Fitch: Το «κλειδί» πίσω από τις τρεις αναβαθμίσεις της Ελλάδας και το… μάθημα για το χρέος

• Το ελληνικό χρέος υποχώρησε από το 209% του ΑΕΠ το 2020 στο 146% το 2025.
• Ελλάδα, Κύπρος και Πορτογαλία έχουν αναβαθμιστεί από τη Fitch τρεις φορές από το 2022.
• Η εξασθένηση του τουριστικού rebound και η ολοκλήρωση του Ταμείου Ανάκαμψης αυξάνουν τη σημασία των πρωτογενών πλεονασμάτων.

Τα διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα και όχι απλώς οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης βρίσκονται πίσω από τις διαδοχικές αναβαθμίσεις της ελληνικής οικονομίας, σύμφωνα με νέα ανάλυση της Fitch Ratings.

Ο διεθνής οίκος εξετάζει την πορεία της Ελλάδας, της Κύπρου και της Πορτογαλίας, τριών χωρών που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης χρέους και έχουν αναβαθμιστεί από τη Fitch τρεις φορές η καθεμία από το 2022.

Η Ελλάδα βρίσκεται σήμερα στην κατηγορία BBB με σταθερές προοπτικές, έχοντας διανύσει μεγάλη απόσταση από την περιορισμένη χρεοκοπία του 2012. Η Fitch είχε αναβαθμίσει τη χώρα τον Νοέμβριο του 2025, επικαλούμενη την ταχεία μείωση του χρέους και τις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις.

Από το 209% στο 146% του ΑΕΠ

Το δημόσιο χρέος της Ελλάδας υποχώρησε από περίπου 209% του ΑΕΠ το 2020 στο 146% το 2025, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη απόλυτη μείωση από το πανδημικό υψηλό μεταξύ των χωρών που εξετάζει ο οίκος.

Η Fitch προβλέπει ότι η αποκλιμάκωση θα συνεχιστεί, με τον δείκτη να πλησιάζει το 125% του ΑΕΠ έως το 2029.

Σε σύγκριση με τα προ πανδημίας επίπεδα, το ελληνικό χρέος είναι χαμηλότερο κατά περίπου 37 ποσοστιαίες μονάδες. Στην Ευρωζώνη συνολικά, αντίθετα, παραμένει περίπου τέσσερις μονάδες υψηλότερα.

Η ανάπτυξη δεν εξηγεί από μόνη της τις αναβαθμίσεις

Η οικονομική ανάπτυξη υπήρξε ο μεγαλύτερος μηχανικός παράγοντας πίσω από τη μείωση του ελληνικού χρέους.

Το πραγματικό ΑΕΠ αυξήθηκε σωρευτικά κατά 22% την περίοδο 2021-2025, έναντι περίπου 13,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Fitch, η συγκεκριμένη εξέλιξη αφαίρεσε περίπου 36 ποσοστιαίες μονάδες από τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ.

Αυτό, όμως, δεν ήταν το στοιχείο που διαφοροποίησε την Ελλάδα, την Κύπρο και την Πορτογαλία από την υπόλοιπη περιφέρεια της Ευρωζώνης. Η Ισπανία και η Ιταλία επωφελήθηκαν επίσης από ευνοϊκές μεταπανδημικές συνθήκες, χωρίς να πετύχουν αντίστοιχες αναβαθμίσεις.

Η ουσιαστική διαφορά ήταν δημοσιονομική. Οι τρεις χώρες συνδύασαν την ανάπτυξη με πολιτικές που οδήγησαν σε διατηρήσιμα πρωτογενή πλεονάσματα. Αντίθετα, η Ιταλία έχει εμφανίσει μόνο περιορισμένα πλεονάσματα από το 2024, ενώ η Ισπανία δεν έχει καταγράψει πρωτογενές πλεόνασμα.

