Στην Ολομέλεια το νομοσχέδιο για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τα data centers και το καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου

• Μείωση 50% στη μοναδιαία χρέωση ΥΚΩ της πρώτης κλίμακας κατανάλωσης και υποχρέωση των μεγάλων προμηθευτών να προσφέρουν σταθερά συμβόλαια ρεύματος τουλάχιστον 12 μηνών.
• Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα νησιά μέσω του Ταμείου Απανθρακοποίησης, με έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αποθήκευσης και ηλεκτρικών διασυνδέσεων.
• Νέες υποχρεώσεις για τα data centers, με κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσης από ΑΠΕ, εγγυητικές επιστολές 200.000 ευρώ ανά MW και ανταποδοτικά οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες.

Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας φέρνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο συζητείται και τίθεται προς ψήφιση σήμερα, Τρίτη 10 Νοεμβρίου, στην Ολομέλεια της Βουλής.

Το νομοσχέδιο, που ενσωματώνει την ευρωπαϊκή Οδηγία 2024/1711 για τη μεταρρύθμιση της αγοράς ηλεκτρισμού, περιλαμβάνει ρυθμίσεις για τους καταναλωτές, τις ενεργειακές επιχειρήσεις, τους αυτοπαραγωγούς και τους επενδυτές.

Παράλληλα, εισάγει ένα νέο κανονιστικό πλαίσιο για τα κέντρα δεδομένων (data centers), τα οποία αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της ανάπτυξης της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών υποδομών.

Η κοινοβουλευτική συζήτηση πραγματοποιείται υπό τη σκιά των εξελίξεων γύρω από το Great Sea Interconnector, το σχεδιαζόμενο υποθαλάσσιο ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου, το οποίο αναμένεται να αποτελέσει σημείο πολιτικής αντιπαράθεσης.

Σύμφωνα με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου, οι ρυθμίσεις επιδιώκουν να ενισχύσουν την προστασία των καταναλωτών, να προσφέρουν μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στις τιμές και να διευκολύνουν νέες ενεργειακές επενδύσεις.

Μείωση 50% στις ΥΚΩ

Μία από τις σημαντικότερες διατάξεις αφορά τη μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας (ΥΚΩ) στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης για όλους τους οικιακούς καταναλωτές.

Η ρύθμιση συνδέεται με τη σταδιακή ηλεκτρική διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα, η οποία περιορίζει την ανάγκη λειτουργίας ακριβότερων τοπικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής.

Οι ΥΚΩ αποτελούν ξεχωριστή χρέωση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και χρηματοδοτούν, μεταξύ άλλων, την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας στα μη διασυνδεδεμένα νησιά.

Η μείωση αφορά τη συγκεκριμένη μοναδιαία χρέωση και όχι το σύνολο του λογαριασμού ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς εξακολουθούν να ισχύουν οι υπόλοιπες χρεώσεις προμήθειας και δικτύου.

Νέοι κανόνες στα τιμολόγια

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ενίσχυση της προστασίας των καταναλωτών από τις διακυμάνσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι μεγάλοι προμηθευτές θα υποχρεούνται να διαθέτουν συμβόλαια σταθερής τιμής διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, χωρίς δυνατότητα μονομερούς αλλαγής των όρων ή της συμφωνημένης τιμής κατά τη διάρκειά τους.

Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία των καταναλωτών που βρίσκονται σε διαδικασία επίλυσης διαφορών με τον προμηθευτή τους.

Προβλέπεται προστασία από διακοπή ηλεκτροδότησης για έως δύο καταγγελίες, διάρκειας έως 90 ημερών η καθεμία, κατά τη διαδικασία εξέτασης των διαφορών.

Επιπλέον, η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου παρατείνεται από τους τρεις στους έξι μήνες.

Στις ενεργειακές επιχειρήσεις επιβάλλονται επίσης αυξημένες υποχρεώσεις διαχείρισης κινδύνου, ώστε να μπορούν να αντιμετωπίζουν απότομες μεταβολές στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρισμού.

Επενδύσεις 2,3 δισ. στα νησιά

Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί η ενεργοποίηση του Ταμείου Απανθρακοποίησης Νησιών, μέσω του οποίου επιδιώκεται η κινητοποίηση επενδύσεων ύψους 2,3 δισ. ευρώ.

Οι πόροι θα κατευθυνθούν σε έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, συστήματα αποθήκευσης, ηλεκτρικές διασυνδέσεις, αναβαθμίσεις δικτύων, υποδομές φόρτισης και φράγματα.

Κεντρικός στόχος είναι ο περιορισμός της εξάρτησης των νησιών από το πετρέλαιο, που εξακολουθεί να επιβαρύνει το κόστος ηλεκτροπαραγωγής σε περιοχές χωρίς πλήρη διασύνδεση.

