ΔΝΤ: Η Ελλάδα παράδειγμα φορολογικής μεταρρύθμισης – Τι άλλαξε από το 2009

• Το ΔΝΤ αναδεικνύει την Ελλάδα ως παράδειγμα εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης και περιορισμού του κενού ΦΠΑ.
• Τα φορολογικά έσοδα αυξήθηκαν από 20,5% του ΑΕΠ το 2009 σε 28,1% το 2024, σύμφωνα με το ΔΝΤ.
• MyDATA, ηλεκτρονική τιμολόγηση και προσυμπληρωμένες δηλώσεις βρίσκονται στον πυρήνα του ψηφιακού μετασχηματισμού της φορολογικής διοίκησης.

Η Ελλάδα αποτελεί παράδειγμα φορολογικής μεταρρύθμισης που το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ξεχωρίζει για την πορεία εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης. Στη νέα Έκθεση Δημοσιονομικής Παρακολούθησης, το Ταμείο εξετάζει την ελληνική περίπτωση, από τις αλλαγές που έγιναν την περίοδο της κρίσης χρέους έως την εκτεταμένη χρήση ψηφιακών εργαλείων τα τελευταία χρόνια.

Η πρόοδος αποτυπώνεται και στα φορολογικά έσοδα. Ο λόγος τους προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από περίπου 20,5% το 2009 σε 28,1% το 2024, ενώ παράλληλα μειώθηκε σημαντικά το κενό συμμόρφωσης στον ΦΠΑ.

Από την κρίση χρέους στην ψηφιακή φορολογία

Οι πρώτες αλλαγές είχαν ως βασικό στόχο την αντιμετώπιση της φοροδιαφυγής και τη σταθεροποίηση των φορολογικών εσόδων. Στη συνέχεια, η Ελλάδα προχώρησε στην ενοποίηση των φορολογικών υπηρεσιών, στη συγκέντρωση των αρμοδιοτήτων ελέγχου και είσπραξης και στην αναμόρφωση του φορολογικού πλαισίου.

Σημαντικός σταθμός ήταν η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων το 2017. Ακολούθησε μια νέα φάση, με την ψηφιοποίηση να αλλάζει σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η φορολογική διοίκηση.

Στην πορεία αυτή εντάσσονται το myDATA, η ηλεκτρονική τιμολόγηση, οι προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις, η διασύνδεση των σημείων πώλησης και η αξιοποίηση δεδομένων για τον εντοπισμό περιπτώσεων φορολογικής μη συμμόρφωσης.

Για το ΔΝΤ, η ελληνική εμπειρία δείχνει ότι οι μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση μπορούν να αποδώσουν όταν έχουν συνέχεια, σωστό σχεδιασμό και ισχυρή θεσμική στήριξη.

Η Ελλάδα δεν είναι η μόνη περίπτωση που εξετάζει το Ταμείο. Στο ίδιο κεφάλαιο αναφέρονται η Τζαμάικα, η Σρι Λάνκα και η Ζάμπια, χώρες που ακολούθησαν διαφορετικές διαδρομές εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης, αλλά πέτυχαν επίσης περιορισμό των κενών συμμόρφωσης στον ΦΠΑ και βελτίωση της απόδοσης των φορολογικών εσόδων.

Το κόστος ενός κακού φορολογικού συστήματος

Το ΔΝΤ επισημαίνει παράλληλα ότι ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάζονται οι φόροι έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομία.

Στις αναδυόμενες και αναπτυσσόμενες οικονομίες, οι στρεβλώσεις που συνδέονται με τον ΦΠΑ μπορούν να αυξήσουν έως και 9% το κόστος των εισροών των επιχειρήσεων. Οι φόροι εισοδήματος των επιχειρήσεων αυξάνουν κατά μέσο όρο το κόστος κεφαλαίου κατά 15% έως 20%, μεταξύ άλλων επειδή οι επενδυτικές δαπάνες δεν ανακτώνται πλήρως για φορολογικούς σκοπούς.

Αυτό, σύμφωνα με το Ταμείο, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά για τις επενδύσεις. Αντίστοιχα, οι φόροι στα εισοδήματα από εργασία μπορούν να περιορίσουν τα κίνητρα για συμμετοχή στην αγορά εργασίας και για αύξηση των εισοδημάτων.

Περισσότερα έσοδα χωρίς αύξηση των συντελεστών

Το ΔΝΤ εκτιμά ότι η μείωση των φορολογικών στρεβλώσεων μπορεί να ενισχύσει την ανάπτυξη. Η αποκατάσταση της ουδετερότητας του ΦΠΑ, μέσω του περιορισμού των απαλλαγών και της πλήρους πίστωσης του ΦΠΑ που καταβάλλεται στις εισροές των επιχειρήσεων, μπορεί να αποφέρει οφέλη ευημερίας έως και 0,8% του ΑΕΠ στις οικονομίες που εξετάστηκαν.

Παράλληλα, ένα διαφορετικό μοντέλο φορολόγησης των επιχειρηματικών κερδών, με άμεση έκπτωση των επενδυτικών δαπανών, θα μπορούσε να αυξήσει το μακροπρόθεσμο κεφαλαιακό απόθεμα κατά περίπου 6,4% στις ανεπτυγμένες οικονομίες και 8,2% στις αναπτυσσόμενες χώρες χαμηλού εισοδήματος, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Ταμείου.

Στη φορολογία της εργασίας, μεταρρυθμίσεις που δεν επηρεάζουν τα φορολογικά έσοδα θα μπορούσαν να αυξήσουν τα ποσοστά απασχόλησης κατά 1,2% στις αναδυόμενες αγορές και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες και κατά 0,8% στις ανεπτυγμένες οικονομίες, με τα μεγαλύτερα οφέλη να καταγράφονται στο χαμηλότερο τμήμα της εισοδηματικής κατανομής.

Το ΔΝΤ υπογραμμίζει, τέλος, ότι μια ισχυρότερη φορολογική διοίκηση μπορεί να αυξήσει τα έσοδα χωρίς να αυξάνονται οι νόμιμοι φορολογικοί συντελεστές, μέσα από τη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Παράλληλα, η αποτελεσματικότερη εφαρμογή των φόρων αφήνει μεγαλύτερο περιθώριο για ένα φορολογικό σύστημα με λιγότερες στρεβλώσεις, αξιόπιστες επιστροφές ΦΠΑ και καλύτερη διαχείριση των κινδύνων φορολογικής απάτης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Τραμπ: Ρίχνει την ευθύνη στην Ουκρανία για τις τιμές των καυσίμων – Στο τραπέζι το «κόκκινο ντίζελ»
• Στην Αθήνα ο Μάρκο Ρούμπιο: «Η Ελλάδα είναι πολύ σημαντικός σύμμαχος των ΗΠΑ» – Στο επίκεντρο άμυνα και ενέργεια
• Γαλλία: Πίεση από τις αγορές για το υψηλό έλλειμμα – «Κλειδί» ο νέος προϋπολογισμός