Ανάλυση Fortune: Γιατί το Χόλιγουντ τελειώνει
Από τον Geoff Colvin
Στα Oscar στις 15 Μαρτίου, οι υποψήφιες για το βραβείο Καλύτερης Ταινίας έμοιαζαν με έναν χάρτη της γεωγραφικής διασποράς του Χόλιγουντ: Η ταινία Marty Supreme γυρίστηκε στους δρόμους της Νέας Υόρκης, η ταινία Sinners στη Λουιζιάνα και η ταινία Hamnet στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η ταινία One Battle After Another, η οποία βραβεύτηκε, γυρίστηκε στο Σακραμέντο και σε άλλες πόλεις στην Καλιφόρνια, καθώς και στο Ελ Πάσο, μακριά από τα σκηνικά και τα… πάρτι του Χόλιγουντ. Για την ακρίβεια, καμία από τις υποψήφιες για το Όσκαρ Καλύτερης Ταινίας δεν γυρίστηκε πρωτίστως στο Λος Άντζελες. Και το γεγονός αυτό είναι ένα εντυπωσιακό στιγμιότυπο του πόσο μακριά έχει μετατοπιστεί το κέντρο βάρους της βιομηχανίας από την ιστορική της έδρα.
Διασημότητες βρέθηκαν στο κόκκινο χαλί του Dolby Theatre, αλλά οι δαπάνες για γυρίσματα, οι μισθοδοσίες και τα φορολογικά έσοδα που συνδέονται με τις ίδιες τις ταινίες έχουν μετατοπιστεί: στην Ατλάντα, στο Λονδίνο, στη Βουδαπέστη και σε μια ολοένα και μεγαλύτερη λίστα με μέρη που τώρα κάνουν σιωπηλά τη δουλειά που γιορτάζουν τα Όσκαρ.
Το Χόλιγουντ, το κατεξοχήν όνομα για τη βιομηχανία ψυχαγωγίας με έδρα στην κομητεία του Λος Άντζελες, αποσυντίθεται. Η παραγωγή που μετριέται σε ημέρες γυρισμάτων στο Λος Άντζελες μειώνεται κατακόρυφα, από 36.792 το 2022 σε μόλις 19.694 το 2025, σύμφωνα με έρευνα του FilmLA. Περίπου 41.000 από τους εργαζομένους που κάνουν τον κλάδο να λειτουργεί έφυγαν από το 2022 έως το 2024, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα. Το πιο ισχυρό πρόσωπο του κλάδου δεν είναι κάποιος παραδοσιακός επικεφαλής στούντιο, αλλά ο Ted Sarandos, διευθύνων σύμβουλος του «γίγαντα» streaming Netflix. Και ναι, αυτό ισχύει ακόμη και μετά την προσφορά του David Ellison της Paramount Skydance έναντι του Netflix για την αγορά του θρυλικού στούντιο Warner Bros. Discovery.
Το αποτέλεσμα αυτής της έντονα παρακολουθούμενης διαπραγμάτευσης για συμφωνία φαίνεται πιθανό να είναι ένα ακόμη καρφί στο φέρετρο για την κινηματογραφική βιομηχανία ως κυρίαρχη οικονομική δύναμη στο Λος Άντζελες, με τον Ellison, τον νεότερο μεγιστάνα του Χόλιγουντ, να υπόσχεται να βρει «συνέργειες» άνω των 6 δισεκατομμυρίων δολαρίων μετά την εξαγορά. Έχει αναφέρει ότι η πλειονότητα αυτών των περικοπών κόστους θα επηρεάσει «πηγές εκτός εργασίας», αλλά η «Πόλη», όπως συχνά ονομάζεται η κινηματογραφική βιομηχανία με έδρα το Λος Άντζελες, προετοιμάζεται για απολύσεις μεγάλης κλίμακας.
Στο μεταξύ, η απειλή της αναμόρφωσης της δραστηριότητας παραγωγής ταινιών από το ΑΙ διαφαίνεται στον ορίζοντα, και το φάντασμα της βιομηχανικής κατάρρευσης (των αμερικανικών πόλεων που θα πληγούν από τις θέσεις εργασίας στον κατασκευαστικό κλάδο που θα μεταφερθούν στο εξωτερικό και των εργαζομένων που θα καταστούν περιττοί από τις νέες τεχνολογίες) πλανιέται πάνω από τις λεωφόρους και τους φοίνικες του Λος Άντζελες. «Η ηλιόλουστη εκδοχή του Ντιτρόιτ» ήταν η εκτίμηση του Michael Lynton, πρώην διευθύνοντος συμβούλου της Sony Pictures Entertainment, σε πρόσφατη επίσκεψή του στο προηγούμενο μέρος όπου εργαζόταν. «Απόλυτη σιωπή» είπε στο The Hollywood Reporter. «Δεν συμβαίνει τίποτα».