Παράλληλα, οι νέες υποδομές αναμένεται να διευκολύνουν την αξιοποίηση της ηλιακής και αιολικής ενέργειας, περιορίζοντας την ανάγκη εισαγωγής καυσίμων.

Αυστηρό πλαίσιο για τα data centers

Ιδιαίτερη σημασία για την επενδυτική αγορά έχουν οι ρυθμίσεις που αφορούν τα data centers, έναν κλάδο με αυξανόμενη παρουσία στην Ελλάδα.

Το νομοσχέδιο προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις που αναπτύσσουν νέες εγκαταστάσεις, προκειμένου να περιοριστούν οι επιπτώσεις της μεγάλης ενεργειακής τους ζήτησης στο ηλεκτρικό σύστημα.

Μεταξύ άλλων, προβλέπονται:

• Κάλυψη του 60% της ετήσιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ.
• Εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW για την εξασφάλιση ηλεκτρικού χώρου.
• Ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW ετησίως για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.
• Κάλυψη του κόστους σύνδεσης των εγκαταστάσεων με το ηλεκτρικό δίκτυο.
• Δημιουργία ειδικού Μητρώου Data Centers στη ΡΑΑΕΥ.

Η ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων αποτελεί σημαντική επενδυτική ευκαιρία, ιδιαίτερα λόγω της αυξανόμενης ζήτησης για υπηρεσίες cloud και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Ωστόσο, οι εγκαταστάσεις αυτές έχουν υψηλές ενεργειακές ανάγκες και απαιτούν επαρκή ηλεκτρικό χώρο, γεγονός που καθιστά αναγκαίο τον αποτελεσματικό σχεδιασμό του δικτύου.

Πρόσβαση στο δίκτυο και ΑΠΕ

Το νομοσχέδιο εισάγει αλλαγές και στη διαδικασία σύνδεσης νέων επενδύσεων με το ηλεκτρικό δίκτυο.

Οι ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ θα υποχρεούνται να δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία για τη διαθεσιμότητα νέων συνδέσεων, με τις αιτήσεις να διεκπεραιώνονται αποκλειστικά ψηφιακά.

Παράλληλα, θεσπίζεται η δυνατότητα ευέλικτων συνδέσεων σε περιοχές όπου η διαθέσιμη ισχύς είναι περιορισμένη.

Η ρύθμιση στοχεύει στη διευκόλυνση ώριμων επενδύσεων, οι οποίες σήμερα μπορεί να καθυστερούν μέχρι να ολοκληρωθούν τα απαραίτητα έργα αναβάθμισης του δικτύου.

Επιπλέον, νοικοκυριά, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς θα μπορούν να μοιράζονται ηλεκτρική ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι από ανανεώσιμες πηγές.

Για τους οικιακούς αυτοπαραγωγούς με φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW, προβλέπεται ότι η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας ενέργειας θα λογίζεται ως μηδενική κατά τις περιόδους αρνητικών τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.

Επιτάχυνση της αποθήκευσης

Μεγάλο μέρος των ρυθμίσεων επικεντρώνεται στην ανάπτυξη νέων υποδομών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Το υπουργείο προωθεί την απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης και τη διεκπεραίωση επενδυτικών αιτημάτων συνολικής ισχύος 7.771,78 MW.

Η ανάπτυξη της αποθήκευσης θεωρείται κρίσιμη για την καλύτερη αξιοποίηση της παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές.

Καθώς αυξάνεται η εγκατεστημένη ισχύς φωτοβολταϊκών και αιολικών πάρκων, το σύστημα αντιμετωπίζει ολοένα συχνότερα περιόδους υψηλής παραγωγής, κατά τις οποίες η διαθέσιμη ενέργεια ξεπερνά τη ζήτηση.

Οι μονάδες αποθήκευσης μπορούν να συμβάλουν στον περιορισμό των περικοπών πράσινης ενέργειας και στη μεταφορά της κατανάλωσης σε ώρες υψηλότερης ζήτησης.

Παράλληλα, προβλέπονται διευκολύνσεις για τους δήμους που αναπτύσσουν έργα ΑΠΕ, καθώς και ρυθμίσεις για επαγγελματίες αγρότες που διαθέτουν εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας.

Το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου

Στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης αναμένεται να βρεθεί και ο Great Sea Interconnector (GSI), το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, που σχεδιάζεται να επεκταθεί και προς το Ισραήλ.

Το έργο θεωρείται στρατηγικής σημασίας για την ενεργειακή ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου, καθώς στοχεύει στον τερματισμό της ηλεκτρικής απομόνωσης της Κύπρου.

Η διασύνδεση θα μπορούσε να διευκολύνει τις ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, να ενισχύσει την αξιοποίηση των ΑΠΕ και να προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στα διασυνδεδεμένα συστήματα.

Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα που αφορούν το κόστος, την υλοποίηση και τις γεωπολιτικές προκλήσεις του έργου.

