Επιτόκια, ενέργεια και AI: Οι δυνάμεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια οικονομία

• Οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες επέλεξαν στάση αναμονής, αλλά οι κίνδυνοι από τις τιμές της ενέργειας διατηρούν στο τραπέζι νέες αυξήσεις επιτοκίων.
• Οι επενδύσεις σε AI, εξοπλισμό, άμυνα και υποδομές στηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα, με διαφορετικές επιδόσεις ανά χώρα.
• Η αποχώρηση της Κριστίν Λαγκάρντ τον Φεβρουάριο, οι πιέσεις στη Γαλλία και οι αυξήσεις επιτοκίων σε Καναδά και Αίγυπτο συμπληρώνουν μια εικόνα αυξημένης αβεβαιότητας.

Μεγάλες κεντρικές τράπεζες διατήρησαν αμετάβλητα τα επιτόκια αυτή την εβδομάδα, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη αξιολόγησαν τους πληθωριστικούς κινδύνους από τις υψηλές τιμές της ενέργειας.

Τόσο η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) όσο και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα άφησαν ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων στις τελευταίες συνεδριάσεις τους για το έτος, τον Δεκέμβριο. Στις ΗΠΑ, ένας βασικός δείκτης τιμών επιταχύνθηκε στο τέλος ενός τριμήνου κατά το οποίο η οικονομία συνέχισε να αναπτύσσεται δυναμικά.

Στην Ευρώπη, η απόφαση της ΕΚΤ επισκιάστηκε από την είδηση ότι η πρόεδρός της, Κριστίν Λαγκάρντ, θα αποχωρήσει στις 7 Φεβρουαρίου 2027. Η εξέλιξη προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας, δίπλα στις ανησυχίες για το ενεργειακό κόστος και στις χρηματοπιστωτικές, δημοσιονομικές και πολιτικές εντάσεις στη Γαλλία.

Παράλληλα, η Τράπεζα της Ιαπωνίας διατήρησε αμετάβλητο το βασικό της επιτόκιο τον Οκτώβριο, σηματοδοτώντας όμως την πιθανότητα αύξησης πριν από το τέλος του έτους.

Η εβδομαδιαία επισκόπηση του Bloomberg καταγράφει τις εξελίξεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια οικονομία, τις αγορές και το γεωπολιτικό περιβάλλον.

ΗΠΑ: Οι επιχειρηματικές επενδύσεις δίνουν ώθηση

Η αμερικανική οικονομία αναπτύχθηκε το τρίτο τρίμηνο με τον ταχύτερο ρυθμό του τελευταίου έτους, χάρη στις έντονες επιχειρηματικές επενδύσεις και στην ανθεκτικότητα των καταναλωτών.

Οι δαπάνες για εξοπλισμό είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση του ΑΕΠ από το 2011, αν εξαιρεθεί η περίοδος ανάκαμψης μετά την πανδημία.

Οι αποστολές βασικών κεφαλαιουχικών αγαθών αυξάνονται επίσης με ταχύ ρυθμό. Η αύξησή τους στο τελευταίο τρίμηνο ήταν η ισχυρότερη εκτός της πανδημικής ανάκαμψης από το 2011.

Παράλληλα, οι παραγγελίες διαρκών αγαθών αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο περισσότερο από κάθε άλλον μήνα του τελευταίου πενταμήνου, λόγω ισχυρότερων παραγγελιών για αεροσκάφη και άλλο επιχειρηματικό εξοπλισμό. Τα στοιχεία ενισχύουν την εικόνα δυναμικής στη μεταποίηση.

Καναδάς: Τα επιτόκια πιέζουν τη στέγαση

Η Τράπεζα του Καναδά αύξησε το βασικό της επιτόκιο την Τετάρτη, επιδιώκοντας να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό. Για την αγορά κατοικίας, όμως, η απόφαση αποτελεί ισχυρό πλήγμα.

Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι δανειολήπτες στον Καναδά συνήθως ανανεώνουν τους όρους των στεγαστικών δανείων τους κάθε πέντε χρόνια ή και συχνότερα. Διαδεδομένα είναι επίσης τα δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου.

Αυτό καθιστά την αγορά ιδιαίτερα ευαίσθητη στις μεταβολές του κόστους δανεισμού, περιορίζοντας τη συμβολή της στέγασης στην ανάπτυξη.

Ευρώπη: Η ΕΚΤ περιμένει, οι αγορές προεξοφλούν αυξήσεις

Η ΕΚΤ διατήρησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%, όπως προέβλεπε σχεδόν το σύνολο των οικονομολόγων. Η επίσημη απόφαση υπογραμμίζει ότι η άνοδος των τιμών της ενέργειας αυξάνει τους κινδύνους για τον πληθωρισμό και επιβαρύνει τις προοπτικές ανάπτυξης.

Οι αξιωματούχοι τηρούν στάση αναμονής, έχοντας ήδη αυξήσει δύο φορές τα επιτόκια μετά την αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν στις ενεργειακές αγορές.

Μια νέα αύξηση τον Δεκέμβριο θεωρείται ευρέως πιθανή. Οι επικαιροποιημένες οικονομικές προβολές θα προσφέρουν τότε σαφέστερη εικόνα για την ένταση των πληθωριστικών πιέσεων. Οι αγορές, πάντως, προεξοφλούν μεγαλύτερη συνολική σύσφιγξη από εκείνη που αναμένουν οι οικονομολόγοι.

Γερμανία: Βελτίωση προσδοκιών για έκτο μήνα

Οι επιχειρηματικές προσδοκίες στη Γερμανία βελτιώθηκαν απροσδόκητα για έκτο διαδοχικό μήνα τον Οκτώβριο, ενισχύοντας την εικόνα ανάκαμψης από μια παρατεταμένη περίοδο αδυναμίας.

Η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης καταγράφει μια απροσδόκητα ισχυρή χρονιά, παρά τον πληθωρισμό που πυροδότησε ο πόλεμος με το Ιράν και τους καύσωνες που έπληξαν τη λειτουργία σημαντικών πλωτών οδών.

Την ανάπτυξη στηρίζουν οι μεγάλες δαπάνες για υποδομές, άμυνα και τεχνητή νοημοσύνη.

Γαλλία: Η καταναλωτική εμπιστοσύνη στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2013

Στη Γαλλία, αντίθετα, η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε τον Οκτώβριο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 13 ετών.

Τα νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με διαδοχικούς κλυδωνισμούς, από τις μαζικές πωλήσεις στην αγορά ομολόγων έως τις διαδηλώσεις που εξελίχθηκαν σε ταραχές.

Σύμφωνα με τη στατιστική υπηρεσία Insee, ο δείκτης υποχώρησε κατά πέντε μονάδες, στις 80 μονάδες, με τους καταναλωτές να ανησυχούν περισσότερο για την οικονομική τους κατάσταση, το βιοτικό επίπεδο και την ανεργία.

Συνολικά, η ευρωζώνη αναπτύχθηκε με διπλάσιο ρυθμό από τον αναμενόμενο, παρά την απροσδόκητη συρρίκνωση της γαλλικής οικονομίας. Η Γερμανία και η Ισπανία αναπτύχθηκαν, η Ιταλία παρέμεινε στάσιμη και η Γαλλία κατέγραψε πτώση του ΑΕΠ κατά 0,1%.

Ασία: Η AI στηρίζει τη Νότια Κορέα και την Ταϊβάν

Η οικονομία της Νότιας Κορέας αναπτύχθηκε το τρίτο τρίμηνο περισσότερο από το αναμενόμενο, καθώς η άνθηση των ημιαγωγών που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη ενίσχυσε τις εξαγωγές και τις επενδύσεις.

