Γιατί η Γαλλία τρομάζει τις αγορές ομολόγων

• Το γαλλικό δημόσιο χρέος έφτασε στο 119% του ΑΕΠ στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026.
• Για το 2027 προβλέπεται πρόγραμμα εκδόσεων μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χρέους 340 δισ. ευρώ, καθαρό από επαναγορές τίτλων.
• Σε άσκηση προσομοίωσης του ΟΟΣΑ, το χρέος θα μπορούσε να φτάσει στο 203% του ΑΕΠ έως το 2050, εάν δεν ληφθούν νέα δημοσιονομικά μέτρα.

Κάθε ομόλογο που λήγει αναγκάζει τη Γαλλία να επιστρέψει στις αγορές για νέο δανεισμό. Εκεί βρίσκεται πλέον το πιο πιεστικό μέρος της δημοσιονομικής εξίσωσης: τίτλοι που είχαν εκδοθεί την εποχή του φθηνού χρήματος αναχρηματοδοτούνται σε ένα περιβάλλον αισθητά υψηλότερων επιτοκίων. Όσο αυτή η διαδικασία συνεχίζεται, οι τόκοι καταλαμβάνουν μεγαλύτερο μέρος του κρατικού προϋπολογισμού, αναφέρει η WSJ.

Η πίεση γίνεται πιο έντονη επειδή η χώρα εξακολουθεί να καταγράφει μεγάλα ελλείμματα. Το 2025 το έλλειμμα διαμορφώθηκε στο 5,1% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τη γαλλική στατιστική υπηρεσία Insee. Στο τέλος του δεύτερου τριμήνου του 2026, το δημόσιο χρέος είχε ανέλθει στο 119% του ΑΕΠ.

Οι επενδυτές εξετάζουν έτσι δύο ερωτήματα ταυτόχρονα: πόσο θα κοστίσει η ανανέωση του υφιστάμενου χρέους και αν το γαλλικό πολιτικό σύστημα μπορεί να μειώσει το έλλειμμα αρκετά γρήγορα ώστε να σταθεροποιήσει την πορεία του.

Η μεγάλη δοκιμασία του 2027

Το μέγεθος των αναγκών χρηματοδότησης αποτυπώνεται στον σχεδιασμό για το επόμενο έτος. Η Agence France Trésor, η υπηρεσία διαχείρισης του γαλλικού χρέους, προβλέπει για το 2027 εκδόσεις μεσοπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων τίτλων ύψους 340 δισ. ευρώ, μετά τις επαναγορές ομολόγων. Το συνολικό χρηματοδοτικό κενό του κράτους υπολογίζεται σε 339,7 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 28 δισ. ευρώ σε σχέση με την αναθεωρημένη εκτίμηση για το 2026.

Παράλληλα, το μέσο σταθμισμένο επιτόκιο στις νέες εκδόσεις μεσοπρόθεσμου και μακροπρόθεσμου χρέους είχε φτάσει το 3,55% από την αρχή του 2026, έναντι 3,14% το 2025, σύμφωνα με την ίδια υπηρεσία. Η διαφορά αυτή μεταφέρεται σταδιακά στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης, καθώς αντικαθίστανται παλαιότεροι τίτλοι.

Την περασμένη εβδομάδα, οι πωλήσεις γαλλικών ομολόγων εντάθηκαν και επηρέασαν ευρύτερα την ευρωπαϊκή αγορά, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς πλησίασε το 5%, προτού υποχωρήσει από τα υψηλά της. Η άνοδος της απόδοσης σημαίνει ότι οι επενδυτές ζητούν μεγαλύτερη αμοιβή για να δανείσουν το γαλλικό κράτος.

Πώς συσσωρεύτηκε η δημοσιονομική πίεση

Το σημερινό πρόβλημα έχει μακρά ιστορία. Η Γαλλία διατηρεί επί δεκαετίες υψηλές δημόσιες δαπάνες και δεν έχει ισοσκελίσει τον προϋπολογισμό της από το 1974, όπως επισημαίνει η Wall Street Journal. Οι διαδοχικές κρίσεις πρόσθεσαν νέες ανάγκες χρηματοδότησης.