Η κατάρρευση ενός ολόκληρου κλάδου είναι μια θλιβερή ιστορία, ανεξάρτητα από το πώς την αναλύουμε.
Η κατάρρευση του Χόλιγουντ είναι και κάτι περισσότερο. Για χρόνια, οι ταινίες ήταν ένα σημαντικό αμερικανικό εξαγωγικό προϊόν, στέλνοντας όχι μόνο φιλμ σελιλόιντ, αλλά και μια αμερικανική κοσμοθεωρία σε όλο τον κόσμο. Τώρα, μετρημένα αυστηρά σε δολάρια, τα 20 δισεκατομμύρια δολάρια −και πάνω− που κερδίζουν οι ΗΠΑ από την εξαγωγή ταινιών και τηλεοπτικών εκπομπών κάθε χρόνο επισκιάζονται από άλλες εξαγωγές, μεταξύ αυτών το πετρέλαιο, τα αυτοκίνητα και τα βιομηχανικά μηχανήματα.
Ωστόσο, αυτά τα κατεξοχήν αμερικανικά προϊόντα (ταινίες δράσης, τηλεοπτικές σειρές και μια πληθώρα από εντυπωσιακούς υπερήρωες και απίστευτα λαμπερούς αστέρες του κινηματογράφου) ξεπερνούν κατά πολύ το βάρος τους στην καθιέρωση της «ήπιας ισχύος» των ΗΠΑ διεθνώς, προωθώντας την αμερικανική γλώσσα, την κουλτούρα, τη μόδα και τα ήθη στα σαλόνια των νοικοκυριών από τη Σεούλ μέχρι το Σάο Πάολο, με τρόπο που κανένα πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων δεν μπορεί να φτάσει. Όταν λέμε «μια προσφορά που δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς» ή «Δεν νομίζω ότι είμαστε πια στο Κάνσας», όλοι ξέρουν τι σημαίνει και από πού προήλθε.
Για 100 χρόνια, το Χόλιγουντ ήταν ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα αυτού που ονομάζεται «βιομηχανικό cluster». Ο Michael Porter της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Harvard, ο οποίος επινόησε τον όρο το 1998, περιέγραψε τέτοια clusters ως κρίσιμες μάζες –συγκεντρωμένες σε ένα μέρος– ασυνήθιστης ανταγωνιστικής επιτυχίας σε συγκεκριμένους τομείς». Άλλα παραδείγματα είναι οι εταιρείες αυτοκινήτων υψηλής απόδοσης στη νότια Γερμανία, οι φαρμακευτικές εταιρείες κοντά στη Φιλαδέλφεια και οι εταιρείες μόδας στη βόρεια Ιταλία. Αλλά στα γραπτά του, ο Porter ξεχώρισε τα δύο πιο λαμπρά παραδείγματα: «Η Σίλικον Βάλεϊ και το Χόλιγουντ μπορεί να είναι τα πιο γνωστά clusters στον κόσμο».
Τέτοια clusters ενισχύουν την επιτυχία επειδή δημιουργούν ενάρετους κύκλους: Όταν οι καλύτεροι άνθρωποι και οι εταιρείες ενός κλάδου συγκεντρώνονται σε μια περιοχή, οι άλλοι άνθρωποι και οι εταιρείες του κλάδου θέλουν να είναι εκεί. Όσοι συμμετέχουν στο cluster αποκτούν γνώσεις, σχέσεις και κίνητρα «που οι μακρινοί αντίπαλοι δεν μπορούν να φτάσουν» επισημαίνει ο Porter. Το αποτέλεσμα είναι ένας ανοδικός κύκλος που προσελκύει περισσότερους παίκτες του κλάδου και ενισχύει περαιτέρω τον κλάδο.