Οι αρχηγοί των κομμάτων της αντιπολίτευσης αναμένεται να αναφερθούν στις τελευταίες εξελίξεις, στο πλαίσιο της ευρύτερης αντιπαράθεσης για την ενεργειακή πολιτική της κυβέρνησης.

Οι υπόλοιπες ρυθμίσεις

Πέρα από την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει σειρά περιβαλλοντικών, κοινωνικών και χωροταξικών διατάξεων.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται η μετεγκατάσταση 324 μόνιμων κατοίκων του οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά σε ασφαλέστερη περιοχή, η ενίσχυση της περιβαλλοντικής προστασίας του Θερμαϊκού Κόλπου και η δημιουργία Μονάδας Φροντίδας Ηλικιωμένων στο Δήλεσι.

Παράλληλα, προβλέπεται παράταση της αναστολής κυρώσεων για 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών στο Δέλτα του Έβρου, έως την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura.

Ξεχωριστή διάταξη αφορά την αναβάθμιση του γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης», με δυνατότητα αύξησης της χωρητικότητάς του από περίπου 33.500 σε 52.000 θέσεις και δημιουργίας 1.800 θέσεων στάθμευσης.

Ο σχεδιασμός προβλέπει επίσης 49ετή παραχώρηση διαχείρισης και διασφάλιση ότι το 65% των χρήσεων θα παραμείνει αμιγώς αθλητικό.

Τέλος, περιλαμβάνονται τεχνικές διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας.

Η αντιπαράθεση για το ρεύμα

Το ενεργειακό κόστος παραμένει κεντρικό σημείο αντιπαράθεσης μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης.

Ο Σταύρος Παπασταύρου υποστηρίζει ότι οι νέες ρυθμίσεις ενισχύουν την προστασία των καταναλωτών και δημιουργούν συνθήκες μεγαλύτερης διαφάνειας στην αγορά.

Απαντώντας στην κριτική για τις τιμές ηλεκτρικού ρεύματος, ο υπουργός επικαλέστηκε στοιχεία της Eurostat για το πρώτο εξάμηνο του 2026, σύμφωνα με τα οποία οι τιμές στην Ελλάδα ήταν 15% χαμηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Όπως ανέφερε, η χώρα κατατάσσεται στη 12η θέση μεταξύ των κρατών με τις χαμηλότερες τιμές, ενώ η κατάταξη βελτιώνεται ελαφρώς όταν συνυπολογίζεται η αγοραστική δύναμη.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι τα σταθερά, λεγόμενα «μπλε» τιμολόγια, μπορούν να λειτουργήσουν ως προστασία απέναντι σε μελλοντικές αυξήσεις.

Από την πλευρά της, η αντιπολίτευση επικεντρώνει την κριτική της στην επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων, αμφισβητώντας την αποτελεσματικότητα της κυβερνητικής πολιτικής ως προς τη συγκράτηση του κόστους.

Κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου στην αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή, η Νέα Δημοκρατία δήλωσε ότι το υπερψηφίζει, το ΚΚΕ τάχθηκε κατά, ενώ τα υπόλοιπα κόμματα επιφυλάχθηκαν να τοποθετηθούν οριστικά στην Ολομέλεια.

Το επενδυτικό στοίχημα

Το νομοσχέδιο επιχειρεί να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα τρεις προκλήσεις της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: το κόστος για τους καταναλωτές, την ανάγκη εκσυγχρονισμού των δικτύων και την προσέλκυση νέων επενδύσεων.

Η ανάπτυξη των data centers, η αποθήκευση ενέργειας και η ενίσχυση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο αυξανόμενης ζήτησης για ψηφιακές υπηρεσίες και καθαρή ενέργεια.

Παράλληλα, η επέκταση των ΑΠΕ και η δυνατότητα κοινής χρήσης ενέργειας επιχειρούν να διευρύνουν τη συμμετοχή επιχειρήσεων και νοικοκυριών στην ενεργειακή μετάβαση.

Το κρίσιμο ζήτημα θα είναι κατά πόσον οι νέες ρυθμίσεις θα μεταφραστούν στην πράξη σε χαμηλότερες επιβαρύνσεις για τους καταναλωτές, ταχύτερη υλοποίηση επενδύσεων και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα του ηλεκτρικού συστήματος.

Η συζήτηση και η ψηφοφορία στην Ολομέλεια αποτελούν το επόμενο βήμα για τη διαμόρφωση του νέου θεσμικού πλαισίου της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Nvidia: Πώς η υπόθεση Χουάνγκ έφτασε στα τσιπ, στην Κίνα και στον Λευκό Οίκο
• Τα 10 «μυστικά» της ΑΑΔΕ για να μην χαθεί το επίδομα θέρμανσης
• Ακίνητα: Γιατί το σπίτι γίνεται πιο δύσκολος στόχος στην Ελλάδα