Επέλαση από data centers στην Ευρώπη αλλά μαζί μεγαλώνει και η αντίσταση
- Η Google κατασκευάζει τεράστιο data center στην Αυστρία, προκαλώντας αντιδράσεις από κατοίκους και ακτιβιστές.
- Το data center στο Kronstorf θα μπορούσε να καταναλώνει έως και 4,4 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως.
- Η πλήρης ανάπτυξη του έργου θα μπορούσε να απαιτεί περισσότερη ενέργεια από όλα τα νοικοκυριά της Βιέννης.
- Ακτιβιστές προειδοποιούν για τις επιπτώσεις στο περιβάλλον, την κατανάλωση νερού και την ενεργειακή επάρκεια.
Ένα ήσυχο χωριό, φωλιασμένο στους πρόποδες των Άλπεων, μπορεί σύντομα να καταναλώνει περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από όλα τα νοικοκυριά της Βιέννης.
Και όλα αυτά χάρη στη Google.
Ο αμερικανικός τεχνολογικός κολοσσός κατασκευάζει το πρώτο hyperscale data center της Αυστρίας στα περίχωρα του μικρού Kronstorf, περίπου δύο ώρες οδικώς από την πρωτεύουσα. Σε πλήρη ανάπτυξη, η εγκατάσταση θα μπορούσε να καταναλώνει το ισοδύναμο του 7% της σημερινής ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.
Η αυξανόμενη αντίσταση, ωστόσο, μπορεί να βάλει εμπόδια στις φιλοδοξίες της εταιρείας. Μια ομάδα τοπικών παραγόντων που ανησυχούν για την τεράστια ενεργειακή κατανάλωση του data center και επιφυλακτικών απέναντι στην επέκταση μιας αμερικανικής τεχνολογικής εταιρείας προσπαθεί να εμποδίσει την επέκταση.
«Θέλουμε πραγματικά να τους κάνουμε τη ζωή δύσκολη», δήλωσε ο Harald Müllner, ειδικός πληροφορικής από το κοντινό Linz, ο οποίος συνίδρυσε μια τοπική συμμαχία επιστημόνων, καλλιτεχνών και ακτιβιστών που αντιτίθενται στο data center. «Πρέπει να καταλάβουν ότι ο κόσμος δεν είναι ευχαριστημένος με αυτό».
Οι διαμαρτυρίες και οι υπογραφές κατά των σχεδίων της Google αντικατοπτρίζουν τάσεις που παρατηρούνται και στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, όπου οι Δημοκρατικοί αξιοποιούν την αυξανόμενη αντίδραση κατά των data centers ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ που πραγματοποιούνται φέτος. Ο πρόεδρος Donald Trump, αντίθετα, έχει πάρει το μέρος της Big Tech, γράφοντας τη Δευτέρα ότι οι κοινότητες που αντιτίθενται στα data centers «θα καταλήξουν να είναι οπισθοδρομικές και φτωχές».
Στην Ευρώπη, ακτιβιστές στοχεύουν έργα στη Γαλλία, ενώ κάτοικοι διαμαρτύρονται για σχέδια στην Ιταλία. Στην Ιρλανδία, όπου τα data centers καταναλώνουν ήδη το ένα πέμπτο της συνολικής ηλεκτρικής ενέργειας, οι αντίπαλοι προσπάθησαν —χωρίς επιτυχία— να εμποδίσουν την κατασκευή μέσω των δικαστηρίων.
Μέχρι στιγμής, ωστόσο, οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για τα data centers συγκρούονται με κυβερνήσεις που φοβούνται ότι η ήπειρος μένει πίσω από τις ΗΠΑ και την Κίνα στον αγώνα για την τεχνητή νοημοσύνη (AI).
«Δεν μπορούμε να ζητάμε μεγαλύτερη ευρωπαϊκή κυριαρχία στον τομέα της AI και ταυτόχρονα να δημιουργούμε συνεχώς νέα εμπόδια που παρεμποδίζουν τις ίδιες τις υποδομές στις οποίες βασίζεται», δήλωσε η Elisabeth Zehetner, υφυπουργός Ενέργειας της Αυστρίας, σχετικά με τα αιτήματα για αυστηρότερη ρύθμιση τεράστιων data centers όπως αυτό στο Kronstorf.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση σχεδιάζει να τριπλασιάσει τη δυναμικότητα των data centers έως το 2035. Οι Βρυξέλλες και οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί να άρουν τα ρυθμιστικά εμπόδια που περιορίζουν την ανάπτυξη της AI, επιμένοντας παράλληλα ότι αυτή μπορεί να γίνει με βιώσιμο τρόπο.
Οι Αυστριακοί ακτιβιστές είναι επιφυλακτικοί.
