Γιατί ακριβαίνει το ντίζελ – Η νέα πίεση στην παγκόσμια αγορά ενέργειας

• Γιατί ακριβαίνει το ντίζελ και ποιοι παράγοντες πιέζουν την παγκόσμια αγορά καυσίμων
• Χαμηλά αποθέματα και περιορισμένη προσφορά αυξάνουν την πίεση στην τιμή του ντίζελ
• Τι είναι τα crack spreads και γιατί επηρεάζουν την τιμή του ντίζελ

Η αγορά του ντίζελ βρίσκεται υπό έντονη πίεση, καθώς η διαθέσιμη προσφορά περιορίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές πετρελαϊκών προϊόντων αντιμετωπίζουν σημαντικές διαταραχές.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο την τιμή του αργού πετρελαίου. Καθοριστικό ρόλο παίζουν η παραγωγή των διυλιστηρίων, τα διαθέσιμα αποθέματα και οι διεθνείς εμπορικές ροές του ντίζελ.

Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), οι παγκόσμιες θαλάσσιες εξαγωγές gasoil και ντίζελ ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 4,7 εκατ. βαρέλια την ημέρα τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026, μειωμένες κατά 10% σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα.

Η προσφορά έχει περιοριστεί

Ένας από τους βασικούς παράγοντες είναι η μείωση της παραγωγής και των εξαγωγών από τη Ρωσία, καθώς οι επιθέσεις σε εγκαταστάσεις διύλισης έχουν επηρεάσει τη λειτουργία του ρωσικού refining.

Παράλληλα, έχουν περιοριστεί σημαντικά οι εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή. Τα προκαταρκτικά στοιχεία του IEA δείχνουν ότι οι συνδυασμένες εξαγωγές ντίζελ από τη Ρωσία και τη Μέση Ανατολή υποχώρησαν τον Αύγουστο στα 520.000 βαρέλια την ημέρα, 75% χαμηλότερα από τον ίδιο μήνα του 2025.

Οι αυξημένες αποστολές από τις ΗΠΑ και η ανάκαμψη των ασιατικών εξαγωγών έχουν λειτουργήσει ως μερικό αντίβαρο, χωρίς όμως να καλύψουν πλήρως τις απώλειες.

Η πίεση είναι εμφανής και στα συνολικά δεδομένα της αγοράς. Ο IEA αναφέρει ότι οι εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων από τις χώρες του Κόλπου παραμένουν σχεδόν 60% χαμηλότερες από τα επίπεδα του Φεβρουαρίου, ενώ οι καθαρές εξαγωγές ντίζελ και gasoil από τις χώρες του Κόλπου διαμορφώθηκαν τον Αύγουστο στα 390.000 βαρέλια την ημέρα, λίγο πάνω από το ένα τέταρτο των προπολεμικών επιπέδων.

Τα αποθέματα παραμένουν χαμηλά

Η εικόνα των αποθεμάτων προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης. Στις ΗΠΑ, τα αποθέματα αποσταγμάτων, στα οποία περιλαμβάνεται το ντίζελ, ανέρχονταν στις 11 Σεπτεμβρίου σε 15,8 εκατ. βαρέλια, δηλαδή 13% κάτω από τον μέσο εποχικό όρο της περιόδου 2021-2025. Την ίδια εβδομάδα, τα αμερικανικά διυλιστήρια λειτουργούσαν με αξιοποίηση περίπου 97%, κοντά στα υψηλότερα επίπεδα λειτουργίας τους.

Η εξέλιξη αυτή έχει σημασία, καθώς δείχνει ότι η αμερικανική παραγωγή λειτουργεί ήδη σε πολύ υψηλή δυναμικότητα. Παράλληλα, η παραγωγή αποσταγμάτων στις ΗΠΑ κατά την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο στα 5,1 εκατ. βαρέλια την ημέρα, το υψηλότερο επίπεδο από το 2019.

Δεν είναι μόνο θέμα αργού

Η τιμή του ντίζελ δεν καθορίζεται αποκλειστικά από την τιμή του αργού πετρελαίου. Όπως εξηγεί η αμερικανική Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών (EIA), στην τελική τιμή συμβάλλουν το κόστος του αργού, τα περιθώρια διύλισης, το κόστος διανομής, τα περιθώρια λιανικής και οι φόροι.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα λεγόμενα crack spreads, ένας δείκτης που χρησιμοποιείται για να αποτυπώσει την κερδοφορία της διαδικασίας μετατροπής του αργού πετρελαίου σε προϊόντα όπως το ντίζελ και η βενζίνη.

Στην περίπτωση του ντίζελ, τα περιθώρια έχουν αυξηθεί σημαντικά λόγω της περιορισμένης προσφοράς. Ο IEA αναφέρει ότι τα diesel crack spreads ξεπέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι τον Σεπτέμβριο τόσο στον Κόλπο του Μεξικού όσο και στη βορειοδυτική Ευρώπη, καθώς η αγορά των διυλισμένων προϊόντων έχει γίνει ιδιαίτερα «σφιχτή».

Γιατί το ντίζελ έχει τόσο μεγάλη σημασία

Το ντίζελ αποτελεί περίπου το 30% της παγκόσμιας ζήτησης πετρελαίου, γεγονός που εξηγεί γιατί οι διαταραχές στην αγορά του μπορούν να έχουν ευρύτερες επιπτώσεις στην οικονομία.

Χρησιμοποιείται ευρέως στις εμπορευματικές μεταφορές, τη γεωργία και άλλες οικονομικές δραστηριότητες, με αποτέλεσμα μια παρατεταμένη άνοδος του κόστους του να μπορεί να επηρεάσει και το κόστος μεταφοράς αγαθών.

Η EIA εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή αποσταγμάτων θα παραμείνει τους επόμενους μήνες χαμηλότερη από τα επίπεδα της προηγούμενης χρονιάς, διατηρώντας την πίεση στις τιμές και στα αποθέματα.

Τι θα κρίνει την πορεία των τιμών

Το επόμενο διάστημα, κρίσιμος παράγοντας θα είναι το κατά πόσο η παγκόσμια αγορά θα μπορέσει να αναπληρώσει τις ποσότητες ντίζελ που έχουν χαθεί από βασικές παραγωγικές και εξαγωγικές περιοχές.

Ο IEA εκτιμά ότι η παγκόσμια αγορά διύλισης βρίσκεται ήδη υπό μεγάλη πίεση, ενώ οι υψηλές τιμές και τα περιορισμένα αποθέματα περιορίζουν τα περιθώρια ασφαλείας της αγοράς.

Οι ΗΠΑ και άλλες παραγωγικές περιοχές μπορούν να αυξήσουν τις αποστολές τους, όμως η πλήρης εξισορρόπηση της αγοράς εξαρτάται από την αποκατάσταση των διεθνών ροών και την εξέλιξη της παραγωγής στα διυλιστήρια.

Όσο η προσφορά παραμένει περιορισμένη και τα αποθέματα χαμηλά, το ντίζελ θα παραμένει ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της διεθνούς αγοράς πετρελαϊκών προϊόντων.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• Politico: Σχέδιο Τραμπ για απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ για 90 ημέρες
• Πεζεσκιάν στον ΟΗΕ: «Το Ιράν δεν θα γονατίσει» – Ανοιχτή η πόρτα της διπλωματίας
• ΟΟΣΑ: Υψηλότερος πληθωρισμός το 2027 – Πιέσεις στην ανάπτυξη από την ενέργεια