Το Χόλιγουντ αναδύθηκε ως ένα κλαδικό cluster όταν οι κινηματογραφιστές των αρχών του 20ού αιώνα εγκατέλειψαν τη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ για να ξεφύγουν από την επιθετική επιβολή των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του Thomas Edison σε κινηματογραφικές κάμερες, προβολείς και άλλες τεχνολογίες, και για να επωφεληθούν από τη φθηνή γη και την ηλιοφάνεια στη Νότια Καλιφόρνια. Μεταξύ περίπου του 1910 και των αρχών της δεκαετίας του 1920, δεκάδες ανεξάρτητοι παραγωγοί συγχωνεύθηκαν σε κάθετα ολοκληρωμένα στούντιο (Paramount, MGM, Warner Bros., Fox, Universal), συγκεντρώνοντας την παραγωγή μέσα και γύρω από το Λος Άντζελες και «κλειδώνοντας» ένα πυκνό οικοσύστημα σκηνών, παρασκηνίων, εργαστηρίων, χώρων εξοπλισμού και εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η παγκόσμια διανομή και προβολή ξεκινούσε επίσης από το Λος Άντζελες.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, αυτή η συσσώρευση είχε γίνει ένα αυτο-ενισχυόμενο σύμπλεγμα: Το σύστημα στούντιο της «Χρυσής Εποχής» παρήγε εκατοντάδες ταινίες ετησίως, στρατολογούσε και ανέπτυσσε αστέρες αγαπημένους σε όλο τον κόσμο και προσείλκυε ταλέντα και προμηθευτές από παντού, αναβαθμίζοντας το Χόλιγουντ από γειτονιά σε εργοστάσιο ονείρων.
Σήμερα, ο ανοδικός κύκλος του Χόλιγουντ φαίνεται να αντιστρέφεται. Δεν συνέβη μονομιάς ή από μία μόνο αιτία. Είναι εν μέρει μια ιστορία υποχώρησης των τεχνολογικών εμποδίων, η οποία επέτρεψε σε περισσότερους καταναλωτές να επιλέγουν και να παρακολουθούν περισσότερες πηγές ψυχαγωγίας από ποτέ, εκ των οποίων μεγάλο μέρος δεν προέρχεται από το Χόλιγουντ.
Από την οπτική γωνία του καταναλωτή, ένας οικονομολόγος θα μπορούσε να χειροκροτήσει την πληθώρα επιλογών και τον ανταγωνισμό στην εποχή του streaming. Περισσότερες επιλογές σε χαμηλότερο κόστος; Τι μπορεί να μην αρέσει σε αυτό; Αλλά στον πραγματικό κόσμο, και όχι στον θεωρητικό, η σημερινή μετάβαση μεταφράζεται σε δυσχέρειες για χιλιάδες ταλαντούχους ανθρώπους της μεσαίας τάξης που ζουν στον καθοδικό κύκλο, και για όποιον αγαπά τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Η απώλεια του αγωγού ταλέντων μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε μείωση της ποιότητας του προϊόντος που παράγει ο κλάδος και να απελευθερώσει μια πληθώρα κακέκτυπων φτιαγμένων με ΑΙ.
Και σε μια εποχή που οι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος λένε ψέματα για τον στόχο της επιστροφής των Αμερικανών στην επιχειρηματική δραστηριότητα της κατασκευής πραγμάτων, αξίζει να σημειωθεί ότι η πιο πολιτιστικά σημαντική εξαγωγική βιομηχανία των ΗΠΑ βρίσκεται σε κατάσταση κλιμακούμενης κρίσης.
Για 100 χρόνια, το Χόλιγουντ ήταν ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα αυτού που ονομάζεται «βιομηχανικό cluster». Ο Michael Porter της Σχολής Διοίκησης Επιχειρήσεων του Harvard, ο οποίος επινόησε τον όρο το 1998, περιέγραψε τέτοια clusters ως κρίσιμες μάζες –συγκεντρωμένες σε ένα μέρος– ασυνήθιστης ανταγωνιστικής επιτυχίας σε συγκεκριμένους τομείς». Άλλα παραδείγματα είναι οι εταιρείες αυτοκινήτων υψηλής απόδοσης στη νότια Γερμανία, οι φαρμακευτικές εταιρείες κοντά στη Φιλαδέλφεια και οι εταιρείες μόδας στη βόρεια Ιταλία. Αλλά στα γραπτά του, ο Porter ξεχώρισε τα δύο πιο λαμπρά παραδείγματα: «Η Σίλικον Βάλεϊ και το Χόλιγουντ μπορεί να είναι τα πιο γνωστά clusters στον κόσμο».