«Ένα hyperscale data center δεν είναι βιώσιμο από τη φύση του. Είναι απλώς τόσο τεράστιο», δήλωσε η Christina Gruber, οικολόγος γλυκών υδάτων που αγωνίζεται κατά του data center στο Kronstorf.
«Υπάρχουν τόσοι πολλοί παράγοντες — η μετατροπή καλλιεργήσιμης γης, αυτή η ακραία δίψα για ενέργεια, η κατανάλωση νερού», πρόσθεσε. «Και το πολύ μεγαλύτερο ερώτημα που βρίσκεται πάνω από όλα αυτά είναι απλώς: “Για ποιο λόγο; Αξίζει τον κόπο;”»
Από βατράχους και ψάρια
Όταν ο Müllner και η Gruber φτάνουν έξω από το τεράστιο εργοτάξιο μια καυτή ημέρα του Αυγούστου, ένα αδιάκοπο κύμα φορτηγών βγαίνει από την κεντρική πύλη, μεταφέροντας μπάζα που έχουν ανασκαφεί από περίπου δώδεκα εκσκαφείς.
Γερανοί δεσπόζουν πάνω από μια μισοτελειωμένη αίθουσα διακομιστών. Σωροί από μεταλλικά πάνελ, οπλισμό και τσιμεντένιους σωλήνες ψήνονται στον ήλιο. Πιο κάτω στον δρόμο, όπου ο ποταμός Enns κατευθύνεται ορμητικά προς τον Δούναβη, αντλιοστάσια είναι έτοιμα να αντλήσουν νερό για την ψύξη του νέου data center.
Το όνομα της Google δεν εμφανίζεται πουθενά. Η μοναδική ένδειξη ότι ο αμερικανικός κολοσσός ευθύνεται για τη σκόνη που αιωρείται πάνω από τον κοντινό αυτοκινητόδρομο είναι μια μικρή πινακίδα απαγόρευσης εισόδου στον φράχτη, πλαισιωμένη στα χαρακτηριστικά χρώματα της εταιρείας.
Κι όμως, η Google βρίσκεται παντού.
Όταν ξεκίνησε η κατασκευή τον Απρίλιο, οι πολιτικοί γιόρτασαν την περίσταση με ένα bundt cake, γνωστό τοπικά ως gugelhupf, το οποίο μετονόμασαν για την περίσταση σε «Googlhupf».
Οι ντόπιοι αποκαλούν το δάσος απέναντι από το εργοτάξιο, το οποίο η εταιρεία βοήθησε να φυτευτεί, «δάσος της Google». Μια μικρή λιμνούλα στην είσοδο, μια τεράστια λακκούβα που φιλοξενεί λίγες λιβελούλες και έναν μοναχικό βάτραχο, έχει ονομαστεί «βιότοπος της Google».
Η Google επιμένει ότι λαμβάνει μέτρα για να αντισταθμίσει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις του data center. Η εταιρεία θα καλύψει την οροφή της εγκατάστασης με ηλιακούς συλλέκτες και θα δημιουργήσει ένα ταμείο για τη βελτίωση του τοπικού οικοσυστήματος του ποταμού, δήλωσε ο Michiel Sallaets, επικεφαλής ευρωπαϊκής επικοινωνίας της Google για τις τεχνικές υποδομές. «Greenwashing», απαντά ο Müllner.
Οι ακτιβιστές ανησυχούν για τον Enns, ο οποίος τόσο θα παρέχει νερό για την ψύξη του data center όσο και θα δέχεται τα θερμασμένα λύματα.
«Κάθε απόρριψη θερμού νερού μεταβάλλει το οικοσύστημα και προκαλεί επιπλέον στρες στα πλάσματα που ζουν εκεί», δήλωσε η Gruber.
Η Google επιμένει ότι δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
«Ανεξάρτητες εκθέσεις ειδικών από τη διαδικασία αδειοδότησης δείχνουν επίσης ότι η επίδραση του data center στη θερμοκρασία του ποταμού Enns είναι αμελητέα», δήλωσε ο Sallaets.
Αυτό που εξοργίζει τους ακτιβιστές είναι ότι, παρά τις πιθανές επιπτώσεις, το data center δεν χρειάστηκε ολοκληρωμένη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων βάσει της ισχύουσας αυστριακής νομοθεσίας.
«Χρειαζόμαστε αλλαγή στη νομοθεσία», δήλωσε η Gruber. Όπως επεσήμανε, για την κατασκευή μιας ανεμογεννήτριας απαιτείται τέτοια περιβαλλοντική αξιολόγηση, ενώ τα data centers εξαιρούνται.
