Γιατί η συνάντηση Σι, Τραμπ, Πούτιν δεν είναι νέα Γιάλτα, αλλά σόου της Κίνας και ήττα των ΗΠΑ

Γιατί η συνάντηση Σι, Τραμπ, Πούτιν δεν είναι νέα Γιάλτα, αλλά σόου της Κίνας και ήττα των ΗΠΑ
US President Donald Trump (L) shakes hands with Russian President Vladimir Putin as China’s President Xi Jinping looks on before the welcome banquet at the Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) summit in Shenzhen, Guangdong province on November 18, 2026. (Photo by Iori Sagisawa / POOL / AFP)
Σύμφωνα με ανάλυση του Chatham House, η σύνοδος κορυφής στη Σεντζέν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του Πεκίνου και αναβάθμισε επικοινωνιακά τον Πούτιν, αφήνοντας τις ΗΠΑ σε θέση ικέτη και υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη για ευρωπαϊκή ενότητα και ενίσχυση του διεθνούς δικαίου.  

Οι πρόεδροι Σι Τζινπίνγκ, Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν ενδέχεται να μπουν στον πειρασμό να ενσωματώσουν τις συγκρίσεις που γίνονται για την τριμερή στη Σεντζέν την Πέμπτη 19/11 και τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945, σημειώνει σε ανάλυσή το βρετανικό think tank Chatham House.

Τότε, ο Αμερικανός πρόεδρος Φραγκλίνος Ρούζβελτ, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ και ο Σοβιετικός ηγέτης Ιωσήφ Στάλιν χάραξαν τη μεταπολεμική ειρήνη, μοιράζοντας τον κόσμο μεταξύ τους, παρόλο που το τέλος της Βρετανικής Αυτοκρατορίας ήταν ήδη αναπόφευκτο. 

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Chatham House, η τριμερής αυτή συνάντηση δεν θύμιζε σε τίποτα τη Γιάλτα. Πρόκειται απλώς για μια επίδειξη εντυπωσιασμού, όπου οι όποιες συμφωνίες κλειστούν θα είναι περιορισμένης εμβέλειας και αποκλειστικά προς όφελος της Κίνας, εκτός εάν ο Τραμπ αποφασίσει να συνταχθεί με τη Ρωσία στο ζήτημα της Ουκρανίας. 

Για τον υπόλοιπο κόσμο, και ιδίως για το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, αυτή η εικόνα λειτουργεί ως υπενθύμιση της επείγουσας ανάγκης να ενισχυθούν οι περιφερειακές συμμαχίες, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών και το διεθνές δίκαιο όπου αυτό είναι εφικτό.

Όπως τονίζει το Chatham House, ο Ντόναλντ Τραμπ είναι εκείνος που έχει τα περισσότερα να χάσει από τη συμμετοχή του σε αυτή τη σύνοδο κορυφής, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα ήταν σε πολύ καλύτερη θέση αν δεν είχε μεταβεί εκεί. 

Ενδεχομένως να τον δελέασε η εικόνα του να στέκεται δίπλα-δίπλα με δύο αυταρχικούς ηγέτες τους οποίους φαίνεται να θαυμάζει περισσότερο από τους ηγέτες των δημοκρατικών συμμάχων των ΗΠΑ, ή ίσως η προοπτική να συμμετάσχει σε μια διαδικασία αναδιαμόρφωσης του κόσμου στα πρότυπα της Γιάλτας. 

Αν όμως αυτή ήταν η εκτίμησή του, αποδεικνύεται λανθασμένη. Κατ’ αρχάς, σε αντίθεση με την ιστορική φωτογραφία της Γιάλτας του 1945, όπου οι τρεις ηγέτες κάθονταν ώστε να καλυφθεί το γεγονός ότι ο ασθενής Ρούζβελτ χρειαζόταν αναπηρικό αμαξίδιο, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν βρέθηκε στο κέντρο. Αυτή τη θέση θα καταλάβει ο Σι Τζινπίνγκ ως οικοδεσπότης, μια διάταξη που αντανακλά και την πραγματικότητα των συσχετισμών, αφού ο Κινέζος πρόεδρος ηγείται της δύναμης που είχε τη μικρότερη ανάγκη από παραχωρήσεις εκ μέρους των υπολοίπων. 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πέρα όμως από το επικοινωνιακό σκέλος, με την παρουσία του εκεί ο Τραμπ παραδίδει για ακόμη μία φορά το ισχυρότερο χαρτί που διέθεταν οι ΗΠΑ από το 1945, τον ρόλο δηλαδή του ηγέτη του ελεύθερου κόσμου που προασπίζεται τα δικαιώματα των δημοκρατιών και λειτουργεί ως φάρος για όσους ασπάζονται αυτές τις αρχές, υιοθετώντας αντ’ αυτού το δόγμα ότι το δίκαιο ανήκει στον ισχυρό.