Στην Ταϊβάν, η οικονομία κατέγραψε τέταρτο συνεχόμενο τρίμηνο διψήφιας ανάπτυξης, το μεγαλύτερο αντίστοιχο σερί εδώ και σχεδόν 39 χρόνια.

Η έκρηξη της ζήτησης για προϊόντα τεχνολογίας λόγω της AI αρχίζει να μεταφέρεται και στην εγχώρια οικονομία, με την ιδιωτική κατανάλωση να ενισχύεται.

Κίνα: Σε επίπεδο-ρεκόρ το premium του χαλκού

Οι Κινέζοι αγοραστές χαλκού σπεύδουν να εξασφαλίσουν προμήθειες σε μια αγορά όπου η προσφορά περιορίζεται, οδηγώντας έναν βασικό δείκτη ζήτησης για εισαγωγές σε ιστορικό υψηλό.

Η άνοδος του Yangshan premium —του πρόσθετου τιμήματος για την παράδοση εισαγόμενου χαλκού, που πήρε το όνομά του από σημαντικό λιμάνι της Σαγκάης— τους τελευταίους μήνες αντανακλά τον εντεινόμενο ανταγωνισμό για το μέταλλο, τόσο εντός όσο και εκτός Κίνας.

Ιαπωνία: Ο πληθωρισμός κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης

Ο πληθωρισμός στο Τόκιο παρέμεινε τον Οκτώβριο αισθητά πάνω από τον στόχο του 2% της Τράπεζας της Ιαπωνίας, επιβεβαιώνοντας την επιμονή των πιέσεων στις τιμές.

Τα στοιχεία δημοσιεύθηκαν λίγες ώρες πριν από την απόφαση της κεντρικής τράπεζας να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια.

Ο διοικητής της, Καζούο Ουέντα, έδωσε πάντως ισχυρό σήμα ότι μια αύξηση του βασικού επιτοκίου τον Δεκέμβριο παραμένει πιθανή.

Μεξικό: Η ταχύτερη ανάπτυξη από το 2023

Η ανάπτυξη στο Μεξικό επιταχύνθηκε το τρίτο τρίμηνο στον υψηλότερο ρυθμό από το 2023, χάρη στις δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις και στις ισχυρές εξαγωγές.

Σύμφωνα με τα προκαταρκτικά στοιχεία της εθνικής στατιστικής υπηρεσίας, το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,2% σε ετήσια βάση, ξεπερνώντας την πρόβλεψη για 3%. Σε σύγκριση με το δεύτερο τρίμηνο, η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 0,9%.

Αίγυπτος: Πρώτη αύξηση επιτοκίων μετά το 2024

Η Αίγυπτος αύξησε τα επιτόκια για πρώτη φορά από τον Μάρτιο του 2024, μετά την υποχώρηση της λίρας σε ιστορικό χαμηλό.

Παράλληλα, η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι απειλεί να ενισχύσει τις πληθωριστικές πιέσεις.

Η κεντρική τράπεζα αύξησε τα επιτόκια καταθέσεων και δανεισμού κατά 100 μονάδες βάσης, στο 20% και 21% αντίστοιχα, όπως ανακοίνωσε την Πέμπτη η Επιτροπή Νομισματικής Πολιτικής.

Διαφορετικές κινήσεις από τις κεντρικές τράπεζες

Πέρα από τη Fed, την ΕΚΤ και την Τράπεζα της Ιαπωνίας, αμετάβλητα διατήρησαν τα επιτόκια οι κεντρικές τράπεζες της Νέας Ζηλανδίας, της Ταϊλάνδης, της Χιλής, της Μποτσουάνας, του Μαλάουι, της Κολομβίας και της Δομινικανής Δημοκρατίας.

Αντίθετα, σε αυξήσεις προχώρησαν ο Καναδάς, το Πακιστάν και η Ουκρανία, μαζί με την Αίγυπτο.