Πολιτικοί της Αριστεράς αξιοποίησαν την υπόθεση του Kronstorf για να ζητήσουν αλλαγή της νομοθεσίας. Οι κεντροαριστεροί Σοσιαλδημοκράτες, που συμμετέχουν στην κυβέρνηση συνασπισμού της Αυστρίας, ζητούν πλέον τα data centers να υπόκεινται σε μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Έχουν τη στήριξη των αντιπολιτευόμενων Πρασίνων, όμως το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα, που έχει υπό τον έλεγχό του το υπουργείο Ενέργειας, απορρίπτει την επιβολή περισσότερων κανονισμών.
Η Google «πέρασε από όλες τις απαιτούμενες διαδικασίες», δήλωσε ο Sallaets. Η εταιρεία, πρόσθεσε, θα «λειτουργήσει ως ένας καλός και διαφανής γείτονας».
Ενεργειακή «δίψα»
Η μεγαλύτερη ανησυχία των ακτιβιστών, ωστόσο, είναι η ενέργεια. Η πρώτη φάση του έργου προβλέπει ζήτηση ισχύος 150 megawatts (MW), η οποία θα μπορούσε να φτάσει τα 500 MW εάν η Google αποφασίσει να επεκτείνει την εγκατάσταση.
Καθώς τα data centers λειτουργούν όλο το εικοσιτετράωρο, η εγκατάσταση αναμένεται να καταναλώνει 1,31 terawatt-hours (TWh) ετησίως κατά την πρώτη φάση, σύμφωνα με την Austrian Power Grid και τον πάροχο ηλεκτρικού δικτύου της Άνω Αυστρίας.
Με τα σχέδια επέκτασης, η κατανάλωση θα αυξηθεί στα 4,4 TWh.
Όλα τα νοικοκυριά της Βιέννης, μιας πόλης δύο εκατομμυρίων κατοίκων, καταναλώνουν περίπου 3,4 TWh.
Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου πολλές εταιρείες έχουν κατασκευάσει επιτόπιες γεννήτριες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα, το data center του Kronstorf θα συνδεθεί με το εθνικό ηλεκτρικό δίκτυο.
Η Αυστρία παράγει σχεδόν το 90% της ηλεκτρικής της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές — ένας βασικός λόγος για τον οποίο η Google επέλεξε τη συγκεκριμένη τοποθεσία, καθώς η εταιρεία στοχεύει να λειτουργεί τα data centers της με καθαρή ηλεκτρική ενέργεια έως το 2030.
Οι ακτιβιστές, όμως, φοβούνται ότι η παραγωγή ανανεώσιμης ενέργειας στην Αυστρία δεν θα μπορέσει να ακολουθήσει την αυξανόμενη ζήτηση.
Η χώρα εξαρτάται από την υδροηλεκτρική ενέργεια, η οποία είναι ευάλωτη στην ξηρασία. Κατά τη διάρκεια αυτού του ξηρού καλοκαιριού, η παραγωγή υδροηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκε έως και κατά ένα τρίτο.
«Με δεδομένη την κλιματική αλλαγή, αυτό δεν πρόκειται να βελτιωθεί», δήλωσε ο Müllner. «Βλέπουμε μια παράλληλη τάση όπου καταναλώνουμε περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια και παράγουμε λιγότερη».
Οι κάτοικοι ανησυχούν επίσης ότι το data center θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, όπως έχει συμβεί στην Ιρλανδία και στις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε η Gruber.
Οι υψηλότερες τιμές αποτελούν κίνδυνο εάν η Αυστρία δεν αντισταθμίσει τις ενεργειακές ανάγκες του data center με πρόσθετες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, δήλωσε ο Christoph Dolna-Gruber, ειδικός στον Αυστριακό Οργανισμό Ενέργειας, ο οποίος συμβουλεύει την κυβέρνηση και τις εταιρείες ηλεκτρισμού.
«Όταν η ζήτηση αυξάνεται αλλά η προσφορά δεν μπορεί να ακολουθήσει, η τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας φυσικά αυξάνεται επίσης», δήλωσε, προειδοποιώντας ότι η στενή ενσωμάτωση της Αυστρίας στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας καθιστά δύσκολο να προβλεφθεί πόσο θα αυξηθούν τα κόστη.
Παρά τη σύνδεσή του με το καθαρό αυστριακό δίκτυο, το data center του Kronstorf δεν θα είναι απαλλαγμένο από τις εκπομπές άνθρακα.
Τα σχέδια της Google προβλέπουν την εγκατάσταση τεράστιων γεννητριών που λειτουργούν με πετρέλαιο ντίζελ, ώστε το data center να συνεχίσει να λειτουργεί σε περίπτωση διακοπής ρεύματος.