Τέτοια clusters ενισχύουν την επιτυχία επειδή δημιουργούν ενάρετους κύκλους: Όταν οι καλύτεροι άνθρωποι και οι εταιρείες ενός κλάδου συγκεντρώνονται σε μια περιοχή, οι άλλοι άνθρωποι και οι εταιρείες του κλάδου θέλουν να είναι εκεί. Όσοι συμμετέχουν στο cluster αποκτούν γνώσεις, σχέσεις και κίνητρα «που οι μακρινοί αντίπαλοι δεν μπορούν να φτάσουν» επισημαίνει ο Porter. Το αποτέλεσμα είναι ένας ανοδικός κύκλος που προσελκύει περισσότερους παίκτες του κλάδου και ενισχύει περαιτέρω τον κλάδο.
Το Χόλιγουντ αναδύθηκε ως ένα κλαδικό cluster όταν οι κινηματογραφιστές των αρχών του 20ού αιώνα εγκατέλειψαν τη Νέα Υόρκη και το Νιου Τζέρσεϊ για να ξεφύγουν από την επιθετική επιβολή των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας του Thomas Edison σε κινηματογραφικές κάμερες, προβολείς και άλλες τεχνολογίες, και για να επωφεληθούν από τη φθηνή γη και την ηλιοφάνεια στη Νότια Καλιφόρνια. Μεταξύ περίπου του 1910 και των αρχών της δεκαετίας του 1920, δεκάδες ανεξάρτητοι παραγωγοί συγχωνεύθηκαν σε κάθετα ολοκληρωμένα στούντιο (Paramount, MGM, Warner Bros., Fox, Universal), συγκεντρώνοντας την παραγωγή μέσα και γύρω από το Λος Άντζελες και «κλειδώνοντας» ένα πυκνό οικοσύστημα σκηνών, παρασκηνίων, εργαστηρίων, χώρων εξοπλισμού και εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού. Η παγκόσμια διανομή και προβολή ξεκινούσε επίσης από το Λος Άντζελες.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, αυτή η συσσώρευση είχε γίνει ένα αυτο-ενισχυόμενο σύμπλεγμα: Το σύστημα στούντιο της «Χρυσής Εποχής» παρήγε εκατοντάδες ταινίες ετησίως, στρατολογούσε και ανέπτυσσε αστέρες αγαπημένους σε όλο τον κόσμο και προσείλκυε ταλέντα και προμηθευτές από παντού, αναβαθμίζοντας το Χόλιγουντ από γειτονιά σε εργοστάσιο ονείρων.
Σήμερα, ο ανοδικός κύκλος του Χόλιγουντ φαίνεται να αντιστρέφεται. Δεν συνέβη μονομιάς ή από μία μόνο αιτία. Είναι εν μέρει μια ιστορία υποχώρησης των τεχνολογικών εμποδίων, η οποία επέτρεψε σε περισσότερους καταναλωτές να επιλέγουν και να παρακολουθούν περισσότερες πηγές ψυχαγωγίας από ποτέ, εκ των οποίων μεγάλο μέρος δεν προέρχεται από το Χόλιγουντ.
Από την οπτική γωνία του καταναλωτή, ένας οικονομολόγος θα μπορούσε να χειροκροτήσει την πληθώρα επιλογών και τον ανταγωνισμό στην εποχή του streaming. Περισσότερες επιλογές σε χαμηλότερο κόστος; Τι μπορεί να μην αρέσει σε αυτό; Αλλά στον πραγματικό κόσμο, και όχι στον θεωρητικό, η σημερινή μετάβαση μεταφράζεται σε δυσχέρειες για χιλιάδες ταλαντούχους ανθρώπους της μεσαίας τάξης που ζουν στον καθοδικό κύκλο, και για όποιον αγαπά τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Η απώλεια του αγωγού ταλέντων μπορεί κάλλιστα να οδηγήσει σε μείωση της ποιότητας του προϊόντος που παράγει ο κλάδος και να απελευθερώσει μια πληθώρα κακέκτυπων φτιαγμένων με ΑΙ.
