Νέος συναγερμός για το χρέος στην Ευρώπη; Το γαλλικό πρόβλημα και οι επόμενοι κρίκοι

• Η πίεση στα γαλλικά ομόλογα αναζωπυρώνει τον φόβο ότι το ακριβότερο κρατικό χρήμα θα επηρεάσει και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
• Η Ιταλία έχει μειώσει το έλλειμμά της, αλλά το χρέος της αναμένεται να πλησιάσει το 139% του ΑΕΠ το 2026.
• Η πολιτική αβεβαιότητα στη Ρουμανία προσθέτει έναν ακόμη κρίκο στην ανησυχία των αγορών, με τις αποδόσεις των ομολόγων της κοντά στο 7,3%.

Μια άνοδος στις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων μπορεί να ξεκινήσει από μία χώρα και να αλλάξει γρήγορα τους όρους δανεισμού για περισσότερες. Αυτός είναι ο κίνδυνος που επανέρχεται στην Ευρώπη, καθώς η δημοσιονομική κατάσταση της Γαλλίας στρέφει το βλέμμα των επενδυτών και σε οικονομίες με υψηλό χρέος ή περιορισμένο περιθώριο να αντιμετωπίσουν ένα νέο σοκ.

Σε ανάλυσή του στο Bloomberg Opinion, ο Μιχίρ Σάρμα υποστηρίζει ότι η γαλλική αναταραχή φέρνει στην επιφάνεια μια ευρύτερη ευρωπαϊκή αδυναμία. Αρκετές κυβερνήσεις βελτίωσαν ορισμένους δημοσιονομικούς δείκτες, χωρίς να αποκτήσουν την αντοχή που θα χρειάζονταν σε μια περίοδο υψηλότερου κόστους δανεισμού. Πρόκειται για εκτίμηση σχετικά με τον κίνδυνο μετάδοσης, όχι για διαπίστωση ότι η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε νέα κρίση χρέους.

Η Γαλλία στο επίκεντρο της πίεσης

Οι δυσκολίες της Γαλλίας έχουν ιδιαίτερο βάρος επειδή αφορούν μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρωζώνης. Όσο αυξάνεται η απόδοση που ζητούν οι επενδυτές για να αγοράσουν γαλλικό χρέος, τόσο εντονότερα εξετάζουν αν αντίστοιχοι δημοσιονομικοί ή πολιτικοί κίνδυνοι υπάρχουν και αλλού.

Η πίεση έχει ήδη αποτυπωθεί στη διαφορά απόδοσης των γαλλικών ομολόγων έναντι των γερμανικών, ενώ οι επενδυτές παρακολουθούν και τις μεγάλες μελλοντικές ανάγκες δανεισμού του Παρισιού. Η μεταβολή στα γαλλικά ομόλογα δεν σημαίνει ότι όλες οι ευρωπαϊκές χώρες θα επηρεαστούν με τον ίδιο τρόπο. Δημιουργεί, όμως, ένα δυσκολότερο περιβάλλον για όσες έχουν υψηλό χρέος και χρειάζονται συνεχή πρόσβαση στις αγορές.

Η Ιταλία βελτιώνει το έλλειμμα, αλλά παραμένει ευάλωτη

Η Ιταλία αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση της αντίφασης που επισημαίνει η ανάλυση. Έχει περιορίσει το δημοσιονομικό της έλλειμμα και εμφανίζει πρόοδο στο πρωτογενές ισοζύγιο, δηλαδή στα δημόσια οικονομικά πριν υπολογιστούν οι πληρωμές τόκων. Αυτό δεν ισοδυναμεί με συνολικό δημοσιονομικό πλεόνασμα: οι τόκοι εξακολουθούν να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό.

Το κρίσιμο μέγεθος είναι το απόθεμα χρέους, το οποίο, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που επικαλείται η ανάλυση, πλησιάζει το 139% του ΑΕΠ φέτος. Με τόσο υψηλό χρέος, μια επίμονη αύξηση των αποδόσεων μπορεί σταδιακά να ανεβάσει το κόστος αναχρηματοδότησης και να περιορίσει τους πόρους για άλλες κρατικές ανάγκες. Η επίδραση δεν περνά μονομιάς σε ολόκληρο το χρέος: γίνεται αισθητή καθώς εκδίδονται νέα ομόλογα και αντικαθίστανται όσα λήγουν.