Αν και οι διακοπές ηλεκτροδότησης είναι σπάνιες στην Αυστρία, οι γεννήτριες αυτές πρέπει να τίθενται τακτικά σε λειτουργία για δοκιμές, σημείωσε ο Dolna-Gruber.
Ιδανικά, πρόσθεσε, η κυβέρνηση θα πρέπει να απαιτεί από τους διαχειριστές data centers να συνεισφέρουν στην ανάπτυξη νέας καθαρής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
Το αυστριακό υπουργείο Ενέργειας και Οικονομίας δήλωσε στο POLITICO ότι το ηλεκτρικό δίκτυο μπορεί να διαχειριστεί το νέο data center.
«Κατ’ αρχήν», πρόσθεσε, «η επέκταση των data centers πρέπει να συμβαδίζει με την επέκταση της ανανεώσιμης παραγωγής ενέργειας, των δικτύων υψηλής χωρητικότητας, της αποθήκευσης και της ευελιξίας».
Πρώτα η Ευρώπη
Υπάρχει ακόμη ένας λόγος για τον οποίο οι Αυστριακοί ακτιβιστές αντιτίθενται στο data center του Kronstorf: η Google είναι αμερικανική εταιρεία.
Αν κάποιος έκανε αναζήτηση στη Google για το πού θα μπορούσε να κατασκευαστεί ένα data center στην Αυστρία, λέει ο Müllner, τα περίχωρα του Kronstorf θα εμφανίζονταν ψηλά στα αποτελέσματα:
Μια επίπεδη έκταση για εύκολη κατασκευή, διαθέσιμο νερό από τον ποταμό για την ψύξη της εγκατάστασης και ένας τεράστιος υποσταθμός ηλεκτρικής ενέργειας ακριβώς δίπλα.
Γιατί, λοιπόν, αναρωτιέται, δεν παραχωρήθηκε τουλάχιστον η συγκεκριμένη ευκαιρία σε μια ευρωπαϊκή εταιρεία;
«Οι Αμερικανοί παίρνουν τις καλύτερες τοποθεσίες και μετά εμείς πρέπει να κατασκευάσουμε γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος προς λιγότερο ελκυστικές περιοχές», δήλωσε ο Müllner. «Τους αφήσαμε να το πάρουν».
Η Google αναφέρει ότι το έργο θα δημιουργήσει περίπου 100 θέσεις εργασίας.
Οι ακτιβιστές, ωστόσο, επιμένουν ότι το data center θα στέλνει τα κέρδη πίσω στις ΗΠΑ και δεν θα προσφέρει σημαντικά οφέλη στην τοπική οικονομία.
«Χρησιμοποιούν την ενέργειά μας. Αλλά απλώς δεν γνωρίζουμε πού πηγαίνουν τα έσοδα», δήλωσε ο Müllner.
Το αυστριακό υπουργείο Οικονομίας επέμεινε ότι εταιρείες όπως η Google «μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στην περιοχή μέσω επενδύσεων, συμβάσεων με τοπικές επιχειρήσεις και υποδομών υψηλών επιδόσεων για cloud και AI».
Παρότι τα ζητήματα ενέργειας και περιβάλλοντος πρέπει να «εξετάζονται προσεκτικά», πρόσθεσε το υπουργείο, μια «συλλήβδην απόρριψη τέτοιων έργων δεν δικαιολογείται».
Καθώς η κατασκευή στο Kronstorf βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο, η Gruber θεωρεί μη ρεαλιστικό να επιχειρηθεί η πλήρης διακοπή του έργου.
Η ίδια και ο Müllner επικεντρώνουν πλέον τις προσπάθειές τους στην επέκταση του data center — τη δεύτερη φάση, η οποία θα τριπλασιάσει την ενεργειακή κατανάλωση της εγκατάστασης.
Ελπίζει ότι η διαμαρτυρία τους θα λειτουργήσει ως προειδοποίηση προς άλλους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς.
Ήδη, ακτιβιστές προετοιμάζονται να αντιταχθούν σε νέα έργα στο ανατολικό τμήμα της χώρας.
«Ένα πράγμα που έχουμε ήδη πετύχει», δήλωσε, «είναι ότι δεν θα είναι τόσο εύκολο για όσους έρθουν μετά».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:
- Eurostat: Η ΕΕ έχασε εμπορικό πλεόνασμα 89 δισ. ευρώ – Τα δύο μεγάλα «αγκάθια»
- Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι του τουρισμού το δεύτερο τρίμηνο
- Fitch: Το «κλειδί» πίσω από τις τρεις αναβαθμίσεις της Ελλάδας και το… μάθημα για το χρέος
Πηγή: Politico