Και σε μια εποχή που οι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές του πολιτικού φάσματος λένε ψέματα για τον στόχο της επιστροφής των Αμερικανών στην επιχειρηματική δραστηριότητα της κατασκευής πραγμάτων, αξίζει να σημειωθεί ότι η πιο πολιτιστικά σημαντική εξαγωγική βιομηχανία των ΗΠΑ βρίσκεται σε κατάσταση κλιμακούμενης κρίσης.
Ένας ενθουσιώδης νεαρός συγγραφέας που φτάνει στο Λος Άντζελες σήμερα είναι απίθανο να βρει ένα τέτοιο εφαλτήριο. «Ένα από τα πιο σκοτεινά πράγματα που άλλαξαν στην τηλεόραση για τους συγγραφείς είναι ότι τώρα οι περισσότερες σειρές έχουν λιγότερα επεισόδια» λέει ο Lazarcheck. Στον κόσμο του streaming δεν υπάρχει απαίτηση για συγκεκριμένο αριθμό επεισοδίων, επομένως ουσιαστικά καμία εκπομπή δεν παράγει πλέον 22 επεισόδια. Κάποιες κάνουν μόλις τέσσερα ή πέντε επεισόδια κάθε φορά.
«Η τελευταία παραγωγή για την οποία δούλεψα ήταν μια μικρή σειρά στην Apple» λέει. Οι παραγωγοί είπαν στους σεναριογράφους να γράψουν όλο το σενάριο και στη συνέχεια η Apple θα αποφάσιζε αν θα έκανε τη σειρά με τίτλο Lure. Η Apple την απέρριψε, αν και θα μπορούσε να παραχθεί αλλού. Ακόμα και αν η σειρά πάρει το πράσινο φως, οι σεναριογράφοι δεν θα προσληφθούν μέσω της παραγωγής.
Η εποχή του streaming απλά δεν προσφέρει τη σταθερή ροή εργασίας στην οποία βασίζονται πολλοί σκηνοθέτες, κινηματογραφιστές, σεναριογράφοι, τεχνικοί φωτισμού, ειδικοί ήχου και άλλοι εργαζόμενοι. Ο Mark Goffman, παραγωγός και σεναριογράφος, σημειώνει: «Σήμερα οι παραγωγοί θα παραγγείλουν ένα σενάριο και έξι μήνες αργότερα θα εγκρίνουν ένα δεύτερο σενάριο. Ελάχιστα σενάρια έχουν το προνόμιο να πάρουν το πράσινο φως και να προχωρήσουν ταχύτατα. Όλα τα άλλα κινούνται αργά χωρίς πραγματική επείγουσα ανάγκη».
Το αποτέλεσμα είναι ότι η εύρεση εργασίας σε γραφείο σεναριογράφων δεν αποτελεί πλέον μια τόσο χρυσή ευκαιρία. Με «λιγότερα επεισόδια, λιγότερους σεναριογράφους στο γραφείο» και κανέναν ρόλο στην παραγωγή, λέει ο Lazarcheck, όλο αυτό συνιστά μια πενιχρή εκδοχή της προηγούμενης δουλειάς του σεναριογράφου. Για όσους προσπαθούν να βγάλουν τα προς το ζην στο Χόλιγουντ, λέει, «νιώθω ότι δεν ήταν ποτέ πιο δύσκολο». Αυτή η πραγματικότητα έγινε ακόμη πιο εμφανής μετά το 2023, όταν τα συνδικάτα σεναριογράφων και ηθοποιών έκαναν απεργία, μένοντας χωρίς μισθούς για σχεδόν πέντε μήνες για να εξασφαλίσουν καλύτερους μισθούς, κατώτατες απαιτήσεις προσωπικού, καλύτερη ασφάλιση υγείας και προστασία από την Τεχνητή Νοημοσύνη.
Όπως πολλοί άλλοι στο κάποτε ισχυρό εργατικό δυναμικό του Χόλιγουντ, ο Lazarcheck έπρεπε να βρει δουλειά εκτός του κλάδου. Πρόσφατα ανέλαβε δουλειά ως ειδικός σύμβουλος γραφής για εταιρείες ΑΙ, τον κλάδο που απειλεί να αναλάβει την προηγούμενη θέση εργασίας του. «Αν με ρωτούσατε στα γραφεία της Disney αν θα ένιωθα άνετα να το κάνω αυτό με μια εταιρεία Τεχνητής Νοημοσύνης, θα έλεγα, «Όχι!»» λέει. «Αλλά τα χρόνια περνούν και απλώς χρειάζεται να βγάλω χρήματα».
