Γιατί η παγκόσμια οικονομία αντέχει στα διαδοχικά σοκ – Η ανάλυση του Νουριέλ Ρουμπινί

Παρά την αυξανόμενη επικινδυνότητα, τις αβεβαιότητες και τα μεγάλα αρνητικά σοκ προσφοράς των τελευταίων ετών, οι χρηματιστηριακές αγορές και η παγκόσμια οικονομία στο σύνολό της έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη αντοχή. Μετά το σοκ που προκάλεσαν οι αμερικανικοί δασμοί την άνοιξη του 2025, ακολούθησε η ανάφλεξη στο Ιράν, η οποία προκάλεσε το σοβαρότερο ενεργειακό σοκ από την εποχή των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του 1970.

Παρά τις πιέσεις, τα στοιχεία δείχνουν ότι η παγκόσμια ανάπτυξη το 2025 διατηρήθηκε στο 3,5%, όσο και το 2024, ενώ ο παγκόσμιος πληθωρισμός υποχώρησε. Παρόλο που η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να επιβραδυνθεί στο 3% φέτος, οι προβλέψεις δείχνουν ανάκαμψη στο 3,4% το 2027, με τον πληθωρισμό να σταθεροποιείται εκ νέου μετά από μια πρόσκαιρη άνοδο το 2026. Ο γνωστός οικονομολόγος Nouriel Roubini αναλύει τους παράγοντες που αποσοβούν την ύφεση, επισημαίνοντας παράλληλα τα σημεία που απαιτούν προσοχή.

Οι τέσσερις πυλώνες της οικονομικής ανθεκτικότητας

Σύμφωνα με τον Roubini, τέσσερις βασικοί μηχανισμοί απέτρεψαν μια γενικευμένη οικονομική ύφεση:

Ο πρώτος μηχανισμός σχετίζεται με την αντίδραση των ίδιων των αγορών. Η εκτίναξη των μέσων δασμολογικών συντελεστών στις ΗΠΑ από το 2,1% στο 21,5% τον Απρίλιο του 2025 προκάλεσε έντονους τριγμούς στις αγορές, αναγκάζοντας την αμερικανική ηγεσία σε αναδίπλωση και διαπραγματεύσεις που υποβίβασαν τον μέσο συντελεστή στο 9,6%. Αντίστοιχα, το οξύ σοκ στις τιμές πετρελαίου και στις αποδόσεις των ομολόγων από τη σύγκρουση στο Ιράν οδήγησε σε μια εύθραυστη κατάπαυση του πυρός που περιόρισε τις αρνητικές συνέπειες.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά την προσαρμοστικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων και των εμπορικών προτύπων. Η είσοδος νέων παραγωγών στην ενεργειακή αγορά, η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων —ιδίως στην Κίνα— και η μερική υποχώρηση της ζήτησης μετρίασαν τις επιπτώσεις από την άνοδο των τιμών της ενέργειας.

Ο τρίτος παράγοντας εντοπίζεται στα μέτρα οικονομικής πολιτικής. Η δημοσιονομική χαλάρωση και η νομισματική χαλάρωση των κεντρικών τραπεζών το 2025 παρείχαν στήριξη όταν η ανάπτυξη απειλήθηκε, ενώ η επακόλουθη σύσφιξη συνέβαλε στη διατήρηση της σταθερότητας των πληθωριστικών προσδοκιών.

Ο τέταρτος και σημαντικότερος πυλώνας είναι το θετικό σοκ προσφοράς που προκαλεί η επενδυτική έκρηξη στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα ηγούνται της προσπάθειας, ωστόσο η επενδυτική δραστηριότητα και οι αυξημένες κεφαλαιουχικές δαπάνες διαχέονται σε Ασία και Ευρώπη, ενισχυμένες και από τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες.

Οι ουσιαστικοί κίνδυνοι για το μέλλον

Παρά τα θετικά στοιχεία, οι γεωπολιτικές εντάσεις παραμένουν ενεργές. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Hormuz και οι επιθέσεις σε υποδομές μεταφορών και ενέργειας διατηρούν τις τιμές πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, τροφοδοτώντας τις πληθωριστικές πιέσεις.

Παράλληλα, οι τριβές στις σινοαμερικανικές σχέσεις, οι εντάσεις γύρω από την Ταϊβάν και η κλιμάκωση της σύγκρουσης μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας με επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές επιτείνουν την αβεβαιότητα.

Στο εσωτερικό των ανεπτυγμένων οικονομιών, τα δημοσιονομικά ελλείμματα και το αυξημένο δημόσιο χρέος πιέζουν προς τα πάνω τις αποδόσεις ομολόγων, απειλώντας να εκτοπίσουν τις ιδιωτικές επενδύσεις. Επιπλέον, τυχόν απότομη διόρθωση στην αγορά της Τεχνητής Νοημοσύνης θα μπορούσε να επηρεάσει αρνητικά την κατανάλωση και την επενδυτική διάθεση.

Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν διλήμματα για τις κεντρικές τράπεζες, καθώς η ανάγκη για αυξήσεις επιτοκίων με σκοπό τη συγκράτηση του πληθωρισμού ενδέχεται να επιβαρύνει την ανάπτυξη και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.

Το βασικό σενάριο και οι προοπτικές

Στο βασικό του σενάριο, ο Roubini εκτιμά ότι οι κίνδυνοι θα παραμείνουν διαχειρίσιμοι. Η τεχνολογική καινοτομία αναμένεται να ενισχύσει την παραγωγικότητα, προσφέροντας ώθηση στην παγκόσμια οικονομία προς το 2027, ενώ μια ενδεχόμενη αποκλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων θα συγκρατούσε τις τιμές της ενέργειας, διατηρώντας τις θετικές αποδόσεις στις αγορές μετοχών.

Αν και το αρνητικό σενάριο περιλαμβάνει σοβαρές διαταραχές στο εμπόριο και διόρθωση στις αγορές, το θετικό σενάριο συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες. Η διατήρηση της ανθεκτικότητας θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη διάθεση των πολιτικών ηγετών να αποφύγουν ακραίες επιλογές που θα μπορούσαν να εμποδίσουν την τεχνολογική πρόοδο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ:

• The New Energy Corridors: Η νέα γεωγραφία της ενέργειας σε Ανατολική Μεσόγειο και Κεντρική Ευρώπη
• Το ενεργειακό σοκ βάζει τέλος στην επιδότηση για όλους
• Μιχαλίτσης στο Drive Your Legacy #TheAllies: «Να θυμάσαι ποιος είσαι πραγματικά και από πού ξεκίνησες»