Όταν η γήρανση συναντά τη φτώχεια: Η πραγματικότητα στις αγροτικές περιοχές της Δυτικής Ελλάδας

Τις συνθήκες διαβίωσης ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας που ζουν σε συνθήκες φτώχειας στις αγροτικές περιοχές της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας καταγράφει νέα έρευνα της Co2gether, η οποία πραγματοποιήθηκε την περίοδο 2023-2025 στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας «Επισκέψεις Ζωής».

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Τράπεζας Τροφίμων και της Ελληνικής Γεροντολογικής και Γηριατρικής Εταιρείας και βασίστηκε σε δείγμα 448 ατόμων, εκ των οποίων τα 190 ήταν ηλικίας 60 ετών και άνω και ζούσαν κάτω από το όριο της φτώχειας, με μηνιαίο διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο των 600 ευρώ.

Τα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η οικονομική δυσκολία δεν λειτουργεί απομονωμένα, αλλά συνδέεται στενά με την κατάσταση της κατοικίας, την υγεία, την ψυχική επιβάρυνση και την κοινωνική απομόνωση, δημιουργώντας έναν κύκλο πολλαπλής ευαλωτότητας.

Έξι στις δέκα κατοικίες κατασκευάστηκαν πριν από το 1978

Ιδιαίτερα έντονα είναι τα προβλήματα που σχετίζονται με τις συνθήκες κατοικίας.

Σχεδόν έξι στις δέκα κατοικίες (59,9%) στις οποίες διαμένουν άτομα άνω των 60 ετών έχουν κατασκευαστεί πριν από το 1978, ενώ στο 20% των περιπτώσεων η πρόσβαση στην είσοδο του σπιτιού χαρακτηρίζεται δυσχερής.

Παράλληλα, το 23,1% των ηλικιωμένων ζει χωρίς βασικές ηλεκτρικές συσκευές, όπως ψυγείο ή πλυντήριο, ενώ το 13,2% δεν διαθέτει ηλεκτρική κουζίνα.

Ιδιαίτερα σοβαρό εμφανίζεται το ζήτημα της θέρμανσης. Το 47,4% δηλώνει ότι δεν διαθέτει επαρκή θέρμανση, ενώ το 32,1% χρησιμοποιεί μη ασφαλείς ή ανεπαρκείς μεθόδους. Επιπλέον, το 7,7% δεν διαθέτει εσωτερικό χώρο υγιεινής ή μπάνιο, ενώ σχεδόν τα μισά από τα υπάρχοντα μπάνια βρίσκονται σε μέτρια ή κακή κατάσταση.

Χρόνια νοσήματα για το 92% των άνω των 60

Η οικονομική και στεγαστική στέρηση αποτυπώνεται και στην υγεία.

Σύμφωνα με την έρευνα, το 92% των ατόμων άνω των 60 ετών πάσχει από χρόνια νοσήματα, έναντι 61,9% στις νεότερες ηλικίες του δείγματος.

Παράλληλα:

• το 60% αντιμετωπίζει διαταραχές ύπνου ή αϋπνία,
• το 37,9% δηλώνει εύκολη κόπωση,
• το 33,7% έντονο στρες,
• και το 28,4% βιώνει έντονη κοινωνική απομόνωση.

Η μέση βαθμολογία άγχους στην κλίμακα GAD-7 διαμορφώθηκε σε 8,9 στα 21, ενώ το 40,6% του δείγματος εμφάνιζε από μέτρια έως σοβαρά συμπτώματα άγχους.

Μεγάλη εξάρτηση από την οικογενειακή φροντίδα

Η έρευνα αναδεικνύει επίσης τον σημαντικό ρόλο που εξακολουθεί να διαδραματίζει η οικογένεια στην καθημερινή φροντίδα.

Το 41,2% των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας εξαρτάται από φροντιστή, ενώ για το 34,7% η φροντίδα παρέχεται από μέλη της οικογένειας για περισσότερες από οκτώ ώρες ημερησίως, χωρίς θεσμική υποστήριξη. ΔΕΛΤΙΟ-ΤΥΠΟΥ-Όταν-η-γήρανση-συν…

Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν, σύμφωνα με τους συντάκτες της μελέτης, ότι η φτώχεια στις μεγαλύτερες ηλικίες δεν μπορεί να εξετάζεται αποκλειστικά με βάση το εισόδημα, αλλά πρέπει να συνυπολογίζονται η ποιότητα της κατοικίας, η πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και φροντίδας, η ενεργειακή επάρκεια και η κοινωνική απομόνωση.

Οι προτάσεις για αξιοπρεπή γήρανση

Με βάση τα ευρήματα, η μελέτη επισημαίνει την ανάγκη καλύτερου συντονισμού μεταξύ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης, εθνικής πολιτικής και τοπικής υλοποίησης, ώστε οι ευρωπαϊκές στρατηγικές κοινωνικής προστασίας και περιφερειακής ανάπτυξης να μεταφράζονται πιο αποτελεσματικά στην καθημερινότητα των απομακρυσμένων περιοχών.

Οι βασικοί άξονες παρέμβασης που προτείνονται είναι:

• Πρωτοβάθμια και κατ’ οίκον φροντίδα, με νέες υπηρεσίες ολιστικής υποστήριξης σε συνεργασία με τα προγράμματα «Βοήθεια στο Σπίτι» των δήμων.
• Στεγαστική και ενεργειακή αναβάθμιση, μέσω στοχευμένων προγραμμάτων επισκευών, θέρμανσης και βελτίωσης της προσβασιμότητας για χαμηλοσυνταξιούχους.
• Ψυχική υγεία και υποστήριξη φροντιστών, με ενσωμάτωση ψυχολογικής υποστήριξης στις κοινωνικές δομές και μέτρα ανακούφισης των οικογενειακών φροντιστών.
• Επισιτιστική ασφάλεια, με συνεχή στήριξη της Τράπεζας Τροφίμων Δυτικής Ελλάδας για την κάλυψη βασικών διατροφικών αναγκών.

Η έρευνα υπογραμμίζει ότι η γήρανση σε συνθήκες φτώχειας αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικό ζήτημα, ιδιαίτερα στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, όπου οι περιορισμένες υποδομές και η δημογραφική συρρίκνωση μπορούν να εντείνουν τις ήδη υπάρχουσες ανισότητες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Καύσιμα, θέρμανση και ρεύμα: Τα ελληνικά μέτρα, ενώ η Ευρώπη προετοιμάζεται για ακριβό χειμώνα
• Για «υπαρξιακό κίνδυνο» από την AI προειδοποιεί η Anthropic ενόψει της IPO
• Χρειάζεται τελικά διεθνή εποπτεία η τεχνητή νοημοσύνη;
• Η AI μπαίνει στα stress tests της οικονομίας – Τι φοβούνται οι κεντρικοί τραπεζίτες