Ο Lazarcheck εξακολουθεί να ζει στην περιοχή του Λος Άντζελες, αλλά πολλοί άλλοι εργαζόμενοι στον κλάδο φεύγουν, κάποιοι εγκαταλείπουν τον κλάδο, άλλοι εργάζονται εξ αποστάσεως από μέρη λιγότερο ακριβά από το Λος Άντζελες.
Ο Lazarcheck προσφέρει την εξής συμβουλή στους συναδέλφους του: «Μην αυτοπροσδιορίζεστε με βάση το Hollywood».
Οι βετεράνοι επαγγελματίες του Χόλιγουντ, όταν τους ρωτούν για την παρακμή του βιομηχανικού συμπλέγματος του Hollywood, συχνά λένε το ίδιο πράγμα: «Το Netflix άλλαξε τα πάντα».
Η εταιρεία ιδρύθηκε το 1997, δραστηριοποιούμενη στην ενοικίαση DVD μέσω ταχυδρομείου. Η επανάσταση ήταν η εισαγωγή των μέσων streaming μέσω διαδικτύου από το Netflix το 2010.
Ως πλατφόρμα streaming, το Netflix μπορούσε να συλλέγει τεράστιες ποσότητες δεδομένων για κάθε συνδρομητή: ποια είδη, ποιοι ηθοποιοί και ποιοι σκηνοθέτες τους αρέσουν, ποιες σκηνές επαναλαμβάνουν ή παραλείπουν και αμέτρητα άλλα σημεία δεδομένων.
Η εταιρεία χρησιμοποίησε όλα αυτά τα δεδομένα για να σχεδιάσει έναν ισχυρό αλγόριθμο, παρουσιάζοντας δημοφιλείς εκπομπές όπως το Orange Is the New Black και το Arrested Development στους χρήστες με βάση τις προτιμήσεις που αποκάλυπταν οι δικές τους συνήθειες τηλεθέασης.
Αυτά τα δεδομένα καθοδήγησαν επίσης την αρχική δαπάνη περιεχομένου της πλατφόρμας streaming, συμπεριλαμβανομένου του διάσημου πονταρίσματος ύψους 100 εκατομμυρίων δολαρίων στο να δώσει το πράσινο φως για δύο σεζόν του House of Cards του David Fincher το 2013, χωρίς να το δουν με τα μάτια τους. Και πολλοί έχουν υποθέσει ότι ο τεράστιος όγκος δεδομένων του Netflix επηρεάζει ορισμένες αφηγηματικές συνήθειες στις παραγωγές του, για παράδειγμα υπερβολικό σασπένς για την ενθάρρυνση της συνεχούς παρακολούθησης περιεχομένου και συχνή επανάληψη της πλοκής για την προσέλκυση θεατών που αποσπώνται από τα τηλέφωνά τους. Μέχρι να αποκτήσουν τις δικές τους πλατφόρμες streaming, το HBO και άλλα κανάλια που προσέγγιζαν τους συνδρομητές μέσω μιας εταιρείας καλωδιακής τηλεόρασης δεν είχαν κανένα από αυτά τα δεδομένα.
Ο ανταγωνισμός εντάθηκε με την είσοδο, μεταξύ άλλων, των Hulu, Amazon Prime, Apple TV+, HBO Max, Paramount+ και Peacock. Και οι πόλεμοι του streaming της δεκαετίας του 2010 οδήγησαν σε μια χρυσή εποχή της τηλεόρασης, καθώς κατεστημένοι παίκτες και νεοσύστατες εταιρείες streaming ξόδευαν πυρετωδώς για κορυφαία ταλέντα.
Αυτή η τεράστια ποσότητα χρημάτων έχει επιβραδυνθεί σημαντικά από τότε και μέχρι στιγμής ο αρχικός «παίκτης» του streaming έχει αναδειχθεί στην κορυφή: Το Netflix είναι μακράν η μεγαλύτερη εταιρεία streaming στον κόσμο, με 325 εκατομμύρια συνδρομητές.
Στις ΗΠΑ πέρυσι προσέλκυσε το 59% του συνολικού χρόνου παρακολούθησης streaming. 10 άλλοι streamers μοιράστηκαν το υπόλοιπο, αναφέρει η Έκθεση Κινηματογράφου & Τηλεόρασης της Luminate για το 2025.