Στον αντίποδα του Τραμπ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν είχε πολλά να κερδίσει από αυτή τη συνάντηση. Η Ρωσία δεν αποτελεί υπερδύναμη, καθώς η οικονομία της συρρικνώνεται με το 40% της παραγωγής της να κατευθύνεται στον πόλεμο της Ουκρανίας. Μάλιστα, με το βλέμμα στραμμένο στη σύνοδο κορυφής, η Ουκρανία βομβάρδισε αυτή την εβδομάδα την πολύτιμη για τον Πούτιν γέφυρα του Κερτς προς την Κριμαία, η οποία είχε κατασκευαστεί το 2014 μετά τη ρωσική εισβολή στη χερσόνησο. 

Το κεντρικό τμήμα της γέφυρας έχει καταστραφεί, εμποδίζοντας τη θαλάσσια κυκλοφορία και τον ανεφοδιασμό των ρωσικών στρατευμάτων που πολεμούν στην Ουκρανία. Παρ’ όλα αυτά, στεκόμενος δίπλα στον Σι και τον Τραμπ, ο Πούτιν θα προβάλει την εικόνα ενός εκ των τριών κορυφαίων ηγετών του πλανήτη και όχι του υποκινητή ενός πολέμου που, σύμφωνα με αναφορές, έχει κοστίσει στη Ρωσία σχεδόν μισό εκατομμύριο νεκρούς στρατιώτες χωρίς να διαφαίνεται τέλος.

Αναλύοντας τα διακυβεύματα της συνόδου, το Chatham House επισημαίνει ότι ο πρόεδρος Τραμπ προσήλθε στη συνάντηση σε θέση ικέτη, σε τέτοιο βαθμό που κατέστη επικίνδυνο για τον ίδιο να εισέλθει σε διαπραγματεύσεις. Θέλησε να συζητήσει τον περιορισμό της ανάπτυξης ή της ανανέωσης των πυρηνικών οπλοστασίων, εν μέρει με στόχο τη μείωση του κόστους, όμως η Κίνα είχε ξεκαθαρίσει εξαρχής ότι κάτι τέτοιο δεν θα τεθεί καν προς συζήτηση, δεδομένου ότι το δικό της πυρηνικό οπλοστάσιο υπολείπεται κατά πολύ εκείνων των άλλων δύο χωρών. 

Επιπλέον, ο Τραμπ ίσως θελήσει να πιέσει το Πεκίνο για τα κρίσιμα ορυκτά, κατηγορώντας το ότι δεν τήρησε τη συμφωνία που επετεύχθη πριν από έναν χρόνο στη Νότια Κορέα. Ωστόσο, όπως συνέβη και τότε, όταν απείλησε με δασμούς για να υπαναχωρήσει γρήγορα μόλις ο Σι απείλησε να διακόψει την προμήθεια ορυκτών, διαπίστωσε ότι κρατά αδύναμα χαρτιά.

Σε εξίσου δύσκολη θέση βρέθηκε ο Αμερικανός πρόεδρος όταν ο Σι τον πίεσε να διασφαλίσει τη συνεχή προμήθεια κορυφαίων αμερικανικών μικροτσίπ της Nvidia, είτε μέσω νόμιμων εξαγωγών είτε μέσω ενδιάμεσων. 

Η απομάκρυνση του Τζένσεν Χουάνγκ από τη θέση του διευθύνοντος συμβούλου της Nvidia λόγω της σχέσης του με φερόμενη Κινέζα κατάσκοπο περιπλέκει την κατάσταση. Παρά ταύτα, παραμένει γεγονός ότι, παρά το βάρος της άποψης του Κογκρέσου και την αντίθεση της κορυφαίας ομάδας συνεργατών του Τραμπ, ο ίδιος ο πρόεδρος, ο Χουάνγκ και ο υπουργός Εμπορίου Χάουαρντ Λάτνικ διευκόλυναν το εμπόριο μικροτσίπ με την Κίνα. Εάν ο Τραμπ επιχειρήσει να αλλάξει πορεία, δεν θα προκαλούσε καμία έκπληξη αν ο Σι απειλούσε εκ νέου να κλείσει τη στρόφιγγα των κρίσιμων ορυκτών.

