αποτελεσματικότητα προσκρούει στους κρατικούς περιορισμούς και τις γεωπολιτικές σκοπιμότητες.

Η μεταφορά κεφαλαίων μεταξύ διαφορετικών γεωπολιτικών μπλοκ γίνεται πιο αργή, «ψιλικατζίδικη» και πιο επικίνδυνη, καθώς υπόκειται σε αυστηρούς ελέγχους εθνικής ασφάλειας, κανονιστικά εμπόδια και κατακερματισμένα συστήματα εκκαθάρισης.

Η συνύπαρξη της τεχνολογικής αποτελεσματικότητας με τον γεωπολιτικό κατακερματισμό διαψεύδει την παραδοσιακή πεποίθηση ότι το χρηματοπιστωτικό σύστημα θα γίνεται αναπόφευκτα πιο ομαλό, φθηνό και παγκοσμιοποιημένο με την πάροδο του χρόνου.

Αν και οι τεχνολογικές δυνατότητες προσφέρουν νέες προοπτικές ανάπτυξης, οι επιχειρήσεις και οι επενδυτές βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας. Η επιτυχής πλοήγηση σε αυτό το νέο τοπίο στα επόμενα χρόνια απαιτεί προσαρμοστικότητα και προετοιμασία για μεγαλύτερη μεταβλητότητα, ευρύτερη διασπορά αποδόσεων και βαθύτερες δομικές αλλαγές στο παγκόσμιο οικονομικό στερέωμα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Η AI μπαίνει στα stress tests της οικονομίας – Τι φοβούνται οι κεντρικοί τραπεζίτες
• Το γνώριμο «φάντασμα» και η Ευρώπη που συνηθίζει την ακροδεξιά
• Χρειάζεται τελικά διεθνή εποπτεία η τεχνητή νοημοσύνη;
• Ξένες επενδύσεις: Κίνητρα έως 20 εκατ. ευρώ και άδειες μέσα σε δύο μήνες