Και τώρα ανταγωνίζεται σε μεγαλύτερη κλίμακα: Η αξία του στο χρηματιστήριο, ύψους 366 δισεκατομμυρίων δολαρίων, καθιστά το Netflix πιο πολύτιμο από τις δύο επόμενες πιο πολύτιμες εταιρείες στο Χόλιγουντ, την Disney και τη Sony, μαζί.
Σε μια λίστα του Δεκεμβρίου του 2025 με τους πιο ισχυρούς ανθρώπους του Χόλιγουντ, που συνέταξε το περιοδικό Variety, στην 1η θέση βρίσκεται ο διευθύνων σύμβουλος του Netflix, Ted Sarandos. Κανείς δεν φαίνεται να το αμφισβητεί — ακόμα και με την πρόοδο που έχει σημειώσει τώρα τελευταία ο David Ellison.
Η περιοχή του Λος Άντζελες είναι ένα ακριβό μέρος για να ζει κανείς και να παράγει ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές, επομένως είναι λογικό οι παραγωγές και οι εργαζόμενοι να ψάχνουν αλλού. Η Ατλάντα αποτελεί σημαντικό τόπο παραγωγής εδώ και πολλά χρόνια, προσφέροντας στους παραγωγούς χαμηλότερο κόστος ή ακόμη και επιδοτήσεις σε ορισμένες περιπτώσεις.
Η Disney έχει κάνει εκεί πολλές από τις ταινίες της Marvel, συμπεριλαμβανομένων των Black Panther και Captain America: Civil War. Ταινίες από τα franchise Hunger Games και Fast & Furious έχουν γυριστεί εκεί, μαζί με εκατοντάδες άλλα πρότζεκτ. Το Βανκούβερ είναι μια άλλη ελκυστική και αναπτυσσόμενη εναλλακτική λύση στο Χόλιγουντ, λαμβανομένου υπόψη πως το καναδικό δολάριο είναι χαμηλά.
Πολλά πρότζεκτ πηγαίνουν σε άλλες χώρες προσφέροντας επιδοτήσεις και χαμηλό κόστος, ενώ απορροφούν την τεχνογνωσία του Χόλιγουντ. «Τα τελευταία δύο χρόνια έχω πάει στην Ταϊβάν αρκετές φορές» λέει ο Goffman. «Έχω πάει σε μέρη της Ασίας και της Μέσης Ανατολής όπου εντείνουν την παραγωγή. Πολλές χώρες της Ανατολικής Ευρώπης έχουν δημιουργήσει παραγωγές επίσης».
Η παγκοσμιοποίηση της κινηματογράφησης μπορεί να είναι υγιής για τον κλάδο μακροπρόθεσμα, επεκτείνοντας τις αγορές, μειώνοντας το κόστος και διαδίδοντας τεχνογνωσία σε νέους κόμβους κινηματογράφησης, αλλά για τα συνεργεία με έδρα το Λος Άντζελες, η μετακόμιση σε απομακρυσμένα πλατό για μήνες μπορεί να είναι βαθιά αποδιοργανωτική και ανεπιθύμητη. «Συχνά θα σας ρωτήσουν αν θέλετε να κάνετε μια σειρά», λέει ο Goffman, «αλλά θα χρειαστεί να μετακομίσετε σε μια άλλη χώρα που βρίσκεται σε άλλη ήπειρο για έξι έως εννέα μήνες, μακριά από την οικογένειά σας».
Η Marjorie David, παραγωγός και συγγραφέας με 40 χρόνια εμπειρίας στον χώρο, λέει: «Υπάρχει μια ολόκληρη σειρά που δεν έκανα, επειδή δεν ήθελα να πάω στη Βουλγαρία».
Γιατί έχει σημασία αν οι ταινίες γυρίζονται στο Χόλιγουντ ή στην Ατλάντα ή στο Δουβλίνο; Ίσως, στην εποχή της διαδικτυακής συνεργασίας και των συναντήσεων μέσω Zoom, να μην έχει. Αλλά με την αποσύνθεση του Χόλιγουντ, ενός από τα μεγαλύτερα clusters του κλάδου στον κόσμο, χάνεται κάτι περισσότερο από θέσεις εργασίας και εισόδημα.