Όσον αφορά τους πολέμους στην Ουκρανία και το Ιράν, δεν έτυχαν ουσιαστικής προσοχής από τους τρεις ηγέτες. Η Κίνα δεν έχει κανένα κίνητρο να εμπλακεί στο Ιράν, σε έναν πόλεμο που προκάλεσε ο ίδιος ο Τραμπ και από τον οποίο προσπαθεί τώρα να απεμπλέξει τις ΗΠΑ. 

Παράλληλα, το Πεκίνο υποδαυλίζει αθόρυβα τη σύγκρουση στην Ουκρανία, στηρίζοντας τη Ρωσία μέσω της αγοράς του πετρελαίου της και της πώλησης κινητήρων και εξαρτημάτων που χρησιμοποιούνται στον αεροπορικό πόλεμο, καθώς εξυπηρετεί απόλυτα τα κινεζικά συμφέροντα να παραμένει η Ευρώπη απορροφημένη από αυτή τη σύρραξη. Ο μεγάλος κίνδυνος για την Ουκρανία έγκειται στο ενδεχόμενο ο Τραμπ να αξιοποιήσει τη σύνοδο για να προωθήσει τη δική του αντίληψη περί ειρήνης, η οποία περιλαμβάνει την παραχώρηση στη Ρωσία εδαφών που δεν κατάφερε να καταλάβει δια της βίας. Είναι χαρακτηριστικό ότι το Κίεβο φρόντισε να υπογραμμίσει πως το πλήγμα στη γέφυρα του Κερτς πραγματοποιήθηκε χωρίς τη χρήση του Starlink, του δορυφορικού συστήματος επικοινωνιών του Έλον Μασκ, κατηγορώντας τις ΗΠΑ ότι το απενεργοποιούν ή μειώνουν τις ταχύτητές του προκειμένου να ασκήσουν πίεση στην ουκρανική πλευρά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Ουκρανία θα μπορέσει να αντέξει, αλλά μόνο με την ευρωπαϊκή βοήθεια. Στους κόλπους των Ουκρανών αξιωματούχων επικρατεί πικρία, διότι παρά τη βαριά ήττα που υπέστη ο Τραμπ στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ, ένα Κογκρέσο που ελέγχεται πλέον από τους Δημοκρατικούς, μολονότι υιοθετεί σκληρότερη ρητορική κατά του Πούτιν, είναι απίθανο να εγκρίνει την αποστολή περισσότερων κονδυλίων προς το Κίεβο. Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη, απούσα από αυτή τη σύνοδο, βρίσκεται στο στόχαστρο και των τριών ηγετών. Ο Τραμπ παραμένει σε ανοιχτή αντιπαράθεση με τους Ευρωπαίους ηγέτες για την εξάρτησή τους από την αμερικανική άμυνα και την υποτιθέμενη πολιτισμική τους παρακμή, η Κίνα εκφράζει τη δυσαρέσκειά της για τους δασμούς που εξετάζει πλέον η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά των κινεζικών εξαγωγών, ενώ η Ρωσία δοκιμάζει διαρκώς την ευρωπαϊκή ενότητα στο ουκρανικό ζήτημα.

Καταλήγοντας, το Chatham House υπογραμμίζει ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, οφείλουν να εξετάσουν προσεκτικά αυτή την τριάδα και να χαράξουν τη δική τους απάντηση στους τομείς της ασφάλειας και του εμπορίου. Έχουν κάθε λόγο να συγκροτήσουν ένα κοινό μέτωπο, καθώς μαίνεται ένας ενεργός πόλεμος στην ανατολική τους πτέρυγα την ώρα που ο βασικός εγγυητής της ασφάλειάς τους γίνεται ολοένα και πιο απρόβλεπτος, ενώ ο τεχνολογικός ανταγωνισμός από την Κίνα απειλεί να αφανίσει τις βιομηχανίες τους. Παράλληλα, και άλλες χώρες θα αντικρίσουν την ίδια φωτογραφία από τη σύνοδο και θα μετρήσουν αντίστοιχα τους φίλους και τις νέες συμμαχίες τους, αφού όσο μικρότερο είναι ένα κράτος, τόσο περισσότερο έχει ανάγκη το διεθνές δίκαιο και τον σεβασμό στους διεθνείς θεσμούς. Ο Σι, ο Τραμπ και ο Πούτιν μπορεί να συνομιλούν πιστεύοντας ότι κυριαρχούν στον κόσμο, όμως η συνάντησή τους δίνει σε όλους τους υπολοίπους κάθε λόγο να αναζητήσουν τρόπους να σταθούν ενωμένοι.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

Πηγή: Chatham House