Η Ρουμανία δείχνει ότι ο κίνδυνος ξεπερνά την Ευρωζώνη

Η ανησυχία δεν περιορίζεται στις χώρες του ευρώ. Στη Ρουμανία, η αποτυχία σχηματισμού κυβέρνησης στις 30 Σεπτεμβρίου πρόσθεσε πολιτική αβεβαιότητα στις δημοσιονομικές πιέσεις. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων της κινούνται κοντά στο 7,3%, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Σάρμα.

Η περίπτωση της Ρουμανίας διαφέρει από εκείνη της Ιταλίας: βρίσκεται εκτός Ευρωζώνης, ενώ οι δικές της πολιτικές εξελίξεις παίζουν άμεσο ρόλο στην αποτίμηση του κινδύνου. Μαζί, όμως, οι δύο χώρες δείχνουν γιατί οι αγορές δεν εξετάζουν μόνο το ύψος του χρέους. Εξετάζουν επίσης την προοπτική ανάπτυξης, τη σταθερότητα της κυβέρνησης και την ικανότητά της να εφαρμόσει έναν αξιόπιστο προϋπολογισμό.

Οι καλές χρονιές που δεν αξιοποιήθηκαν

Το βασικό επιχείρημα της ανάλυσης είναι ότι η Ευρώπη αντιμετωπίζει διαδοχικά σοκ χωρίς να έχει δημιουργήσει παντού επαρκή δημοσιονομικά περιθώρια. Η απώλεια του ρωσικού φυσικού αερίου, η νέα ενεργειακή πίεση και οι αυξημένες ανάγκες για άμυνα επιβαρύνουν προϋπολογισμούς που ήδη πρέπει να καλύψουν υψηλότερους τόκους.

Ο Σάρμα στρέφεται και σε χώρες οι οποίες εμφανίζουν καλύτερη εικόνα από τη Γαλλία. Για την Ισπανία, επισημαίνει ότι η οικονομική ανάπτυξη και η μείωση του ελλείμματος δεν λύνουν αυτομάτως το πρόβλημα του διαρθρωτικού ελλείμματος, δηλαδή του μέρους που παραμένει ακόμη και όταν αφαιρεθεί η επίδραση του οικονομικού κύκλου. Αναφέρεται επίσης στην Τσεχία ως παράδειγμα χώρας όπου τα σχέδια για υψηλότερο έλλειμμα προβληματίζουν τις αγορές. Αυτές είναι οι αξιολογήσεις του αρθρογράφου για τις δημοσιονομικές επιλογές των κυβερνήσεων, όχι ενδείξεις ότι οι χώρες βρίσκονται στην ίδια θέση με τη Γαλλία.

Πόσο απέχει μια νέα κρίση χρέους;

Η σημερινή κατάσταση απέχει από την κρίση της Ευρωζώνης του 2010–2012. Οι επενδυτές εξακολουθούν να διακρίνουν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις χώρες, ενώ μια γενικευμένη μετάδοση θα φαινόταν σε πολύ ευρύτερη και επίμονη άνοδο των διαφορών απόδοσης, πέρα από τις αγορές που πιέζονται περισσότερο σήμερα.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα διαθέτει επίσης εργαλείο για την αντιμετώπιση αδικαιολόγητων, άτακτων κινήσεων στις αγορές κρατικών ομολόγων. Η ύπαρξή του δεν συνεπάγεται αυτόματη παρέμβαση κάθε φορά που αυξάνεται το κόστος δανεισμού μιας χώρας· η χρήση του υπόκειται σε κριτήρια.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Πότε φορολογούνται τα κέρδη από κρυπτονομίσματα – Το νέο πλαίσιο
• Οι αμυντικές πωλήσεις 4 δισ., ο Κάθετος Διάδρομος και η εξίσωση του GSI – Τι… άφησε η επίσκεψη Ρούμπιο
• «Κουμπαράς» για παιδιά: Πώς θα λειτουργεί – Τι αλλάζει για τις οικογένειες
• Πού χρωστά το Δημόσιο: Τα νοσοκομεία, τα ασφαλιστικά ταμεία και οι επιστροφές φόρων