Για έναν αιώνα, η γεωγραφική ιδιαιτερότητα του Χόλιγουντ σήμαινε ότι οι συγγραφείς, οι σκηνοθέτες, οι κινηματογραφιστές, οι μοντέρ, οι ηθοποιοί και τα στελέχη εργάζονταν όλοι σε κοντινή απόσταση, μετακινούμενοι από πρότζεκτ σε πρότζεκτ, και ανταλλάσσοντας ιδέες, τεχνικές και επαφές στα πλατό, πίνοντας μαρτίνι στο Musso & Frank’s ή σε καφετέριες στο Silver Lake. Αυτή η αυτοπροωθούμενη ανοδική σπείρα έχτισε ένα μικρό κομμάτι στη Νότια Καλιφόρνια, στο κέντρο μιας βιομηχανίας και, πολιτισμικά, του κόσμου.
Αν αυτό το cluster διασκορπιστεί σε φθηνότερες τοποθεσίες, η πόλη θα χάσει αυτά τα σημεία επαφής (κοινές σκηνές, επαναλαμβανόμενες συνεργασίες, προσωπική καθοδήγηση) που βοήθησαν να συνδεθούν τα ατομικά ταλέντα μέσα σε ένα οικοσύστημα καινοτομίας. Η γνώση που χτίστηκε εδώ και δεκαετίες δεν θα μεταβιβαστεί όπως κάποτε, ούτε θα βελτιωθεί υπό τη βάσανο του ανταγωνισμού και της συνεργασίας.
Αυτό που θα το αντικαταστήσει είναι πιθανό να είναι πιο κατακερματισμένο: Σπουδαία δουλειά μπορεί ακόμα να γίνει, αλλά γίνεται πιο δύσκολο να διατηρηθεί το ίδιο επίπεδο συλλογικής δεξιοτεχνίας και πειραματισμού. Και δυστυχώς, μια καθοδική σπείρα είναι επίσης αυτοπροωθούμενη.
Προς το παρόν, το Netflix και οι άλλοι streamers κινούνται σαφώς ανοδικά και συνεχίζουν να πληρώνουν επαγγελματίες για να δημιουργούν ταινίες και τηλεοπτικές εκπομπές σε όλο τον κόσμο, αλλά η εικόνα θα μπορούσε να αλλάξει δραματικά και σύντομα. Οι έφηβοι περνούν περισσότερο χρόνο παρακολουθώντας βίντεο που δημιουργούνται από χρήστες στο TikTok, το YouTube, το Facebook, το Instagram, το X και άλλα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από ό,τι σε οποιοδήποτε άλλο είδος βίντεο, σύμφωνα με έρευνα του eMarketer, του Pew Research Center και των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων.
Το YouTube αναφέρει ότι οι χρήστες ανεβάζουν 500 ώρες βίντεο κάθε λεπτό. Αυτό αντιστοιχεί σε περισσότερο προϊόν σε μια ημέρα από όλες τις ταινίες και τις τηλεοπτικές εκπομπές που παράγει το Hollywood σε ένα χρόνο. Καθώς η τεχνητή νοημοσύνη προχωρά μπροστά, δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως θα έχουν τα εργαλεία για να δημιουργούν βίντεο ολοένα και υψηλότερης ποιότητας μόνοι τους.
Όπως είπε ο Michael Porter, τα δύο πιο διάσημα κλαδικά cluster στον κόσμο είναι το Χόλιγουντ και η Σίλικον Βάλεϊ. Με το ένα να εξασθενεί, φαίνεται ότι το άλλο μπορεί να το καταβροχθίζει.
Ο Jeff Bewkes, πρώην CEO της Time Warner, ήταν κάποτε ένας μεγιστάνας του Χόλιγουντ και περιγράφει τις εξελίξεις ως το τέλος μιας εποχής. «Οι πιο ισχυροί άνθρωποι που ελέγχουν τα media τώρα και καθορίζουν το μέλλον τους είναι οι ολιγάρχες της τεχνολογίας» λέει. «Αυτό δεν είναι πρόβλεψη, είναι μια περιγραφή του τι συμβαίνει τώρα».
H ON LINE ΕΚΔΟΣΗ TOY FORTUNE GREECE ΕΙΝΑΙ ΔΙΑΘΕΣΙΜΗ ME ENA ΜΟΝΟ KΛΙΚ ΣΤΟ Fortune Members