Οι ούριοι άνεμοι εξασθενούν

Η Fitch προειδοποιεί ότι η επόμενη φάση της αποκλιμάκωσης του χρέους θα είναι δυσκολότερη, καθώς οι παράγοντες που στήριξαν την οικονομία μετά την πανδημία σταδιακά εξασθενούν.

Η ισχυρή ανάκαμψη του τουρισμού έχει πλέον ολοκληρωθεί, καθώς οι τουριστικές εξαγωγές επέστρεψαν ουσιαστικά στα προ πανδημίας επίπεδα. Οι πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης κορυφώνονται το 2026, ενώ η ομαλοποίηση του πληθωρισμού περιορίζει τη βοήθεια που προσέφερε στη μείωση του πραγματικού βάρους του χρέους.

Η Fitch προβλέπει μέση ανάπτυξη 1,8% για την Ελλάδα την περίοδο 2026-2027, υψηλότερη από το 1,3% της Ευρωζώνης αλλά σαφώς χαμηλότερη από τις μεταπανδημικές επιδόσεις.

Το πλεονέκτημα της δομής του χρέους

Σημαντική προστασία εξακολουθεί να προσφέρει η ευνοϊκή δομή του ελληνικού χρέους. Μεγάλο μέρος του βρίσκεται στα χέρια επίσημων πιστωτών, με χαμηλά σταθερά επιτόκια, μεγάλες περιόδους χάριτος και εκτεταμένες διάρκειες αποπληρωμής.

Η μέση σταθμισμένη διάρκειά του προσεγγίζει τα 20 χρόνια, περιορίζοντας το ποσοστό που πρέπει να αναχρηματοδοτείται κάθε χρόνο με υψηλότερο κόστος.

Το μέσο τεκμαρτό επιτόκιο παρέμεινε κοντά στο 1,9% την περίοδο 2022-2024. Σε συνδυασμό με τον υψηλό πληθωρισμό, αυτό αφαίρεσε περίπου 19 ποσοστιαίες μονάδες από τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ μεταξύ 2021 και 2025.

Η συμβολή των τραπεζών

Θετικά στις αναβαθμίσεις συνέβαλε και η εξυγίανση του τραπεζικού συστήματος.

Τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια μειώθηκαν από περίπου 46% του συνόλου στα τέλη του 2017 σε 3,5% στα τέλη του 2025. Παράλληλα, οι τράπεζες επέστρεψαν σε διατηρήσιμη κερδοφορία, ενίσχυσαν την κεφαλαιακή τους θέση και αποκατέστησαν τη δυνατότητα χρηματοδότησης της πραγματικής οικονομίας.

Η αλλαγή περιόρισε σημαντικά τον κίνδυνο νέας κρατικής στήριξης και επέτρεψε στη Fitch να αφαιρέσει την αρνητική προσαρμογή που διατηρούσε για τους κινδύνους του τραπεζικού κλάδου.

Τι απαιτείται για την επόμενη αναβάθμιση

Για να συνεχιστεί η θετική πορεία της αξιολόγησης, η Ελλάδα θα πρέπει να διατηρήσει τα πρωτογενή πλεονάσματα, να συνεχίσει τη μείωση του χρέους και να αποδείξει ότι οι επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης μπορούν να αυξήσουν μόνιμα την παραγωγική δυναμικότητα της οικονομίας.

Το δυσκολότερο μέρος, σύμφωνα με τη Fitch, είναι ότι η δημοσιονομική πειθαρχία θα πρέπει να διατηρηθεί παρά τη γήρανση του πληθυσμού, τις αυξημένες αμυντικές ανάγκες και τις πιέσεις για περισσότερες δημόσιες δαπάνες.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Από το Ορμούζ, ως στην Ουκρανία: Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου χωρίς «μαξιλάρι» ασφαλείας
• «Οικονομικό D-Day»: Η επιλογή ανάμεσα σε περιορισμένο αποτέλεσμα και παγκόσμιο σοκ
• Ακίνητα: Ένας στους τρεις ξένους αναζητά μόνιμη κατοικία στην Ελλάδα – Πρώτη επιλογή η Κρήτη