Επί προεδρίας Εμανουέλ Μακρόν, η κυβέρνηση αύξησε τις δαπάνες για να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές αντιδράσεις των «Κίτρινων Γιλέκων», την πανδημία και την ενεργειακή κρίση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Η πολιτική στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων συνδέθηκε με το σύνθημα «ό,τι κι αν κοστίσει». Μέρος των μέτρων είχε προσωρινό χαρακτήρα, ενώ άλλες παρεμβάσεις άφησαν πιο διαρκές αποτύπωμα στις δημόσιες δαπάνες.

Στα τέλη του 2023 έγινε σαφές ότι τα φορολογικά έσοδα υπολείπονταν σημαντικά των προβλέψεων και ότι ο προϋπολογισμός αντιμετώπιζε μεγαλύτερη πίεση από την αναμενόμενη. Η προσπάθεια διόρθωσης συνέπεσε με την επιδείνωση της πολιτικής αστάθειας. Μετά τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές, η Εθνοσυνέλευση παρέμεινε κατακερματισμένη, κάνοντας δυσκολότερη τη συγκρότηση πλειοψηφίας για περικοπές ή αυξήσεις εσόδων.

Το πολιτικό εμπόδιο

Το προσχέδιο του γαλλικού προϋπολογισμού για το 2027 θέτει στόχο ελλείμματος 5% του ΑΕΠ. Η κυβέρνηση καλείται να περάσει τα μέτρα της από ένα κοινοβούλιο χωρίς σταθερή πλειοψηφία, ενώ πλησιάζουν οι προεδρικές εκλογές της άνοιξης του 2027.

Η προεκλογική συζήτηση περιλαμβάνει προτάσεις με πολύ διαφορετικό δημοσιονομικό κόστος και κατεύθυνση. Η Μαρίν Λεπέν έχει υποστηρίξει τη δυνατότητα συνταξιοδότησης στα 60 για ορισμένους εργαζομένους, ενώ ο Ζαν-Λικ Μελανσόν έχει θέσει ζήτημα διαγραφής ή παγώματος γαλλικού χρέους που βρίσκεται στα χέρια της κεντρικής τράπεζας. Για τους επενδυτές, κρίσιμο θα είναι ποιο πρόγραμμα μπορεί τελικά να εφαρμοστεί και με ποια κοινοβουλευτική στήριξη.

Η πρόσφατη αναταραχή δεν σημαίνει ότι επίκειται αδυναμία δανεισμού της Γαλλίας. Η χώρα συνεχίζει να εκδίδει ομόλογα και η ευρωζώνη διαθέτει σήμερα περισσότερους μηχανισμούς για την αντιμετώπιση αναταράξεων από ό,τι στις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας. Η αγορά, ωστόσο, τιμολογεί όλο και πιο έντονα την αβεβαιότητα για τη μελλοντική δημοσιονομική πορεία.

Η προειδοποίηση του ΟΟΣΑ για το 2050

Ο ΟΟΣΑ δείχνει τι μπορεί να συμβεί εάν το έλλειμμα και το κόστος δανεισμού παραμείνουν υψηλά για πολλά χρόνια. Σε άσκηση προσομοίωσης χωρίς νέα δημοσιονομικά μέτρα, ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα μπορούσε να ανέλθει στο 127% το 2030 και στο 203% το 2050. Πρόκειται για υπό όρους σενάριο, όχι για πρόβλεψη ότι αυτό θα συμβεί αναπόφευκτα.

Ο οργανισμός εκτιμά επίσης ότι η αναχρηματοδότηση με υψηλότερα επιτόκια θα μπορούσε να ανεβάσει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους κοντά στο 5% του ΑΕΠ έως το 2050. Αυτό εξηγεί γιατί η πίεση των αγορών δεν αφορά μόνο τη σημερινή απόδοση του δεκαετούς ομολόγου. Αφορά τον χρόνο που θα χρειαστεί για να περάσουν τα ακριβότερα επιτόκια σε ολόκληρο το απόθεμα χρέους και την ικανότητα της Γαλλίας να περιορίσει στο μεταξύ τα ελλείμματά της.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• ΕΚΤ: Πώς η ακριβή ενέργεια μπορεί να περιορίσει τις νέες αυξήσεις επιτοκίων
• ΜμΕ: Πώς θα φτάσουν στην αγορά δάνεια 5 δισ. ευρώ μετά το Ταμείο Ανάκαμψης
• Η επίσκεψη Ρούμπιο και οι επιλογές της Αθήνας
• Ελλάδα και Κύπρος: Μια επιχειρηματική συμμαχία με ευρωπαϊκό αποτύπωμα